CZĘŚĆ 4
Numer nieznanego rachunku prowadził do fundacji „Jasny Poranek”, małej organizacji działającej przy szpitalu miejskim.
Daniel znał tę nazwę.
— Moja żona dostała od nich kiedyś wózek — powiedział. — Ale skąd mieliby kolejne dwadzieścia tysięcy?
Nikt nie odpowiedział od razu.
Halina ścisnęła zeszyt w kratkę, jakby bała się, że ktoś ponownie spróbuje go jej odebrać.
Młody policjant, którego Kuzniecow wcześniej uciszał, nazywał się Paweł Rybak. Stał pod ścianą z twarzą człowieka, który właśnie zobaczył pęknięcie w suficie i zrozumiał, że budynek może runąć.
— Majorze — powiedział — proszę oddać telefon.
— Nie masz prawa.
— Mam obowiązek zabezpieczyć sprawę.
— Jesteś moim podwładnym.
— Byłem.
Kuzniecow rzucił mu krótkie, ostre spojrzenie. Potem sięgnął do kieszeni.
Przez sekundę myślałam, że wyciągnie broń.
Wyjął telefon.
Paweł odebrał go i odsunął się pod drzwi. Z korytarza dochodziły głosy sąsiadów. Ktoś zadzwonił po kierownika komisariatu, ktoś inny po pogotowie, bo Halina zaczęła ciężko oddychać.
Daniel uklęknął przy córce.
— Zosiu, mama będzie miała operację.
— Naprawdę?
— Naprawdę.
— A pani Wera pójdzie do więzienia?
Pytanie zawisło w pokoju ciężej niż wszystko, co wydarzyło się wcześniej.
— Nie — powiedziałam. — Nie zrobiłam nic złego.
Dziewczynka spojrzała na mnie poważnie.
— Dorośli często tak mówią, kiedy się boją.
Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Wzięłam od niej notes. Na pierwszej stronie narysowane słońce miało krzywe promienie i zbyt duże oczy.
— To słońce patrzy na wszystkich — powiedziałam.
— Mama mówi, że słońce nie wybiera, komu świecić.
Te słowa wróciły do mnie później, kiedy w szpitalu siedzieliśmy pod salą operacyjną.
Najpierw jednak trzeba było wyjaśnić, skąd fundacja wiedziała o brakujących pieniądzach.
O dwudziestej trzydzieści przyjechała jej księgowa, pani Olga Mironowa. Nie wyglądała jak ktoś, kto rozdaje cudze pieniądze. Miała krótko obcięte włosy, granatowy sweter i teczkę z papierami przyciśniętą do piersi.
— To ja zrobiłam przelew — powiedziała.
Daniel wstał.
— Dlaczego?
Olga spojrzała na Zosię.
— Bo trzy dni temu major Kuzniecow przyszedł do fundacji. Powiedział, że znalazł sposób, aby odzyskać pieniądze dla dziecka, ale potrzebuje, żebyśmy pokryli brakującą kwotę. Obiecał zwrot.
— Czyli wiedziała pani o kradzieży? — zapytałam.
— Wiedziałam, że pieniądze zniknęły. Nie wiedziałam, że ukradł je pański major. Powiedział, że doszło do pomyłki przy przyjęciu gotówki.
— I uwierzyła mu pani?
Olga spojrzała na swoje dłonie.
— Nie całkiem. Ale znałam Zosię. Widziałam, jak czekała pod gabinetem, trzymając ten notes. Nie chciałam, żeby jej matka umarła, zanim ktokolwiek udowodni, kto kłamie.
Daniel oparł czoło na dłoni.
— Dlaczego nie powiedziała pani tego od razu?
— Bo major miał podpisane dokumenty. Przekonał mnie, że jeśli sprawa wyjdzie na jaw, szpital straci finansowanie. Bałam się, że ucierpią inni pacjenci.
To był pierwszy zwrot, którego nie przewidziałam. Kuzniecow nie ukradł całych pieniędzy dla siebie. Dwadzieścia tysięcy oddał synowi, resztę chciał wykorzystać, by załatać dziurę w funduszu po wcześniejszej kradzieży. Nie czyniło go to mniej winnym. Pokazywało tylko, że przez wiele miesięcy budował kłamstwo z cudzych nieszczęść, aż uznał, że może poświęcić jedną rodzinę, aby ukryć wszystkie poprzednie.
Paweł znalazł w telefonie majora wiadomości do jego syna. Były krótkie, pełne nacisku.
„Oddam przed piątkiem.”
„Nie pytaj, skąd.”
„Tylko nie ruszaj dziewczyny.”
Daniel przeczytał ostatnie zdanie i podniósł głowę.
— On groził mojej córce?
Kuzniecow przetarł twarz.
