CZĘŚĆ 4
— Gdzie? — zapytałam.
Andrzej przeczytał wiadomość jeszcze raz.
— W starej hali kolejowej na końcu ulicy Portowej. Tam mieściło się archiwum firmy twojego ojca.
Mateusz ruszył do drzwi.
— Jadę z wami.
— Nie — odpowiedziałam.
Zatrzymał się.
— Aniu, jeśli to, co mówi moja matka, jest prawdą, muszę to zobaczyć.
— Przez pięć lat miałeś mnóstwo okazji, żeby zobaczyć prawdę. Wybierałeś tylko to, co było ci wygodne.
Andrzej podniósł rękę.
— Wszyscy pojedziemy. Jeśli Elżbieta rzeczywiście chce przejąć dokument, nie możemy pozwolić, żeby ktokolwiek został sam.
O piątej czterdzieści rano hala kolejowa wyglądała jak ogromne, puste pudełko z cegły. Wiatr wciskał się przez wybite okna, a po mokrych torach spływała rdza.
Na peronie czekał starszy mężczyzna w granatowej czapce. Trzymał metalową kasetę z porysowanym wiekiem.
— Pan Andrzej? — zapytał.
— Stanisław Kurek.
— To Anna Borkowska.
Stanisław spojrzał na mnie długo.
— Pamiętam panią matkę. Przychodziła tu po zamknięciu archiwum. Zawsze miała przy sobie mały notes z zasuszonym liściem laurowym na okładce.
Poczułam ukłucie w gardle. Mama naprawdę miała taki notes. Po jej śmierci znalazłam go w szufladzie, ale oddałam Elżbiecie, która twierdziła, że należał do Piotra.
— Co jest w kasetce? — spytałam.
Stanisław spojrzał na Mateusza.
— Dokumenty, których pańska matka szukała od wielu lat.
Mateusz zrobił krok naprzód.
— Proszę ją otworzyć.
— Nie przyjmuję rozkazów od człowieka, który przyszedł tu po cudzą ziemię.
Mateusz zacisnął szczękę.
Andrzej wyjął z kieszeni klucz. Pasował do zamka.
W środku znajdowały się trzy teczki, notatnik i stara koperta z pieczęcią banku. Stanisław wyjął pierwszą teczkę.
— To kopia umowy między Janem Borkowskim a Piotrem Borkiem. Nigdy nie została podpisana. Pani ojciec odmówił sprzedaży działki, ale nie z powodu, który wszystkim przedstawiano.
— Z jakiego powodu? — spytałam.
Stanisław otworzył notatnik.
— Piotr chciał, żeby pański wspólnik, Roman Gajda, prowadził księgowość inwestycji. Pani matka odkryła, że Gajda fałszował rachunki i wyprowadzał pieniądze. Powiedziała, że nie zgodzi się na sprzedaż, dopóki Piotr go nie zwolni.
Mateusz patrzył na dokumenty, jakby nie rozumiał języka, w którym zostały napisane.
— To niemożliwe — wyszeptał.
— Jest jeszcze więcej — powiedział Stanisław. — Gajda wykorzystał podpis Piotra i zaciągnął pożyczkę, a potem zniknął. Wina spadła na Jana Borkowskiego, bo to on odmówił podpisania umowy. Pani matka próbowała oczyścić jego imię.
Wyjęłam z teczki list.
Pismo mamy rozpoznałam od razu.
„Elżbieto, jeśli powiesz Mateuszowi, że Anna odebrała wam ziemię, zrobisz z niego człowieka żyjącego cudzą krzywdą. Nie pozwolę, żeby dzieci zapłaciły za oszustwo Gajdy.”
List kończył się podpisem mamy i datą sprzed piętnastu lat.
Mateusz oparł dłonie o stół.
— Ona wiedziała.
— Wiedziała — powiedział Andrzej. — I mimo to pozwoliła ci uwierzyć, że Anna jest córką człowieka, który zniszczył twoją rodzinę.
