CZĘŚĆ 4
Helena rozłączyła się, zanim zdążyłam spytać, kto stał pod jej biurem.
Przez kilka sekund słyszałam tylko własny oddech i kapanie wody z rury nad korytarzem magazynu.
Julian ruszył do wyjścia.
— Dokąd idziesz? — spytałam.
— Do Heleny.
— Nie. Ty zostajesz tutaj.
— Marta, nie rozumiesz, co ona ma.
— Właśnie dlatego nie pozwolę ci tam dotrzeć przed nami.
Karolina patrzyła na niego, jakby mężczyzna z lotniska, który całował ją na plaży, nagle zamienił się w kogoś obcego.
— Powiedziałeś, że drukarnia należała do ciebie — odezwała się.
— W sensie prawnym była skomplikowana.
— Powiedziałeś, że twoja matka podpisała sprzedaż.
— Podpisała pełnomocnictwo.
— A pieniądze?
Julian przetarł twarz dłonią.
— Potrzebowałem czasu.
Karolina parsknęła gorzko.
— Potrzebowałeś mojego konta, żebym nie zadawała pytań.
To był pierwszy cios, którego się nie spodziewałam. Nie dlatego, że Karolina nagle stała się niewinna. Nie była. Świadomie odebrała telefon umierającej kobiecie i szydziła ze mnie. Ale właśnie zrozumiała, że Julian nie wybrał jej z miłości. Wybrał ją jak narzędzie.
Właściciel magazynu zadzwonił po ochronę budynku, a ja zrobiłam zdjęcia każdej kartki. Nie musiałam zabierać oryginałów. Eleonora pomyślała o wszystkim. Na odwrocie listu znalazłam nazwę kancelarii i godzinę spotkania z notariuszem.
Dziewiąta czterdzieści pięć.
Tego samego dnia.
Do szpitala wróciłam biegiem. Eleonora wciąż żyła, choć pielęgniarka powiedziała, że jej serce może zatrzymać się w każdej chwili. Usiadłam przy niej i pokazałam jej zdjęcia na telefonie.
— Znalazłam — szepnęłam. — Znalazłam dokumenty.
Jej palce poruszyły się pod kocem.
— Helena…
— Jadę do niej. Ale najpierw muszę wiedzieć, co zrobił Julian.
Eleonora otworzyła oczy. Były mętne, lecz przytomne.
— Twój teść… — powiedziała.
Zastygłam.
Ojciec Juliana zmarł dziewięć lat wcześniej. Przez cały ten czas myślałam, że zostawił po sobie tylko długi i zamkniętą drukarnię.
— Co z nim?
Eleonora nabrała powietrza.
— Nie był… winien.
— Czego?
— Julian… sfałszował… podpis.
Pielęgniarka weszła do sali, ale Eleonora chwyciła mnie za rękę.
— Akt własności… jest na ciebie. Twój teść… chciał ci ją dać.
Łzy zapiekły mnie pod powiekami.
— Dlaczego mnie?
— Bo widział… jak się zachowuje. Powiedział, że jesteś jedyną osobą, która nie pyta, ile dostanie.
Nie zdążyłam odpowiedzieć. Eleonora zamknęła oczy, lecz jej puls nadal był wyczuwalny.
Pojechałam do biura Heleny z właścicielem magazynu i Karoliną. Nie chciałam Juliana przy sobie, ale pojawił się przed wejściem, zanim ochroniarz zdążył go zatrzymać.
Drzwi do gabinetu Heleny były wyłamane. Na podłodze leżała doniczka z rozbitą terakotą, a metalowa szafa była otwarta.
Helena stała przy biurku i trzymała brązową księgę rachunkową. Miała rozcięty łuk brwiowy.
— Kto pani to zrobił? — spytałam.
— Nie wiem. Mężczyzna miał czapkę. Ale nie znalazł tego.
Uniósłszy księgę, wyjęła ze środka wąską kopertę.
— Eleonora zostawiła ją u mnie siedem lat temu. Powiedziała, że mam ją przekazać pani tylko wtedy, gdy Julian spróbuje sprzedać drukarnię albo zmusić ją do podpisania nowych dokumentów.
Julian zrobił krok naprzód.
— Heleno, proszę. To można wyjaśnić.
— Właśnie dlatego tu jestem — odpowiedziała. — Żeby już niczego nie wyjaśniać za pana.
W kopercie znajdował się oryginalny akt własności drukarni i list ojca Juliana. Pisał w nim, że po jego śmierci zakład ma zostać przekazany mnie, ponieważ przez lata pracowałam bez wynagrodzenia, ratowałam klientów i pomagałam Eleonorze utrzymać firmę. Julian miał otrzymać wyłącznie udział wypłacony z zysków, pod warunkiem że nie będzie prowadził interesu.
