Poprosiłam męża o pieniądze na ogrzewanie rodziców, a gdy odmówił, otworzyłam wyciąg — jego twarz nagle pobladła

W chwili, gdy mój ojciec powiedział, że w domu jest już tylko sześć stopni, Wadim spokojnie zaproponował mu pożyczkę z banku.

Stałam wtedy w kuchni przy zlewie, z telefonem przyciśniętym do ucha. Z kranu kapała woda, a za oknem listopadowy wiatr szarpał nagimi gałęziami.

— Irenko, nie martw się — powiedział tata. — Rozpaliliśmy w żeliwnym piecyku. Prześpimy jakoś noc.

— Tato, w domu jest mróz. Nie możecie tak zostać.

— Gazownik założył plombę. Powiedział, że kotła nie wolno już uruchamiać.

Miałam w gardle twardą kulę. Dziewięćdziesiąt tysięcy złotych wystarczyłoby na nowe urządzenie, montaż i wszystkie formalności. Moi rodzice nie mieli takich oszczędności. Tata połowę emerytury wydawał na leki, mama kupowała najtańsze jedzenie i odkładała każdą złotówkę na rachunki.

Odłożyłam telefon i spojrzałam na Wadima. Siedział przy stole, przesuwając palcem po tablecie. Na blacie obok jego łokcia leżały kluczyki do samochodu, który mój ojciec pomógł nam kupić po ślubie.

— Musimy im pomóc — powiedziałam. — Mamy pieniądze na wspólnym koncie.

Wadim nawet nie podniósł wzroku.

— Nie mamy. Odkładamy na opony i ubezpieczenie.

— Opony mogą poczekać miesiąc.

— A jeśli wpadnę do rowu? Ty zapłacisz za naprawę?

— Twoja matka dostała od nas trzysta tysięcy, kiedy narobiła długów. Przez rok spłacałam jej pożyczki. Brałam dodatkowe zlecenia po nocach. Pamiętasz?

Tablet zatrzymał się w jego dłoni. Na ekranie świeciło zdjęcie drogich wędek, które oglądał od kilku dni.

— To była inna sytuacja — odburknął. — Mamie grozili windykatorzy.

— A moim rodzicom grozi zamarznięcie we własnym domu.

— Nie przesadzaj. Mogą wziąć raty.

Wtedy poczułam, że coś we mnie pękło. Nie z powodu pieniędzy. Z powodu tego, jak łatwo nazwał moich rodziców obcymi ludźmi.

Przez cały ubiegły rok opłacałam długi jego matki. Kiedy przychodziła do nas w niedzielę, krytykowała moje gotowanie, prasowanie i pracę przy komputerze. Nigdy nie podziękowała. Wadim zawsze wychodził wtedy do drugiego pokoju.

Pamiętałam nawet jej bransoletkę z dużym bursztynowym oczkiem, którą nosiła podczas wizyt, narzekając, że nie stać jej na leki. Tego samego dnia potrafiła prosić mnie o kolejną wpłatę.

— Nie dam rodzicom kredytu — powiedziałam. — Jeśli ty nie chcesz pomóc, zapłacę sama.

— Z czego?

— Z naszego konta.

Wadim wstał tak gwałtownie, że krzesło uderzyło o kafelki.

— Spróbuj ruszyć te pieniądze bez mojej zgody, a zobaczysz, co się stanie.

— Wiem dokładnie, ile tam wpłaciłam.

— Irena, nie rób scen.

— Scenę robi człowiek, który wymaga ode mnie ratowania swojej rodziny, ale cudzą rodzinę odsyła do lichwiarzy.

Wyszedł do garażu, trzaskając drzwiami. Zostałam sama przy zimnym zlewie i patrzyłam na nasze wspólne konto w laptopie. Chciałam sprawdzić, ile rzeczywiście odłożyliśmy. Wtedy zauważyłam przelew z poprzedniego dnia. Czterdzieści tysięcy złotych trafiło na rachunek jego matki.

Nie powiedział mi o tym ani słowa.