Na zewnątrz zagrzmiał silnik samochodu.
Elżbieta weszła do hali w jasnym płaszczu, z teczką pod pachą. Za nią pojawił się mężczyzna w garniturze.
— Oddajcie mi dokumenty — powiedziała.
Mateusz odwrócił się do niej.
— Mamo, dlaczego to zrobiłaś?
— Żebyś odzyskał życie, które odebrał ci Jan.
— On niczego mi nie odebrał.
— Nie rozumiesz. Gdybyś nie poślubił Anny, nigdy nie dostałbyś dostępu do ziemi.
Słowa zawisły między nami.
Mateusz spojrzał na mnie.
— Czy to dlatego mnie wybrałaś? — zapytałam.
Elżbieta uniosła brodę.
— Na początku tak miało być. Ale on cię pokochał.
— I dlatego podrobił mój podpis?
— Podpis był konieczny. Deweloper miał zapłacić. Chciałam spłacić wszystkie długi i oddać Mateuszowi część pieniędzy.
— A resztę? — spytałam.
Elżbieta nie odpowiedziała.
Stanisław wyciągnął z kasetki ostatnią kopertę.
— Ta część rachunków pokazuje, że pani Elżbieta otrzymała już zaliczkę od dewelopera. Trzysta tysięcy złotych. Pieniądze wpłynęły na konto fundacji założonej na nazwisko jej siostry.
Mateusz cofnął się, jakby ktoś uderzył go w pierś.
— Powiedziałaś, że wszystko było dla mnie.
— Nie musisz wiedzieć wszystkiego.
— Przez piętnaście lat niszczyłaś moje życie, a teraz jeszcze sprzedałaś moje małżeństwo.
— To była twoja decyzja.
— Nie. To była twoja pułapka.
Elżbieta zrobiła krok w jego stronę.
— Podpisz umowę, a przynajmniej coś z tego będziesz miał.
Mateusz popatrzył na teczkę, potem na mnie.
— Nie podpiszę niczego.
— Wtedy stracisz wszystko.
— Już straciłem.
Te słowa nie zabrzmiały jak teatralna skrucha. Brzmiały jak zmęczenie człowieka, który zbyt długo nosił cudzą historię zamiast własnej.
Wróciliśmy do kancelarii przed ósmą. Andrzej natychmiast wysłał kopie dokumentów do banku i dewelopera. Przekazał też informację o podrobionym podpisie. Nie chciałam, żeby Mateusz trafił za kratki, ale nie mogłam udawać, że nic się nie stało.
— Co zrobisz? — zapytał, kiedy zostaliśmy sami.
— Unieważnię umowę. Zablokuję wszystkie wspólne rachunki. A potem wystąpię o rozwód.
Przyjął to bez protestu.
— Zasłużyłem na to.
— Nie mów mi, na co zasłużyłeś. Po raz pierwszy sam zdecyduj, co zrobisz.
— Oddam bankowi wszystkie pieniądze, które dostała moja matka przez tę umowę. Sprzedam samochód i spłacę swoją część.
— To nie naprawi małżeństwa.
— Wiem.
— I nie zmieni tego, że piętnaście lat żyłam w planie, o którym nie wiedziałam.
— Wiem.
Tym razem nie próbował mnie zatrzymać.
Elżbieta musiała zwrócić zaliczkę, kiedy deweloper wycofał się z umowy po otrzymaniu dokumentów. Fundacja, na którą przelano pieniądze, została zamknięta, a rachunki poddano kontroli. Roman Gajda, którego nazwisko pojawiło się w archiwalnych księgach, został odnaleziony za granicą, ale jego historia nie mogła już zmienić tego, co stało się między nami.
Najtrudniejsza rozmowa odbyła się tydzień później w szklarni przy Lipowej.
Szyby były popękane, na stole leżały stare doniczki po mamie, a przez dach wpadały smugi bladego światła. Przyniosłam tam zegarek, który kupiłam Mateuszowi na rocznicę.