Podpis pod dokumentem był prawdziwy.
Podpis na umowie sprzedaży — nie.
Julian osunął się na krzesło.
Karolina cofnęła się od niego.
— Ukradłeś własnej matce pieniądze, a mnie wciągnąłeś w oszustwo.
— Nie wiedziałaś, co podpisujesz.
— Bo mówiłeś, że to umowa pożyczki.
— Chciałem cię ochronić.
— Chciałeś mieć kogoś, na kogo zrzucisz winę.
Helena podała mi księgę rachunkową. Otworzyłam ją na stronie zaznaczonej żółtą zakładką. Wszystkie przelewy prowadziły do konta Karoliny. Ostatnia adnotacja Eleonory brzmiała: „Jeżeli Marta się zawaha, pokażcie jej rachunek za lek, który Julian odmówił zapłacić. Zapłaciła go sama, choć wtedy nie wiedziała, że płaci za leczenie własnej przyszłości”.
Wtedy zrozumiałam, że Eleonora nie oddała mi drukarni z wdzięczności.
Oddała mi dowód, że przez lata Julian budował swoje życie na mojej pracy.
Notariusz czekał na nas w kancelarii. Potwierdził ważność testamentu, aktu własności i pełnomocnictwa, które Eleonora podpisała już po pierwszym udarze, gdy Julian twierdził, że nie rozumie, co robi. Z dokumentów wynikało, że pełnomocnictwo nigdy nie obejmowało sprzedaży zakładu.
Julian został z niczym, czego tak naprawdę pragnął. Nie chodziło mu o Karolinę ani nawet o pieniądze. Chciał odziedziczyć drukarnię i opowiadać wszystkim, że sam ją stworzył.
Nie dostał jej.
Karolina zerwała z nim umowę i zwróciła się do notariusza z własnymi zeznaniami. Nie zrobiła tego z dobroci. Bała się, że Julian zostawi ją z długami i cudzymi podpisami. Ale jej decyzja pozwoliła odzyskać część pieniędzy jeszcze przed końcem tygodnia.
Ja wróciłam do szpitala.
Eleonora żyła do wieczora. Leżała spokojniej, a kiedy usiadłam obok, wskazała wzrokiem moją dłoń.
Srebrny klucz nadal trzymałam między palcami.
— Otworzył wszystko — powiedziałam.
Eleonora lekko uniosła kącik ust.
— Nie… klucz.
— Co?
— Ty.
Nie umiałam powstrzymać łez.
— Julian chciał, żebym uwierzyła, że bez niego nic nie mam.
— A ty… uwierzyłaś?
Spojrzałam na klucz, na cienki łańcuszek i na ślady jego metalu w mojej skórze.
— Przez chwilę.
Eleonora ścisnęła moje palce.
— To wystarczy… żeby zacząć.
Zmarła przed północą, z moją dłonią w swojej.
Następnego ranka pojechałam do drukarni. Maszyny stały nieruchomo, a na stole kierownika leżały rachunki, które Julian ukrywał przede mną. Helena przyniosła klucze do biura, Karolina oddała księgę i podpisała zeznania, a pracownicy czekali, nie wiedząc, czy zakład przetrwa.
Julian przyszedł ostatni.
Nie błagał o powrót. Nie przepraszał za Maui. Patrzył tylko na szyld, na którym od lat widniało nazwisko jego ojca.
— Mogę chociaż zabrać rzeczy z gabinetu? — spytał.
— Tak.
— Marta…
— Nie będę cię zatrzymywać.
Wszedł do środka i po chwili wrócił z pudełkiem pełnym fotografii. Na jednej z nich miał dwanaście lat, stał obok ojca przy starej maszynie drukarskiej. Zatrzymał się przy mnie.
— On naprawdę chciał oddać to tobie?
— Tak.
— A matka wiedziała?
— Wiedziała wszystko.
Julian patrzył na fotografię tak długo, aż papier zadrżał w jego palcach.
— Mogła mi powiedzieć.
— Próbowała. Ty zawsze wychodziłeś, zanim kończyła zdanie.
Nie odpowiedział. Odłożył zdjęcie na blat i wyszedł.
Tego dnia uruchomiłam najstarszą maszynę. Jej metalowe koło zapiszczało, potem ruszyło ciężko, wypuszczając pierwszą kartkę. Była to kopia nowego nagłówka własności, z moim nazwiskiem wpisanym w miejsce, którego Julian przez lata nie chciał widzieć.
Srebrny klucz położyłam obok farby drukarskiej.
Kiedy maszyna odbiła pierwszą stronę, Eleonora przemówiła do mnie z papieru swoim ostatnim sekretem: „Nie oddawaj mu tego, co zbudowałaś”.
A ja podpisałam drukarnię jej imieniem: „Eleonora — prawda zostaje”.
Przegapiłeś początek?
