Zablokowałam teściową po kolejnej prośbie o pieniądze, a mój mąż spojrzał na mnie, jakbym stała się obcą kobietą

— Zobaczymy, kochanie, jak twoja matka będzie żyła bez moich pieniędzy — powiedziałam i nacisnęłam czerwony przycisk blokady.

Na ekranie telefonu nadal widniało imię „Galina Iwanowna”. Obok niego pojawiła się ikona przekreślonej słuchawki. Mój palec drżał, ale plecy miałam wyprostowane.

Andrzej stał przy kuchennym stole z filiżanką kawy w dłoni.

— Co ty powiedziałaś? — zapytał.

Kawa przelała się przez brzeg i spłynęła na białą serwetę. Andrzej nawet tego nie zauważył.

Za oknem Moskwa budziła się w zimnym, listopadowym deszczu. Pod naszym blokiem ktoś szarpał smyczą upartego psa, tramwaj zgrzytnął na zakręcie, a w mieszkaniu zapadła ciężka cisza.

— Zrobiłam to, co powinnam była zrobić trzy lata temu — odpowiedziałam.

— To moja matka.

— Wiem.

— Ela, ona jest sama.

— Nie. Ona ma syna. Ma emeryturę. Ma domek letniskowy i dwupokojowe mieszkanie po twoim ojcu. Nie ma tylko ochoty przestać brać ode mnie pieniędzy.

Andrzej patrzył na mnie tak, jakby widział mnie pierwszy raz od dwudziestu lat.

Usiadłam na brzegu kanapy. Pod palcami wyczułam zmechaconą nitkę obicia, tę samą, którą od lat obiecywałam sobie przyszyć. Nie mogłam jednak oderwać wzroku od jasnego prostokąta na ścianie. Kiedyś wisiało tam zdjęcie z rozdania dyplomów naszego syna, Piotra. Zdjęcie zniknęło po jednej z kłótni, ale ślad po nim został.

— Twoja matka prosiła o pieniądze na leki, prawda? — powiedziałam. — Potem na dach domku. Później na pogrzeb ciotki. A jeszcze później na „pilną sprawę”, o której nie wolno było nikomu mówić.

— Wiedziałem, że jej pomagasz.

— Nie pomagałam. Finansowałam ją.

Wstałam i wyjęłam telefon z kieszeni.

— Piętnaście tysięcy na lekarstwa. Dwadzieścia na dach. Trzydzieści „do czasu emerytury”. Czterdzieści na pogrzeb, chociaż rodzina zebrała pieniądze dzień wcześniej. Razem sto osiemdziesiąt siedem tysięcy rubli.

— Prowadziłaś rachunki? — zapytał cicho.

— Musiałam. W pewnym momencie przestałam wiedzieć, gdzie kończy się pomoc, a zaczyna nawyk.

Andrzej odsunął krzesło.

— Dlaczego nic nie mówiłaś?

Roześmiałam się krótko, bez radości.

— Za każdym razem, kiedy próbowałam, odpowiadałeś: „Nie zaczynaj. Mama jest sama. Jest jej ciężko”.

— Bo tak było!

— A mnie nie było ciężko?

To pytanie zawisło między nami. Przez ostatni rok pracowałam po godzinach w pracowni krawieckiej, żeby spłacać ratę za mieszkanie i opłacać rehabilitację Piotra po wypadku. Andrzej wiedział, że odkładałam każdą kopiejkę. Wiedział też, że przelewy dla jego matki wychodziły z mojego konta.

Mimo to nigdy nie zapytał, ile ich było.

Telefon zawibrował na stole. Wiadomość przyszła z nieznanego numeru.

„Jeżeli nie odblokujesz Galiny Iwanowny do południa, dowiesz się, co naprawdę zrobił twój mąż.”

Zamarłam.

Andrzej zauważył zmianę na mojej twarzy.

— Kto to napisał?

— Nie wiem.

— Pokaż.

Nie podałam mu telefonu. Zamiast tego otworzyłam szufladę pod telewizorem i wyjęłam granatową teczkę z metalowym zapięciem. Trzymałam ją tam od dwóch tygodni, czekając na właściwy moment.

Andrzej zrobił krok w moją stronę.

— Co jest w tej teczce?

— Odpowiedź na pytanie, dlaczego twoja matka nigdy nie musiała oddawać pieniędzy.

— Ela, nie rób scen.

— To ty przez lata robiłeś ze mnie bankomat.

Zza drzwi dobiegł dźwięk windy. Ktoś zatrzymał ją na naszym piętrze. Andrzej odwrócił głowę, a ja położyłam teczkę na stole.

Metalowe zapięcie szczęknęło pod moim palcem. W tej samej chwili ktoś zapukał trzy razy, powoli, jakby dokładnie wiedział, że czekamy…

CZĘŚĆ 2

Metalowe zapięcie szczęknęło pod moim palcem. W tej samej chwili ktoś zapukał trzy razy, powoli, jakby dokładnie wiedział, że czekamy…

Andrzej pobladł.

