CZĘŚĆ 4

Paweł rzucił się w stronę mojej ręki, ale dziekan zagrodził mu drogę. Nie dotknął go. Wystarczyło, że stanął między nami, wysoki i nieruchomy, z dokumentem przyciśniętym do piersi.

— Proszę się cofnąć — powiedział.

— To moja córka!

— I właśnie dlatego nie może pan wyrywać papierów z rąk osoby, która się nią opiekuje.

Paweł zatrzymał się przy pierwszym stopniu sceny. Jego mokry płaszcz ociekał na drewnianą podłogę. Każda kropla brzmiała nienaturalnie głośno.

Zosia płakała coraz mocniej. Kołysałam ją, choć własne ręce drżały mi tak bardzo, że bałam się, iż upuszczę kartkę.

— Co tam jest? — zapytał Paweł.

— Nie wiem — odpowiedziałam. — Jeszcze nie przeczytałam.

Dziekan spojrzał na mnie.

— To pani powinna zdecydować, czy chce to zrobić teraz.

Przez chwilę chciałam odłożyć dokument. Wyjść tylnym korytarzem. Zabrać Zosię do autobusu i wrócić do małego mieszkania, w którym od trzech miesięcy suszyły się pieluchy na kaloryferze, a podręczniki leżały obok butelek z mlekiem.

Ale Marta powierzyła mi prawdę razem z dzieckiem.

Rozłożyłam kartkę.

— „Paweł nie wie, że Zosia urodziła się z chorobą, która wymaga natychmiastowego leczenia” — przeczytałam.

Paweł pobladł.

— Co?

— „Lekarze powiedzieli mi, że potrzebna będzie operacja. Paweł ma rzadką grupę krwi, taką samą jak dziecko. Jeśli wróci, nie pozwól mu zabrać Zosi tylko dlatego, że nagle przypomniał sobie o więzach krwi. Niech najpierw zrobi dla niej to, czego nie zrobił dla mnie: niech zostanie, kiedy będzie trudno.”

Nikt się nie poruszył.

Weronika zakryła usta dłonią. Ktoś w ostatnim rzędzie odłożył telefon na krzesło.

Paweł patrzył na Zosię, jakby dopiero teraz zobaczył nie niemowlę, lecz własne dziecko.

— Dlaczego mi nie powiedziała? — spytał.

— Bo nie chciała, żeby pan wrócił z poczucia winy albo po pieniądze — odpowiedziałam. — Chciała, żeby pan wrócił dla niej.

— Ja nie wiedziałem o chorobie.

— Nie wiedział pan, bo nie odbierał pan telefonu.

— Mój ojciec zabrał mi telefon. Powiedział, że Marta chce mnie zniszczyć.

Dziekan otworzył teczkę i wyjął kolejną kartkę.

— Pana ojciec nie tylko zatrzymał wiadomości — powiedział. — Wczoraj wieczorem sam dostarczył do dziekanatu kopię umowy. Chciał przejąć mieszkanie Marty, twierdząc, że Paweł jako ojciec będzie jego pełnomocnikiem. W umowie jest pański podpis.

Paweł wyrwał dokument z jego ręki i spojrzał na dół strony.

— To nie mój podpis.

— Wiem — odparł dziekan. — Dlatego wezwałem notariusza, który sporządzał prawdziwe oświadczenie Marty. Czeka w gabinecie obok. Ma również kopię listu, który Marta wysłała tydzień przed porodem.

Paweł przymknął oczy.

— Ona chciała mnie ostrzec.

— Chciała dać panu wybór — powiedziałam. — Tylko że wybór nie kończy się na pojawieniu się w auli i żądaniu dziecka.

Paweł spojrzał na mnie z bólem.

— Czego chcesz?

To pytanie zabrzmiało tak, jakby chodziło o pieniądze. O mieszkanie. O zwycięstwo.

— Żebyś pojechał z nami do szpitala — odpowiedziałam. — Lekarz powiedział, że trzeba zbadać zgodność krwi. Zosia może potrzebować operacji wcześniej, niż myśleliśmy.

Paweł zacisnął palce na fotografii Marty.

— Pojadę.

— I nie zabierzesz jej stamtąd?

— Nie. Najpierw zrobię badania.

— Potem?

— Potem będę prosił, nie żądał.

Nie wiedziałam, czy mu wierzę. Wiedziałam tylko, że Zosia przestała płakać i wtuliła twarz w zagłębienie mojej szyi.

Dziekan podszedł do mównicy. Uroczystość musiała się skończyć, ale nikt nie pamiętał już o kolejności nazwisk.

