Powiedziałam mężowi, że jeszcze jedno polecenie i zamieszka u matki, a jego twarz nagle straciła cały kolor

Kiedy wypowiedziałam te słowa, widelec w dłoni mojego męża zatrzymał się tuż nad talerzem, a za ścianą zadzwonił telefon jego matki.

— Jeszcze jedno takie polecenie i zamieszkasz u mamy. Bez mieszkania i beze mnie — powiedziałam.

W kuchni pachniało mokrą kurtką, smażoną cebulą i środkiem do mycia podłóg, którym Lubow Nikołajewna kazała mi tego dnia wyszorować całe mieszkanie. Wciąż miałam piekące dłonie. Na nadgarstku została czerwona smuga od starej szczotki.

Walery powoli odłożył widelec.

— Co ty właśnie powiedziałaś?

— Dokładnie to, co usłyszałeś.

— Grozisz mi?

— Nie. Ostrzegam cię po raz ostatni.

Przez kilka sekund patrzył na mnie tak, jakby nagle zobaczył obcą kobietę. A przecież jeszcze rano wysłał mnie do swojej matki z prostym poleceniem: zanieść jej lekarstwa. „Zajmie ci to dziesięć minut”, napisał. Wróciłam po trzech godzinach.

Najpierw przenosiłam worki z balkonu. Potem wyniosłam śmieci. Później wkręcałam żarówkę na chwiejącej się drabinie, podczas gdy Lubow Nikołajewna stała pod spodem i mówiła, gdzie zostały smugi.

— Jeszcze ten kąt, Nastusiu. Skoro już jesteś.

To „skoro już jesteś” zamieniło każdą przysługę w całodniową niewolę.

Walery zawsze umywał ręce.

— Ja prosiłem tylko o lekarstwa.

— A nie widzisz, co się dzieje?

— Mama po prostu potrzebuje pomocy.

— Ona potrzebuje kogoś, kto nie umie powiedzieć „nie”.

Po tych słowach Walery wstał tak gwałtownie, że krzesło uderzyło o szafkę. Na lodówce drżał mały porcelanowy magnes w kształcie gruszki. Kupiłam go w dniu, kiedy podpisaliśmy umowę kredytową na mieszkanie. Byliśmy wtedy szczęśliwi, spoceni z nerwów i dumni, że wszystko osiągnęliśmy sami.

— To jest też moje mieszkanie — syknął.

— Właśnie dlatego pytam, dlaczego twoja matka decyduje w nim za nas.

— Nie mieszaj w to mieszkania.

— To ty je mieszasz. Za każdym razem, kiedy wysyłasz mnie do niej zamiast samemu pojechać.

Telefon na blacie zadzwonił ponownie. Ekran rozświetliło imię: „Mama”. Walery spojrzał na niego, lecz nie odebrał.

— Oddzwoń — powiedziałam. — Powiedz jej, że nie jestem sprzątaczką.

— Nie będziesz obrażać mojej matki.

— A kto obraża mnie, kiedy każe mi myć jej okna po całym dniu pracy?

Wtedy odezwał się dzwonek do drzwi.

Oboje zamarliśmy.

Była dwudziesta druga czterdzieści. Nikt o tej porze nie przychodził bez zapowiedzi, oprócz Lubow Nikołajewnej. Walery podszedł do przedpokoju. Ja zostałam przy stole, zaciskając palce na brzegu obrusa.

Drzwi otworzyły się i zobaczyłam jego matkę. Miała na sobie wiśniowy płaszcz, mokre buty i minę kobiety, która właśnie przyjechała odebrać coś, co jej się należy.

— No i dobrze, że jesteście razem — powiedziała. — Musimy dziś porozmawiać o mieszkaniu.

Walery pobladł.

— Mamo, nie teraz.

— Właśnie teraz. Jutro rano przyjdą ludzie obejrzeć pokoje.

Przez chwilę słyszałam tylko kapanie wody z kranu.

— Jacy ludzie? — zapytałam.

Lubow Nikołajewna zdjęła rękawiczkę i wyjęła z torebki brązową teczkę. Położyła ją na stole obok mojego talerza.

— Nastusiu, nie rób scen. Walery wszystko ci wyjaśni.

Mąż odwrócił wzrok. A ja poczułam, że pod teczką drży porcelanowa gruszka, jakby nawet ona wiedziała, że za chwilę ktoś otworzy dokumenty, których nie powinnam była zobaczyć…

CZĘŚĆ 2

…Walery wyciągnął rękę, lecz chwyciłam teczkę pierwsza.

— Nie dotykaj tego — powiedział.

— Dlaczego?

— Bo nie wiesz, co tam jest.

— Właśnie dlatego chcę wiedzieć.

