CZĘŚĆ 4
…— To nie jest mój podpis — powiedziałam.
Natalia odłożyła telefon na stół. W sali konferencyjnej pachniało mokrym płaszczem i rozlaną kawą. Marta siedziała sztywno, z rękami splecionymi na kolanach. Andrij stał przy końcu stołu, a jego granatowy płaszcz leżał na krześle jak porzucona skóra.
— Klient twierdzi, że otrzymał od ciebie zgodę na przeniesienie praw do kampanii — wyjaśniła Natalia. — Dokument wysłano z adresu, którego używałeś ty.
— To fałszerstwo — odpowiedział Andrij.
— Właśnie dlatego musimy ustalić, kto je przygotował.
Spojrzałam na ostatnią stronę. Pod moim imieniem widniał podpis złożony krzywą, nienaturalną ręką. Znałam własny podpis. Pisałam go na umowach, rachunkach, kartach szczepień Sofijki. Ten wyglądał jak nieudolna próba kogoś, kto widział go tylko na skanie.
— Nie podpisywałam tego — powiedziałam.
— Nie musiałaś — rzuciła Marta. — Andrij miał dostęp do wszystkich twoich dokumentów.
Odwrócił się do niej gwałtownie.
— Powiedziałem, żebyś wyszła.
— Nie jestem już twoją pracownicą.
— Nigdy nią nie byłaś.
Marta roześmiała się krótko, bez radości.
— Przez rok mówiłeś wszystkim, że będę kierować nowym oddziałem. Kupiłeś mieszkanie za pieniądze z kampanii Oleny i kazałeś mi wierzyć, że to początek naszego życia. A teraz dowiaduję się, że nawet kredyt jest na moje nazwisko.
Andrij zrobił krok w jej stronę.
— Nie rozumiesz, jak działa firma.
— Rozumiem, że gdy skończyły się cudze pieniądze, znalazłeś następnego człowieka do wykorzystania.
Nie broniłam Marty. Nie musiałam. Jej głos sam rozrywał obraz kobiety, którą przez miesiące uważałam za obcą i bezwstydną.
Natalia przesunęła w moją stronę drugi dokument.
— Jest jeszcze jedna rzecz.
Na środku kartki widniała data sprzed narodzin Sofijki.
Była to umowa o przejęciu praw do kampanii. Andrij podpisał ją jako właściciel agencji, choć wtedy nie miał żadnej agencji. W rubryce dotyczącej autora wpisał moje imię, ale w miejscu zgody autora zostawił pustą linię.
— Dlaczego klient zapłacił jemu? — zapytałam.
— Bo przedstawił twoje materiały jako część usługi swojej firmy — odpowiedziała Natalia. — A ty przez dwa lata nie miałaś dostępu do korespondencji.
Andrij zacisnął szczękę.
— Gdybyś wróciła do pracy wcześniej, nie musiałbym tego robić.
To zdanie było gorsze od wszystkich poprzednich.
Nie dlatego, że mnie obwiniał. Dlatego, że powiedział je tak, jakby naprawdę uważał je za rozsądne.
— Nie musiałeś niczego robić — powiedziałam. — Mogłeś powiedzieć prawdę. Mogłeś przyznać, że moja praca zarabiała więcej niż twoja duma.
W jego twarzy pojawiło się coś kruchego.
— Chciałem, żebyś była przy Sofijce.
— Chciałeś, żebym nie miała dokąd pójść.
Przez chwilę nikt się nie odezwał.
Wtedy zadzwonił mój telefon. Opiekunka Sofijki mówiła szybko, prawie bez oddechu.
— Oleno, Andrij był dziś rano w mieszkaniu i zabrał teczkę z dokumentami. Powiedział, że ty go o to prosiłaś.
Spojrzałam na męża.
— Nie brałeś teczki — powiedziałam.
— Chciałem tylko zabezpieczyć papiery.
— Jakie papiery?
Milczał przez sekundę, a potem wypowiedział słowa, których nie dało się już cofnąć:
— Dokumenty Sofijki. Bez nich nie zabierzesz jej z miasta.
Marta poderwała głowę. Natalia odsunęła krzesło.
— Czy ty jej grozisz? — zapytała.
— To moje dziecko.
— I moje — odpowiedziałam. — Ale nie jest kartą przetargową.
Wróciłam do mieszkania przed siedemnastą. Andrij był w sypialni. Walizki stały na podłodze, jeszcze puste. Na łóżku leżała teczka córki, akt urodzenia, książeczka zdrowia i paszport.
— Oddaj mi je — powiedziałam.
— Dokąd chcesz jechać?
— Do mieszkania mojej siostry, dopóki nie wynajmę czegoś własnego.
— Zabrałaś dziecko i pieniądze, więc teraz chcesz jeszcze dokumenty?
— Pieniądze zarobiłam. Dokumenty należą do Sofijki.