— Nie otwieraj — powiedział.

To jedno zdanie było głośniejsze niż wszystkie jego wcześniejsze zapewnienia o niewinności.

— Spodziewasz się kogoś? — zapytałam.

— Nie.

— Więc dlaczego mam nie otwierać?

Pukanie rozległo się ponownie. Na stole obok teczki leżał mały metalowy naparstek, który nosiłam przy kluczach od pracowni. Przesunęłam go nieświadomie kciukiem, aż zimny brzeg wbił mi się w skórę.

Andrzej chwycił mnie za nadgarstek.

— Ela, posłuchaj. To może być Galina.

— Przecież ją zablokowałam.

— Ma inne numery. Może przyszła zrobić awanturę.

— A ty boisz się jej awantur?

Nie odpowiedział.

Wyrwałam rękę i podeszłam do drzwi. Zanim zdążyłam przekręcić zamek, zza nich odezwał się kobiecy głos:

— Elu, to ja. Otwórz, proszę. Nie przyszłam się kłócić.

Galina Iwanowna.

Spojrzałam na Andrzeja. Jego szczęka napięła się tak mocno, że pod skórą drgnął mięsień.

— Nie wpuszczaj jej — powiedział.

— Dlaczego?

— Bo jest chora. Nie wiesz, co mówi.

— Ty za to wiesz doskonale.

Otworzyłam.

Teściowa stała na korytarzu w brązowym płaszczu z mokrym kołnierzem. W dłoni ściskała starą torbę na zakupy. Z jej zamka zwisała porcelanowa zawieszka w kształcie małego żurawia. Pamiętałam ją. Kupiłam ją Galinie na jej sześćdziesiąte urodziny, a ona nawet wtedy powiedziała, że powinnam była wybrać coś droższego.

— Nie chciałam przychodzić — oznajmiła, wchodząc. — Ale Andrzej nie odbiera.

— Zablokowałam cię.

— Wiem.

Andrzej gwałtownie odsunął krzesło.

— Mamo, wracaj do domu.

— Nie mogę.

— Dlaczego?

Galina spojrzała na niego, potem na mnie.

— Bo jutro przyjdą po mieszkanie.

Poczułam, jak ściska mi się żołądek.

— Jakie mieszkanie?

— To po ojcu Andrzeja.

— Przecież mówiłaś, że jest twoje.

— Było.

Andrzej wszedł między nas.

— Ela, nie słuchaj jej. Ona miesza fakty.

— W takim razie wyjaśnij.

— To sprawa rodzinna.

— Od czterech lat moje pieniądze są w tej rodzinie. Mam prawo wiedzieć, gdzie zniknęły.

Galina opuściła torbę na podłogę. Porcelanowy żuraw uderzył o kafelki, ale nie pękł.

— Nie wszystkie pieniądze były dla mnie — powiedziała.

Andrzej odwrócił się do niej tak szybko, że krzesło zachwiało się za jego plecami.

— Mamo.

— Dosyć, Andrzeju.

— Powiedziałem, dosyć.

— Ona ma prawo wiedzieć.

Wtedy zrozumiałam, że wiadomość z nieznanego numeru nie była przypadkiem. Ktoś chciał, żebym odblokowała prawdę, nie Galinę.

Otworzyłam granatową teczkę. W środku znajdowały się wydruki przelewów, kopie pokwitowań i jedna kartka, której nie rozpoznawałam. Była złożona na cztery części. Papier miał ślady po zszywaczu, jakby ktoś wyjął go z urzędowego segregatora.

— Skąd to masz? — zapytał Andrzej.

— Od człowieka, który prowadził sprawę kredytu twojej matki.

— Nie ma żadnej sprawy.

Galina zamknęła oczy.

— Jest.

— Mamo, przestań.

— To ty przestań udawać, że wszystko da się jeszcze ukryć.

W mieszkaniu zrobiło się duszno. Za oknem deszcz uderzał w parapet, a metalowy naparstek leżący w mojej dłoni zostawił na skórze czerwony ślad.

Rozłożyłam pierwszą kartkę. Widniała na niej data sprzed trzech lat, kwota i podpis Galiny. Niżej znajdowała się adnotacja, której nie rozumiałam.

— Co oznacza ten podpis? — spytałam.

Galina spojrzała na Andrzeja.

— Powiedz jej sam.

Andrzej cofnął się o krok.

Wtedy ktoś zadzwonił do drzwi. Nie trzy razy, jak wcześniej. Tym razem dzwonek zabrzmiał długo, bez przerwy, a zza drzwi dobiegł głos mężczyzny:

— Pani Elu, mam dla pani dokument, który powinien zobaczyć także pani mąż…

CZĘŚĆ 3

Dzwonek zabrzmiał długo, bez przerwy, a zza drzwi dobiegł głos mężczyzny:

— Pani Elu, mam dla pani dokument, który powinien zobaczyć także pani mąż.