Położyłam pudełko na stole.
— To miało być dla ciebie — powiedziałam.
Mateusz stał po drugiej stronie, z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała.
— Nie mogę go przyjąć.
— Nie przyniosłam go, żeby ci coś dać. Chciałam zrozumieć, dlaczego jeszcze wczoraj myślałam, że znam człowieka, dla którego go kupiłam.
— Nie znasz go.
— Znam chłopca, który bronił mnie przed innymi dziećmi. Znam mężczyznę, który umiał naprawić piec w tej szklarni. Nie znam człowieka, który przez piętnaście lat pozwalał matce zamieniać naszą miłość w narzędzie.
Mateusz dotknął pudełka, ale go nie otworzył.
— Ten chłopiec istniał naprawdę.
— Być może. Ale nie był jedynym tobą.
Długo patrzyliśmy na siebie przez stół, przy którym jako nastolatkowie odrabialiśmy matematykę. Wtedy sądziłam, że największym problemem naszego życia będzie egzamin albo kłótnia o przyszłość.
Nie wiedziałam, że ktoś już pisze za nas zakończenie.
Mateusz wyjął z kieszeni złożoną kartkę.
— To moje oświadczenie. Opisałem, jak zdobyłem twój podpis i kto przekazał mi dokumenty z banku. Andrzej powiedział, że bez tego nie odzyskasz pieniędzy ani ziemi.
Wzięłam kartkę.
— Dlaczego robisz to dopiero teraz?
— Bo wcześniej chciałem wygrać. Dzisiaj chcę przestać przegrywać cudzymi zasadami.
Nie odpowiedziałam.
Podpisałam dokumenty rozwodowe trzy tygodnie później. Działka przy Lipowej pozostała nietknięta. Nie sprzedałam jej deweloperowi. Zamiast tego razem z ciotką odnowiłyśmy szklarnię i przekazałyśmy ją lokalnej szkole, której brakowało miejsca na zajęcia przyrodnicze.
Na pierwszej lekcji dzieci ustawiły na stole małe doniczki z nasionami pomidorów. Ten sam gatunek, który hodowała moja mama.
Andrzej przyniósł mi wtedy kopertę z ostatnią kartką z archiwum. Było to krótkie zdanie zapisane ręką mamy, którego wcześniej nie zauważyliśmy na odwrocie listu.
„Nie pozwól, żeby cudza zemsta odebrała ci prawo do własnego wyboru.”
Złożyłam kartkę i wsunęłam ją do notesu z zasuszonym liściem laurowym.
Zegarek zatrzymałam.
Nie jako pamiątkę po Mateuszu, lecz jako dowód chwili, w której przestałam mierzyć swoje życie jego planem.
W dniu, gdy pierwsza klasa weszła do odnowionej szklarni, Mateusz przyszedł na chwilę. Nie próbował wejść do środka. Zostawił przy furtce kopertę z potwierdzeniem ostatniej wpłaty dla szkoły.
Na kopercie napisał tylko: „Za miejsce, które próbowałem sprzedać”.
Nie poszłam za nim.
Weszłam do szklarni i pomogłam dziewczynce przesadzić młodą sadzonkę do większej doniczki. Kiedy ziemia rozsypała się po stole, dziecko podniosło głowę.
— Proszę pani, czy ona na pewno urośnie?
Spojrzałam na rząd małych roślin, na podpis mamy zachowany w notesie i na zegarek leżący obok łopatki.
— Jeśli damy jej prawdziwe miejsce — odpowiedziałam — będzie miała szansę.
Za szybą Mateusz odszedł wzdłuż torów, a wskazówki zegarka po raz pierwszy od tygodni ruszyły.
Nie pokazywały już naszej rocznicy.
Pokazywały godzinę pierwszej lekcji w szklarni mamy.
Przegapiłeś początek?