— Nie jej. Ludziom, którzy żądali pieniędzy od mojego syna. Chciałem ich powstrzymać.
— A kto powstrzymał ich przed nami? — zapytał Daniel.
Major nie odpowiedział.
Nie musiał. Odpowiedź leżała na stole: mój protokół, zeszyt Haliny, przelew fundacji i kopia bankowej wypłaty.
Tego samego wieczoru kierownik komisariatu zabrał Kuzniecowa na rozmowę do pustego gabinetu. Nie było widowiska ani krzyków na korytarzu. Było tylko skrzypnięcie krzesła i ciężkie kroki oddalające się po linoleum.
Paweł został z nami.
— Przepraszam — powiedział.
— Za co?
— Widziałem, że major zmieniał protokół. Myślałem, że chodzi o formalność. Potem zobaczyłem, że oddzielił dwadzieścia tysięcy i schował je do koperty. Powinienem był zareagować.
— Dlaczego pan nie zareagował?
— Bo dopiero pracuję. Bałem się, że nikt mi nie uwierzy.
Spojrzałam na Halinę. Ona też się bała. A jednak przyszła.
— Czasem trzeba zacząć od jednego zdania — powiedziałam. — Reszta sama znajduje miejsce.
O dwudziestej trzeciej lekarz wyszedł z sali operacyjnej. Daniel zerwał się z krzesła tak gwałtownie, że przewrócił stojak na parasole.
— Operacja się udała — powiedział lekarz. — Najbliższe godziny będą ważne, ale rokowania są dobre.
Zosia podskoczyła i zaraz potem rozpłakała się, przyciskając twarz do brzucha ojca.
Daniel stał z rękami zawieszonymi w powietrzu, jakby nie wiedział, czy wolno mu uwierzyć.
— Pani Wero — powiedział w końcu — nie mam pojęcia, jak pani podziękować.
— Niech pan nie dziękuje za to, że oddałam cudze pieniądze.
— Dla pani to było proste?
Spojrzałam na jego twarz.
— Nie. Było tylko właściwe.
Następnego dnia oddano mi kopię protokołu z poprawioną adnotacją i potwierdzeniem, że pełna kwota została zabezpieczona. Fundacja zwróciła brakujące pieniądze, a księgowa zeznała wszystko, co wiedziała. Halina przekazała zeszyt. Paweł napisał raport własnymi słowami, bez żadnych „nieścisłości”.
Kuzniecow stracił stanowisko, a jego syn oddał część pieniędzy fundacji. Nie próbowałam śledzić dalszego ciągu. Nie dlatego, że nie chciałam wiedzieć, lecz dlatego, że po raz pierwszy od wielu lat nie uważałam cudzej katastrofy za obowiązek, który muszę nosić na plecach.
W poniedziałek wróciłam do biblioteki.
Swietłana czekała na mnie przy katalogach z kubkiem herbaty.
— No i co? — zapytała. — Nadal uważasz, że warto być uczciwą?
Wyjęłam z kieszeni mosiężny brelok i położyłam go obok kart katalogowych.
— Nie wiem, czy uczciwość się opłaca — odpowiedziałam. — Wiem tylko, że czasem dzięki niej czyjeś dziecko doczeka poranka.
Tydzień później Daniel przyszedł z Zosią do biblioteki. Dziewczynka przyniosła notes. Na nowej stronie dorysowała drugie słońce, tym razem z prostymi promieniami.
— To dla pani — powiedziała.
— Dlaczego są dwa?
— Jedno dla mamy. Drugie dla osoby, która znalazła pieniądze.
— Nie musisz mnie rysować.
— Już narysowałam.
Daniel uśmiechnął się zmęczony, ale spokojny.
— Żona pytała o panią. Chce podziękować osobiście, kiedy lekarz pozwoli jej wstać.
— Niech najpierw odpocznie.
— Powiedziała, że zrobi dla pani ciasto.
— W takim razie będę musiała przyjść.
Zosia otworzyła książkę o podróżach małego pociągu. Usiadła na dywanie między półkami, a ja przeczytałam pierwszy rozdział. Kiedy dotarłam do miejsca, w którym pociąg gubił drogę wśród śnieżnych zasp, dziewczynka podniosła rękę.
— Pani Wero?
— Tak?
— Czy ten pociąg też znajdzie to, co zgubił?
Popatrzyłam na jej rysunek leżący na moim biurku. Krzywe słońce miało dwa nierówne promienie więcej niż poprzednie.
— Jeśli ktoś będzie patrzył uważnie — odpowiedziałam — znajdzie.
Zosia skinęła głową i przesunęła palcem po ilustracji.
A potem powiedziała coś, czego nie zapomnę, bo brzmiało jak najprostszy opis całej tej historii:
— To dobrze, że tamtego ranka pani się zatrzymała.
Przegapiłeś początek?