— Panno Wysocka — powiedział — pani dyplom nie będzie wręczony jako zwykły dokument. Komisja jednogłośnie przyznała pani również nagrodę za pracę o opiece nad dziećmi pozbawionymi rodziców. Wszyscy myśleli, że to temat akademicki.

Spojrzałam na Zosię.

— To nigdy nie był tylko temat.

Weronika podeszła do mnie po ceremonii. Nie miała już telefonu w ręce. Trzymała za to mały bukiet, który wcześniej leżał przy jej krześle.

— Mogę coś powiedzieć? — zapytała.

— Możesz.

— Byłam okrutna.

— Byłaś niedoinformowana. To nie to samo, ale też boli.

Skinęła głową i podała mi kwiaty.

— Nie wiem, jak to naprawić.

— Zacznij od tego, że nie zrobisz z cudzej tragedii zdjęcia.

— Nie zrobiłam go.

— Wiem.

Pierwszy raz tego dnia zobaczyłam na jej twarzy wstyd, który nie służył przedstawieniu.

W szpitalu byliśmy przed południem. Paweł oddał krew. Siedział na plastikowym krześle w białym korytarzu, ściskając papierowy kubek z wodą. Co kilka minut pytał pielęgniarkę, czy może zobaczyć Zosię, ale nie wchodził bez pozwolenia.

Lekarz potwierdził zgodność.

— To może uratować jej życie — powiedział.

Paweł oparł dłonie na kolanach.

— Co mam zrobić?

— Przygotować się do zabiegu. I przestać znikać, kiedy pojawia się strach.

Paweł przyjął te słowa bez protestu.

Wieczorem usiedliśmy przy łóżeczku Zosi. Marta leżała w tej samej sali trzy miesiące wcześniej, podłączona do monitorów, z włosami przyklejonymi do skroni. Przypomniałam sobie jej ostatnie spojrzenie.

— Leno — powiedziała wtedy — jeśli on wróci, nie każ mu udowadniać miłości słowami.

— A czym?

— Niech odda krew.

Paweł patrzył na maleńką dłoń Zosi.

— Nie zasługuję, żeby nazywała mnie ojcem — powiedział.

— Tego nie da się odziedziczyć ani wymusić.

— Wiem.

— Będzie musiał panować nad własnym strachem każdego dnia.

— Wiem.

— I jeśli kiedyś przestanie się pan starać, zabiorę ją z powrotem.

Tym razem nie zapytał, czy mam do tego prawo.

— Jeśli przestanę, niech pani to zrobi — odpowiedział.

Operacja odbyła się następnego ranka. Czekaliśmy pod drzwiami oddziału, ja z granatową kopertą na kolanach, Paweł z bandażem na ręce. Nie rozmawialiśmy dużo. Nie było już potrzeby wypełniać ciszy opowieściami, które miałyby go wybielić.

Po kilku godzinach lekarz wyszedł i uśmiechnął się zmęczony.

— Zabieg się udał.

Paweł zakrył twarz dłonią. Ja przycisnęłam kopertę do serca.

Mieszkanie Marty nie trafiło do jego ojca. Prawdziwe dokumenty przekazane przez notariusza ustanowiły fundusz dla Zosi, a ja zostałam jej opiekunką do czasu, aż Paweł udowodni, że potrafi być obecny. Nie przez obietnice. Przez wizyty, badania, nocne dyżury i wszystkie zwyczajne dni, w których nikt nie bije braw.

Dwa tygodnie później wróciliśmy do auli. Dziekan podał mi dyplom, a Zosia spała w tym samym żółtym kocyku. Zawieszka z gwiazdką była już trochę wyblakła.

Paweł stał z tyłu. Nie podszedł do sceny. Nie prosił o zdjęcie. Trzymał tylko kartkę z wynikami badań i czekał, aż sama go zauważę.

Podeszłam do niego po uroczystości.

— Możesz ją potrzymać — powiedziałam.

Jego twarz drgnęła.

— Na pewno?

— Na pięć minut.

Wziął Zosię tak ostrożnie, jakby otrzymał w ręce coś większego od własnego życia.

Dziewczynka otworzyła oczy i zacisnęła palce na jego kciuku.

Paweł spojrzał na mnie.

— Marta wiedziała, że wrócę?

— Nie — odpowiedziałam. — Ale zostawiła ci szansę, żebyś nauczył się wracać właściwie.

Zosia poruszyła smoczkową zawieszką, a mała gwiazdka stuknęła o guzik jego koszuli.