Opublikowano program rządu, a ja znalazłam w nim jedną skreśloną stronę — wtedy premier zbladł

Kiedy premier Adrian Wolski ogłosił obniżkę rachunków za prąd, jego minister finansów wybiegł z sali z twarzą białą jak papier.

Stałam wtedy przy bocznym wyjściu z Kancelarii Rady Ministrów, z plikiem wydruków przyciśniętym do piersi. Była ósma czterdzieści rano, a korytarz pachniał kawą, mokrymi płaszczami i gorącym tonerem z drukarki. Przez szklane drzwi widziałam dziennikarzy, którzy właśnie przekazywali wiadomość dalej.

— Państwo wreszcie odetchną — mówił premier. — Od pierwszego lipca rachunki za energię spadną o dwadzieścia procent.

Rozległy się oklaski. Krótkie, zawodowe, wymuszone.

Wiedziałam jednak, że w programie rządowym, który drukowałam tej nocy, nie było ani słowa o dwudziestoprocentowej obniżce. Była za to „racjonalizacja wydatków publicznych”, „czasowe przesunięcie środków” i jedno zdanie, którego nie potrafiłam wyrzucić z głowy: „Koszty dostosowania poniosą jednostki o ograniczonej samodzielności finansowej”.

Tak urzędnicy nazywali szpitale.

— Pani Marto, proszę to natychmiast oddać — odezwał się za mną dyrektor gabinetu premiera, Tomasz Bień. Jego palce zacisnęły się na moim ramieniu.

Poczułam twardy brzeg identyfikatora wbijający mi się w szyję.

— To jest egzemplarz roboczy. Muszę porównać go z wersją ogłoszoną.

— Nie musi pani niczego porównywać.

— Pracuję w zespole redakcyjnym. To mój obowiązek.

Nachylił się tak blisko, że poczułam na twarzy zapach miętowych pastylek.

— Od dziś obowiązkiem jest milczenie.

Odszedł, zanim zdążyłam odpowiedzieć. Wtedy zobaczyłam ministra finansów, Pawła Radeckiego. Stał przy windzie i wpatrywał się w swój telefon. Na ekranie migało kilkanaście połączeń. Gdy dostrzegł mnie z wydrukami, schował urządzenie do kieszeni i odwrócił głowę.

O dziewiątej piętnaście wezwano mnie do sali konferencyjnej numer trzy. Na stole leżał opublikowany program, oprawiony w granatową okładkę. Na środku widniało godło państwowe, a pod nim obietnica obniżenia rachunków.

— Proszę podpisać protokół przekazania — powiedziała sekretarka.

— Najpierw chcę zobaczyć pełny załącznik energetyczny.

Jej długopis zatrzymał się nad kartką.

— Nie ma takiego załącznika.

— Wczoraj miał dziewiętnaście stron.

— Wczoraj był projektem.

Wzięłam oprawiony dokument. Papier był grubszy niż ten, który drukowaliśmy nocą. Na stronie siedemnastej numer przechodził nagle z szesnastego na osiemnasty. Ktoś wyrwał kartkę bardzo ostrożnie, bo pozostał tylko cienki, równy ślad po zszywce.

Serce uderzyło mi mocniej.

Wróciłam do pokoju redakcyjnego i zamknęłam za sobą drzwi. Otworzyłam szufladę, w której trzymałam mosiężną zakładkę z symbolem starej kolei. Należała do mojego ojca, który przez trzydzieści lat prowadził pociągi z węglem do elektrowni. Zawsze powtarzał, że najgroźniejszy jest dokument, którego brakuje, nie ten, który ktoś pokazuje.

Pod zakładką leżała kopia pierwszej wersji programu.

W tym samym momencie ktoś zapukał trzy razy.

Nie sekretarka. Nie Bień.

Drzwi uchyliły się, a do środka wsunął się starszy mężczyzna z teczką przyciśniętą do brzucha.

— Pani Nowak? — zapytał. — Jeśli ma pani tę stronę, musimy porozmawiać, zanim oni zorientują się, że ja ją zachowałem.

Położył teczkę na biurku i sięgnął do metalowego zapięcia…

CZĘŚĆ 2

…Jego palce drżały tak mocno, że zapięcie uderzało o teczkę jak mały, nerwowy dzwonek.

— Kim pan jest? — zapytałam.