Tekturowa okładka była wilgotna na rogach. W środku znajdowały się wydrukowane kartki, rachunki i kolorowa ulotka biura pośrednictwa. Na pierwszej stronie widniał adres naszego mieszkania. Pod nim ktoś dopisał czarnym długopisem: „oglądanie, sobota, dziewiąta trzydzieści”.

Serce uderzyło mi tak mocno, że aż zabolało mnie pod żebrami.

— Chcecie sprzedać mieszkanie?

— Nikt niczego nie sprzedaje — odburknął Walery.

— To dlaczego jest tu ogłoszenie?

Lubow Nikołajewna westchnęła teatralnie i usiadła na krześle. Mokry dół jej płaszcza zostawił na podłodze ciemny półksiężyc.

— Nie dramatyzuj. To tylko wstępne rozeznanie.

— Rozeznanie bez mojej wiedzy?

— Mieszkanie należy także do Walerego.

— I do mnie.

— Oczywiście, kochanie. Dlatego trzeba się z tobą rozsądnie porozumieć.

To słowo zabrzmiało jak groźba.

Walery usiadł naprzeciwko. Nie patrzył na mnie, tylko skubał skórkę przy kciuku. Znałam ten gest. Robił tak, kiedy kłamał albo kiedy bał się, że ktoś zaraz odkryje jego kłamstwo.

— Co znaczy „porozumieć się”? — zapytałam.

— Mama ma problemy z mieszkaniem — powiedział.

— Przecież jej mieszkanie jest własnościowe.

— Jest za małe, na trzecim piętrze, bez windy.

— Jeszcze wczoraj mówiła, że sąsiadka zazdrości jej balkonu.

— Ludzie zmieniają zdanie.

— A ty zmieniłeś zdanie razem z nią?

Lubow Nikołajewna zacisnęła usta.

— Nie będę siedzieć sama w klitce, kiedy mój syn ma duże mieszkanie.

Wtedy zrozumiałam, że to nie chodziło o pojedyncze polecenia. Nie o leki, zakupy ani mycie okien. Wszystkie te drobne prośby były tylko sposobem, bym coraz częściej znikała z własnego życia, a oni mogli układać je za moimi plecami.

W teczce znalazłam kopię umowy kredytowej, wydruk spłat i kartkę z odręcznym wyliczeniem. Przy moim nazwisku ktoś postawił znak zapytania.

— Co to jest?

Walery wyrwał mi kartkę.

— Nic ważnego.

— Przy moim nazwisku jest napisane „odejdzie sama”.

Twarz Lubow Nikołajewnej stężała.

— To nie tak wyglądało.

— A jak?

— Chciałam tylko, żebyś zrozumiała, że rodzina wymaga poświęceń.

— Rodzina nie zabiera człowiekowi mieszkania po cichu.

Walery podniósł głos.

— Nikt ci niczego nie zabiera! Chcemy rozwiązać sytuację.

— Jaką sytuację?

— Ty już nawet nie próbujesz być żoną.

Te słowa zabolały bardziej niż krzyk. Przypomniałam sobie wszystkie rachunki, które opłacałam, kiedy jego pensja znikała w naprawach u matki. Wszystkie soboty, które oddałam Lubow Nikołajewnej. Każdy wieczór, w którym czekałam z zimnym obiadem.

Wyjęłam telefon i otworzyłam aplikację bankową.

— W takim razie wyjaśnij mi jeszcze jeden przelew.

Walery spojrzał na ekran. W zeszłym tygodniu z naszego wspólnego konta zniknęło dwadzieścia osiem tysięcy złotych.

— To były pieniądze na zaliczkę — powiedział po chwili.

— Na co?

Milczał.

— Na mieszkanie dla mamy — wyszeptała Lubow Nikołajewna.

Poczułam, jak zimno przechodzi mi od karku do dłoni.

— Z naszych pieniędzy?

— Oddamy — powiedział Walery.

— Kiedy?

— Jak sprzedamy nasze mieszkanie.

— A gdzie ja mam wtedy mieszkać?

Walery spojrzał mi prosto w twarz.

— U swojej matki. Przecież sama powiedziałaś, że ja mogę zamieszkać u swojej.

Lubow Nikołajewna uśmiechnęła się krótko, lecz jej uśmiech natychmiast zgasł, gdy rozległo się pukanie. Ktoś stał za drzwiami. Trzy równe uderzenia.

— To pośrednik — powiedziała.

— Kazałaś mu przyjść teraz?

— Musiał zobaczyć mieszkanie przed sobotą.

Walery ruszył do przedpokoju, ale zagrodziłam mu drogę.

— Otworzę ja.

Nacisnęłam klamkę i zobaczyłam kobietę w granatowej kurtce, z rulonem planów pod pachą.

— Dzień dobry — powiedziała ostrożnie. — Jestem Elżbieta Wrona. Przyszłam omówić podpisaną przez pana Walerego umowę rezerwacyjną…

Walery gwałtownie chwycił ją za ramię…

CZĘŚĆ 3

…— Proszę wyjść — syknął.