Podszedł do łóżeczka. Córka spała, obejmując pluszowego królika za jedno ucho.
— Nie możesz rozbić rodziny przez jedną rozmowę, którą usłyszałaś za drzwiami.
— To nie była jedna rozmowa. To były dwa lata kłamstw.
— Przesadzasz.
— W takim razie pokaż mi rachunki.
Nie odpowiedział.
Spakowałam ubrania córki, inhalator, pieluszki i mały koc w żółte gwiazdy. Potem włożyłam do drugiej walizki własne rzeczy. Na samym końcu zabrałam cienką teczkę z dokumentami kampanii.
Andrij stał przy komodzie i patrzył na mnie, jakbym wykonywała niezrozumiały ruch w grze.
— Nie dasz rady — powiedział.
— Być może nie będzie łatwo.
— Za trzy miesiące wrócisz.
— Nie wrócę do człowieka, który potrzebował mojego upokorzenia, żeby czuć się silny.
Przy drzwiach postawiłam obie walizki. Obok położyłam białą kartkę. Nie było na niej wyjaśnienia ani groźby. Tylko jedna liczba: siedemset osiemdziesiąt tysięcy hrywien.
Andrij spojrzał na nią i nagle zrozumiał, że nie chodzi o pieniądze, które mi dał. Chodzi o pieniądze, które zarobiłam, a on próbował ukryć.
— Jeśli to zgłosisz, zniszczysz mi firmę — powiedział.
— To nie ja ją zbudowałam na cudzym podpisie.
— Olena, proszę.
To było pierwsze słowo, które zabrzmiało jak prośba, nie jak rozkaz.
— Czego chcesz? — zapytałam.
Spojrzał na śpiącą Sofijkę.
— Żebyś nie zabierała mi córki.
— Nie zabieram ci jej. Zabieram ją z miejsca, w którym jej potrzeby nazywałeś przesadą.
Następnego dnia spotkaliśmy się u mediatora, ale nie po to, żeby ratować małżeństwo. Ustaliliśmy godziny widzeń, wydatki na dziecko i zwrot wszystkich dokumentów. Andrij próbował negocjować każdą kwotę, aż Natalia położyła przed nim wydruk z pełnym rozliczeniem kampanii.
— Siedemset osiemdziesiąt tysięcy — powiedziała. — Tyle wynosi należność za pracę Oleny. Do tego dochodzą odsetki i koszty przeniesienia praw.
— Nie mam takich pieniędzy.
— Masz mieszkanie kupione z tych pieniędzy.
Marta również nie została bez odpowiedzi. Natalia pomogła jej wycofać się z kredytu, a klient anulował umowę z firmą Andrija. Nie zrobiłam tego dla Marty. Zrobiłam to, ponieważ dokumenty musiały przestać służyć ludziom, którzy kłamali.
Andrij stracił mieszkanie, firmę i możliwość podpisywania umów w imieniu klienta, którego oszukał. Nie stracił córki. Gdy przychodził po Sofijkę, przygotowywałam jej torbę i mówiłam dokładnie, o której ma wrócić. Nie rozmawiałam z nim o dawnych uczuciach.
Po pierwszym tygodniu przyszedł do biura Natalii. Trzymał w ręku kartkę z moją liczbą.
— Podpisałem przelew — powiedział.
— Widziałam.
— Chcę ci coś powiedzieć.
— Powiedz.
— Nie wierzyłem, że naprawdę odejdziesz.
— Wiem.
— Myślałem, że jeśli będę ci przypominał, ile dla ciebie płacę, zapomnisz, ile sama potrafisz.
Nie odpowiedziałam od razu.
Za szybą sali konferencyjnej mój zespół przygotowywał nową prezentację. Na ekranie widniało hasło kampanii, które napisałam dla kobiecej fundacji pomagającej matkom wrócić do pracy.
— Andrij — powiedziałam — nie chciałeś żony bez pracy. Chciałeś kobiety bez wyboru.
Opuścił wzrok.
— Czy kiedykolwiek mi wybaczysz?
— To nie jest pytanie, które możesz mi zadać, stojąc na cudzym rachunku.
Wstałam i zebrałam dokumenty.
Trzy miesiące po wiadomości od Natalii miałam własne konto, podpisaną umowę i dwa klucze do małego mieszkania mojej siostry, gdzie czekało łóżeczko dla Sofijki. Nie wszystko było rozwiązane. Ale każda kolejna decyzja należała do mnie.
W piątek rano prowadziłam prezentację przed klientem. Na stole leżała kartka z nowym budżetem, a obok niej ołówek z odgryzioną końcówką, ten sam, którym kiedyś zapisywałam pomysły na rachunkach za pieluchy.
Klient przejrzał slajdy i zapytał:
— Kto jest autorką tej kampanii?
Spojrzałam na swoje imię wpisane pod projektem.
— Ja — odpowiedziałam. — Tym razem widnieje tam od początku.
Przegapiłeś początek?