— Kazimierz Rybak. Drukarnia rządowa. Pracuję tam od trzydziestu dwóch lat.

— Skąd pan zna moje nazwisko?

— Bo tylko pani zauważyła brak strony.

W pokoju było duszno. Wentylator pod sufitem obracał się z jękiem, lecz nie poruszał powietrza. Kazimierz wyjął z teczki kilka arkuszy pokrytych czerwonymi znakami korektorskimi.

— To nie jest zwykłe przesunięcie środków — powiedział. — Stronę siedemnastą usunięto po północy. O drugiej czterdzieści siedem.

— Skąd pan zna dokładną godzinę?

— Drukarka zapisuje każdą zmianę papieru. A ja byłem przy maszynie.

Przesunął w moją stronę pierwszy arkusz. Zobaczyłam tabelę z nazwami szpitali, wysokością ich zadłużenia i kwotami, które miały zostać odebrane z funduszu energetycznego. W ostatniej kolumnie widniało słowo „przekierować”.

Niektóre placówki znałam. W jednej z nich pracowała moja matka.

— To oznacza zamknięcie oddziałów — powiedziałam.

— Nie od razu. Najpierw odłączą im pieniądze, potem tlen, a na końcu powiedzą, że dyrektorzy nie umieli zarządzać.

Zacisnęłam dłoń na mosiężnej zakładce. Krawędź symbolu kolei wbiła mi się w skórę.

— Kto to podpisał?

Kazimierz spojrzał na drzwi.

— Podpis jest na ostatnim arkuszu. Ale nie ten, którego pani się spodziewa.

Nagle klamka poruszyła się gwałtownie.

Kazimierz schował dokumenty pod marynarkę. Do pokoju wszedł Tomasz Bień, a za nim dwóch ochroniarzy.

— Panie Rybak, proszę zostawić nas samych — powiedział Bień.

— Nie mam pańskiego polecenia.

— Ma pan polecenie dyrektora drukarni.

— Dyrektor od rana jest na urlopie.

Bień uśmiechnął się bez radości.

— W takim razie polecenie przyszło z wyższego miejsca.

Spojrzał na mnie.

— Pani Marto, odda pani kopię i wyjdzie ze mną.

— A jeśli odmówię?

— Wtedy protokół bezpieczeństwa wyjaśni, że wyniosła pani tajne materiały.

Przez chwilę słyszałam tylko buczenie wentylatora. Potem telefon Kazimierza zawibrował pod marynarką. Mężczyzna zerknął na ekran i nagle pobladł.

— Co się stało? — zapytałam.

— Moja żona jest sama w mieszkaniu.

Bień wyciągnął rękę.

— Proszę oddać telefon.

— Nie.

Ochroniarz zrobił krok naprzód. Wtedy chwyciłam stojącą na biurku metalową podstawę do papieru i uderzyłam nią w przycisk alarmu przeciwpożarowego.

Rozległ się przenikliwy dźwięk. Korytarz natychmiast wypełnił się ludźmi. Ktoś krzyczał, ktoś przewrócił kubek. Bień zaklął i odciągnął ochroniarzy.

Kazimierz pociągnął mnie w stronę schodów.

— Musimy zejść do archiwum — powiedział. — Tam jest pierwotny egzemplarz.

— Myślałam, że ma go pan przy sobie.

— Mam tylko stronę. Oryginał leży w sejfie.

— A klucz?

Wyjął z kieszeni mały, miedziany klucz z przyczepioną kartką.

Na kartce widniał numer pomieszczenia i nazwisko: Paweł Radecki.

W archiwum pachniało kurzem, klejem i mokrym kartonem. O trzynastej dziesięć znaleźliśmy sejf za regałem z budżetami sprzed dwudziestu lat. Kazimierz przyłożył klucz do zamka, lecz zanim go przekręcił, usłyszeliśmy kroki na schodach.

— To Bień — szepnęłam.

Kazimierz spojrzał na mnie z czymś, co przypominało lęk.

— Nie. Bień nie schodziłby tutaj sam.

Kroki zatrzymały się tuż za drzwiami.

A potem odezwał się premier Adrian Wolski:

— Pani Marto, proszę otworzyć. Przyszedłem powiedzieć, kto naprawdę napisał tę stronę…

CZĘŚĆ 3

…Nie ruszyłam się. Kazimierz ścisnął klucz, a metal w jego dłoni zabrzęczał.