W garażu zawarczył silnik samochodu kupionego za pieniądze mojego ojca. A ja powiększyłam historię transakcji i sięgnęłam po teczkę z rachunkami, bo przy ostatnim przelewie widniał dopisek, którego Wadim najwyraźniej nie zauważył…

CZĘŚĆ 2

Dopisek miał tylko kilka słów, ale po ich przeczytaniu poczułam, jak lodowacieją mi palce.

„Spłata zobowiązania zgodnie z ustaleniami”.

Nie było numeru pożyczki ani nazwy firmy. Przelew wysłano z naszego wspólnego konta na rachunek Elżbiety, matki Wadima. Usiadłam przy stole i przez dłuższą chwilę słuchałam, jak silnik samochodu pracuje na podwórzu.

Wadim wrócił po dwudziestu minutach. Pachniał benzyną, a na mankiecie miał czarną smugę smaru.

— Czemu grzebiesz w historii konta? — zapytał.

— Czemu wysłałeś matce czterdzieści tysięcy?

Jego twarz stężała.

— Oddałem jej pieniądze. Miała pilny wydatek.

— Jaki?

— To nie twoja sprawa.

— Wspólny rachunek jest moją sprawą.

Oparł dłonie o stół. Pod paznokciem miał metaliczny pył. Pomyślałam wtedy o wszystkich nocach, kiedy siedziałam przy komputerze, żeby terminowo przelewać pieniądze na jej mikropożyczki. Moje oczy piekły od niewyspania, a on kupował nowe kołowrotki do wędek.

— Twoja matka nie potrzebowała czterdziestu tysięcy na jedzenie — powiedziałam. — Ma opłacony czynsz i emeryturę. Na co poszły?

— Zaczynasz przesłuchanie?

— Zaczynam pytać, dlaczego mam ratować twoją rodzinę, kiedy ty odmawiasz pomocy mojej.

— Nie porównuj tych sytuacji.

— Właśnie je porównuję.

Wziął telefon i odwrócił ekran.

— Jeśli masz tyle energii, pojedź do rodziców i sama kup im kocioł.

— Pojadę. Ale zanim to zrobię, wyjaśnisz mi każdy grosz z tego rachunku.

Roześmiał się krótko, bez cienia wesołości.

— Grozisz mi?

— Stawiam warunek. Do jutra rano pieniądze wracają na wspólne konto albo składamy osobne finanse. I przestaję spłacać długi twojej matki.

Jego śmiech zniknął. Za oknem wiatr poruszył metalową furtką, która uderzała rytmicznie o słupek.

— Nie masz prawa zostawić mojej matki.

— Mam prawo nie pozwolić, żebyś zostawił moich rodziców na mrozie.

Następnego dnia o siódmej rano pojechałam do wsi. W domu rodziców pachniało naftą i mokrym drewnem. Mama siedziała w dwóch swetrach pod kocem, a tata trzymał przy piecyku termometr.

— Nie przyjechałaś sama? — zapytał.

— Wadim został w domu.

Tata spuścił wzrok.

— Nie chcemy być powodem waszej kłótni.

— Nie jesteście powodem. Powodem jest to, że przez rok ktoś brał moje pieniądze, a dziś udaje, że nie ma żadnych.

Po południu pojechałam do sklepu instalacyjnego. Sprzedawca pokazał mi kilka kotłów, ale potrzebna była zaliczka i podpis właściciela domu. Tata podpisał dokument drżącą ręką.

— Pani zapłaci kartą? — zapytał sprzedawca.

— Tak.

Wiedziałam, że jeśli zapłacę, zostanę bez własnej poduszki finansowej. Mimo to wyjęłam kartę.

Wieczorem wróciłam do mieszkania. Wadim siedział przy stole, a naprzeciwko niego leżała koperta z banku. Obok stała Elżbieta w płaszczu, ściskając bursztynową bransoletkę.

— Dobrze, że jesteś — powiedziała. — Musimy wyjaśnić, dlaczego chcesz odebrać mi pieniądze.

— To nie są twoje pieniądze.

— Mój syn mi je dał.

— Z naszego konta.

Elżbieta uniosła podbródek.

— Nie będę odpowiadać za wasze małżeńskie rachunki.

Wadim przesunął kopertę w moją stronę.

— Otwórz. Skoro tak lubisz dokumenty, przeczytaj wszystko.