Andrzej oparł dłoń o stół.

— Nie wpuszczaj go.

— Tym razem nie pytam ciebie o zgodę.

Otworzyłam drzwi. Na korytarzu stał niski, siwiejący mężczyzna w przemoczonym kapeluszu. Trzymał skórzaną teczkę, a z jego mankietu zwisała nitka mokrej wełny.

— Nazywam się Wiktor Siergiejew — przedstawił się. — Pracowałem w spółdzielni mieszkaniowej przy ulicy Łomonosowa. Pani Galina była tam właścicielką lokalu.

Andrzej natychmiast podszedł do drzwi.

— To nie jest dobry moment.

— Właśnie dlatego przyszedłem — odpowiedział Wiktor. — Jutro rano mieszkanie zostanie wystawione na licytację.

Galina usiadła ciężko na kanapie. Jej porcelanowy żuraw zakołysał się przy torbie.

— Andrzej zastawił mieszkanie trzy lata temu — powiedział Wiktor. — Kredyt nie był na leczenie ani remont. Był zabezpieczeniem długu zaciągniętego przez jego małą firmę.

Poczułam zimno w palcach.

— Jakiego długu?

Wiktor otworzył teczkę.

— Pani mąż podpisał umowę jako pełnomocnik matki. Galina podpisała zgodę, bo powiedział jej, że chodzi o refinansowanie dachu. Pieniądze z kredytu przelano na konto firmy Andrzeja. Potem firma upadła.

— To kłamstwo — syknął Andrzej.

— Mam kopię przelewu — odparł Wiktor. — I księgę pełnomocnictw.

Andrzej wyrwał mu kartkę. Przez sekundę patrzył na nią bez ruchu, potem zmiął papier w dłoni.

— Ten dokument niczego nie dowodzi.

— Dowodzi więcej niż twoje słowa — powiedziała Galina.

Spojrzałam na teściową.

— Wiedziałaś?

— Nie od początku. Myślałam, że podpisałam zgodę na dach. Kiedy zrozumiałam, było już za późno.

— A moje pieniądze?

Galina zaczęła płakać, ale nie zasłoniła twarzy.

— Andrzej prosił, żebym mówiła, że potrzebuję ich na leczenie. Mówił, że odda wszystko po sprzedaży firmy. Za każdym razem, gdy odmawiałam, przypominał mi, że jeśli stracę mieszkanie, zostanę na ulicy.

Andrzej uderzył dłonią w blat.

— Chciałem uratować rodzinę!

— Nie — odpowiedziałam. — Chciałeś uratować siebie.

— Firma miała zacząć zarabiać.

— Przez cztery lata kłamałeś mi w twarz.

— Bałem się.

To było pierwsze szczere zdanie, jakie od niego usłyszałam tego ranka. Nie wystarczyło jednak, żeby cofnąć ani jeden przelew.

Wiktor wyjął z teczki ostatni dokument.

— Jest jeszcze coś. Pani Galina nie może sama złożyć odwołania, bo pełnomocnictwo, którym posłużył się Andrzej, zostało sporządzone z błędem. Brakuje jednej strony. Bez niej umowa może zostać unieważniona.

Andrzej poderwał głowę.

— Gdzie jest ta strona?

— U notariusza. Została znaleziona w archiwum dopiero wczoraj.

Wiktor spojrzał na mnie.

— Pani Ela ma kopię wszystkich przelewów. Jeżeli podpisze pani oświadczenie, że pieniądze przekazywano pani pod fałszywym pretekstem, sprawa zostanie wstrzymana do wyjaśnienia.

Andrzej podszedł do mnie.

— Nie podpisuj.

— Dlaczego?

— Bo wtedy stracimy wszystko.

— Ty już wszystko straciłeś. Tylko jeszcze o tym nie wiesz.

W tej chwili mój telefon zadzwonił. Numer Piotra.

Odebrałam natychmiast.

— Mamo? — jego głos był zdyszany. — Dzwonił do mnie człowiek z firmy kredytowej. Powiedział, że jeśli dziś nie dostarczę dokumentów dotyczących wypadku, zabiorą pieniądze z odszkodowania.

Spojrzałam na Andrzeja.

— Jakiego odszkodowania? — zapytałam.

Nie odpowiedział.

Galina zerwała się z kanapy.

— Andrzej… co zrobiłeś z pieniędzmi Piotra?

Mój mąż zacisnął powieki. W jego kieszeni zabrzęczały klucze do samochodu, a potem usłyszałam cichy trzask, jakby coś pękło.

— Zostało mi tylko jedno wyjście — powiedział.

I wtedy zrozumiałam, że pieniądze Galiny nie były ostatnią rzeczą, którą przede mną ukrył…