— Otwórzcie — powtórzył premier. — Jeśli wejdzie tu Bień, nikt z nas nie zdąży wyjaśnić, co się stało.

Odsunęłam zasuwę.

Adrian Wolski wszedł sam. Nie miał marynarki, tylko białą koszulę z podwiniętymi rękawami. Na mankiecie widniała ciemna plama atramentu. Za nim stał Paweł Radecki, minister finansów, i Tomasz Bień.

— Wszyscy razem? — zapytałam.

— Nie z własnej woli — odpowiedział Radecki.

Bień roześmiał się krótko.

— Dość tego teatru. Pani Nowak ukradła dokumenty. Rybak naruszył zabezpieczenia. Premier może podpisać ich zwolnienie i zakończymy sprawę.

— Nie może — powiedział Wolski.

Bień odwrócił się do niego.

— Proszę ważyć słowa.

— Ważyłem je przez sześć tygodni.

Premier podszedł do sejfu. Kazimierz podał mu klucz, lecz Wolski nie wziął go od razu. Patrzył na miedzianą zawieszkę z nazwiskiem ministra.

— Paweł, powiedz jej.

Minister oparł się o regał. Jego twarz była szara.

— Stronę napisał Bień — powiedział. — Ale wprowadził ją do programu na moje polecenie.

— Dlaczego? — zapytałam.

— Bo bez tych pieniędzy nie dałoby się sfinansować obniżki rachunków przed głosowaniem nad wotum zaufania.

— Ukradliście środki szpitalom, żeby kupić głosy?

— Nie kupiliśmy głosów — wtrącił Bień. — Zabezpieczyliśmy stabilność państwa.

Kazimierz prychnął.

— Stabilność państwa, która zaczyna się od wyłączenia respiratorów.

Radecki spuścił wzrok.

— W dokumencie miała być jeszcze jedna tabela. Z nazwami firm, które przejmą dostawy energii dla tych placówek.

— Jakich firm? — spytałam.

Bień ruszył w moją stronę.

— Proszę przestać zadawać pytania.

— Jedna z nich należy do pani żony? — zapytał Kazimierz.

Bień zatrzymał się.

Premier zamknął oczy.

— Do jego żony i do mojego szwagra — powiedział. — Spółka została założona trzy dni po tym, jak powstał pierwszy projekt programu.

W archiwum zapadła ciężka cisza. Poczułam, że robi mi się zimno, choć ogrzewanie pracowało pełną mocą.

— Pan to podpisał — powiedziałam do premiera.

— Podpisałem pierwszą wersję. Nie tę stronę.

— Ale wiedział pan o planie.

— Wiedziałem o obniżce rachunków. Bień powiedział mi, że pieniądze pochodzą z rezerwy budżetowej.

— I uwierzył mu pan?

Wolski spojrzał na plamę atramentu na swoim mankiecie.

— Chciałem zostać premierem bardziej, niż chciałem wiedzieć, ile kosztuje ta obietnica.

Bień wyciągnął telefon.

— Wszyscy wyjdziemy stąd i uzgodnimy wspólną wersję. Jeśli premier zacznie mówić, jutro opublikuję dokumenty dotyczące jego kampanii.

— Opublikuj — powiedział Wolski.

Bień zamarł.

— Co pan powiedział?

— Opublikuj wszystko.

Premier wyjął z kieszeni złożoną kartkę.

— Mam kopię przelewu. Pieniądze z kampanii nie trafiły do mnie. Przeszły przez konto twojej fundacji.

Radecki spojrzał na Bieńa.

— To niemożliwe.

— Możliwe — odparł premier. — I od dzisiaj nie będę już twoją tarczą.

Wtedy telefon Kazimierza zadzwonił. Mężczyzna odebrał, słuchał przez kilka sekund, a potem podał urządzenie mnie.

Usłyszałam głos mojej matki.

— Marto, przed szpitalem stoją ciężarówki. Ktoś właśnie przywiózł dokument o wstrzymaniu dostaw. Ale kierowca powiedział, że ma jeszcze jedną kopertę, zaadresowaną do ciebie.

— Co jest na kopercie? — zapytałam.

Matka odpowiedziała szeptem:

— Twoje nazwisko i pieczęć Kancelarii. A pod nimi napis: „Otworzyć dopiero po ogłoszeniu programu”…