W środku znajdowała się kartka z pieczęcią i podpisem, którego nie znałam. Elżbieta patrzyła na mnie z dziwnym spokojem. Sięgnęłam po dokument, a Wadim powiedział cicho:

— Tylko nie udawaj później, że nikt cię nie ostrzegał…

CZĘŚĆ 3

Tylko nie udawaj później, że nikt cię nie ostrzegał — dokończył Wadim.

Rozłożyłam dokument na stole. Było to potwierdzenie przelewu na rachunek Elżbiety, ale pod nim widniała jeszcze jedna kartka: umowa z firmą pośredniczącą w spłacie zadłużenia. Kwota zobowiązania wynosiła sześćdziesiąt osiem tysięcy złotych.

— Elżbieto, co to jest? — zapytałam.

— Nie twoja sprawa — odpowiedziała.

— Właśnie wyjęłam z naszego konta czterdzieści tysięcy. To już moja sprawa.

Wadim zabrał dokument ze stołu.

— Mama miała stare zobowiązanie. Nie chciałem cię obciążać.

— Stare? Przecież rok temu spłaciliśmy wszystkie mikropożyczki.

— Nie wszystkie.

Elżbieta zaczęła nerwowo przesuwać palcem po bursztynowym oczku bransoletki.

— Została jedna firma — powiedziała. — Nie dostałam od nich żadnego pisma.

— Nie dostałaś, bo pisma przychodziły do mnie — odparł Wadim.

Spojrzałam na niego.

— Do ciebie?

— Na mój dawny adres poczty elektronicznej.

— A dlaczego nie powiedziałeś?

— Bo wiedziałem, że zaczniesz panikować.

— Nie panikowałam, kiedy spłacałam twojej matce trzysta tysięcy. Ty po prostu liczyłeś, że będę dalej pracowała po nocach i niczego nie sprawdzę.

Elżbieta nagle wyprostowała plecy.

— Nie mów tak do mojego syna. To ja poprosiłam go o pomoc.

— Poprosiłaś o czterdzieści tysięcy, ale rachunek opiewa na sześćdziesiąt osiem. Gdzie reszta?

Wadim odwrócił wzrok. W tej chwili poczułam znajomy, nieprzyjemny ucisk pod żebrami. Nie był to już gniew. To była pewność, że przez cały rok patrzyłam na tylko połowę prawdy.

— Wadim — powiedziałam spokojnie. — Gdzie jest pozostałe dwadzieścia osiem tysięcy?

— Nie wiem.

— Spójrz na mnie.

Nie spojrzał.

Elżbieta nagle wyjęła z torebki plik rachunków.

— On nie ukradł tych pieniędzy — wyszeptała. — To ja mu kazałam tak powiedzieć.

Wadim gwałtownie wstał.

— Mamo, przestań.

— Nie. Dość już. Irena powinna wiedzieć.

Podała mi rachunki. Na każdym widniały przelewy na konto Wadima, nie na jej konto. Kwoty wynosiły dwa tysiące, trzy tysiące, czasem pięć. Daty pokrywały się z dniami, kiedy prosił mnie o pieniądze na paliwo, naprawę samochodu albo zaliczkę za nadgodziny.

— Co to jest? — zapytałam.

Elżbieta wbiła wzrok w syna.

— Pożyczał ode mnie, żeby spłacać swoje długi. Potem oddawał mi z waszego wspólnego rachunku. Powiedział, że jeśli się dowiesz, wyrzucisz go z domu.

Wadim pobladł.

— Mamo, zamknij się.

— Nie jesteś hazardzistą? — zapytałam.

— To nie tak.

— Ile przegrałeś?

Nie odpowiedział. Jego telefon zawibrował na stole. Na ekranie pojawiło się powiadomienie z banku. Tym razem zobaczyłam je wyraźnie: rachunek miał zostać obciążony następnego dnia na kolejne czterdzieści tysięcy.

— Co ma się wydarzyć jutro? — zapytałam.

Wadim rzucił się po telefon, ale Elżbieta była szybsza. Chwyciła go i odsunęła od niego.

— Ireno, przeczytaj wiadomość od banku — powiedziała. — Bo jeśli on sam jej nie pokaże, zrobi to ktoś inny…