Kobieta wyrwała rękę.

— Nie może pan mnie teraz wyrzucać. Przyjechałam na umówione spotkanie.

— To nie jest żadne umówione spotkanie — powiedział Walery.

— Pan sam je ustalił w środę o siedemnastej piętnaście.

Spojrzała na mnie. W jej oczach pojawiło się zrozumienie, a potem zakłopotanie.

— Pani jest Anastazja?

— Tak.

— To dziwne. Powiedziano mi, że jest pani już zdecydowana wyprowadzić się do matki i że mieszkanie będzie można wystawić bez przeszkód.

Walery zrobił krok do przodu.

— Proszę ważyć słowa.

— Ważę je bardzo dokładnie — odparła Elżbieta. — Mam pańską wiadomość i podpisaną przez pana kartę zgłoszeniową. Napisał pan, że żona „nie będzie robiła problemów, bo sama chce zakończyć małżeństwo”.

Lubow Nikołajewna poderwała się z krzesła.

— Nie trzeba było jej wszystkiego mówić.

Te słowa zawisły w kuchni jak ciężki dym.

Walery odwrócił się do matki.

— Mamo!

— Co „mamo”? To prawda. Mówiłeś, że ona sama odejdzie, jeśli wystarczająco długo będzie miała dość tego domu.

Poczułam, jak coś we mnie pęka, ale tym razem nie był to strach. Była to ostatnia resztka nadziei, że Walery tylko nie umie przeciwstawić się matce.

— Ty to zaplanowałeś — powiedziałam.

— To nie tak.

— Właśnie tak.

Elżbieta wyjęła z torby dokumenty.

— Panie Walery, wpłacił pan zaliczkę na nowe mieszkanie dla swojej matki. Poinformował pan, że pieniądze pochodzą ze sprzedaży wspólnego lokalu. Nie powiedział pan, że współwłaścicielka nic o tym nie wie.

— To była sprawa rodzinna — odpowiedział.

— Nie wtedy, gdy bierze pan pieniądze i składa oświadczenia w jej imieniu.

Lubow Nikołajewna zaczęła płakać. Nie wyglądała jednak na bezradną. Łzy spływały jej po policzkach, ale głos miała twardy.

— Co miałam zrobić? Mieszkanie sprzedałam w poniedziałek. Nabywca odbiera klucze za tydzień. Walery obiecał, że zamieszkam tutaj, dopóki nie kupimy czegoś większego.

Spojrzałam na nią.

— Sprzedała pani własne mieszkanie, zanim zapytała mnie pani o zgodę?

— Byłam pewna, że on cię przekona.

— A jeśli nie?

Nie odpowiedziała.

Walery podszedł do mnie. Pachniał kawą i zimnym powietrzem.

— Chciałem tylko, żebyśmy wszyscy byli razem.

— Nie. Chciałeś, żeby twoja matka dostała mój pokój, moje pieniądze i moje milczenie.

— To jest moje mieszkanie tak samo jak twoje.

— Owszem. Ale żadna jego część nie jest własnością twojej matki.

Otworzyłam teczkę i wyjęłam zestawienie spłat. Jako księgowa prowadziłam je od początku. Walery pamiętał tylko raty, które przelewał. Nie pamiętał pieniędzy z mojego spadku po dziadku, z których opłaciłam wkład własny, notariusza i pierwsze sześć rat.

— Razem wpłaciliśmy sto czterdzieści tysięcy — powiedziałam. — Ty osiemdziesiąt dwa. Ja pięćdziesiąt osiem oraz wszystkie koszty początkowe. Nigdy nie robiłam z tego wyrzutu. Ale nie pozwolę, żebyś udawał, że możesz sam decydować o całym mieszkaniu.

Elżbieta skinęła głową.

— W takim razie wycofuję ogłoszenie i żądam zwrotu zaliczki od pana Walerego. Jutro przekażę sprawę właścicielowi biura.

— Nie! — krzyknęła Lubow Nikołajewna. — Nie mam już gdzie wrócić!

I wtedy zadzwonił mój telefon. Na ekranie pojawił się numer banku. Odebrałam.

— Pani Anastazjo? Mówi kierownik oddziału. Musimy pilnie porozmawiać o wniosku kredytowym złożonym dziś rano na pani nazwisko. Brakuje tylko jednego podpisu…

Spojrzałam na Walerego. Jego twarz stała się zupełnie biała.

— Jakim wniosku? — zapytałam.

Po drugiej stronie zapadła krótka cisza.

— O kredyt na spłatę zobowiązania, którego zabezpieczeniem ma być pani udział w mieszkaniu. Dokumenty dostarczył pani mąż…

A Walery jeszcze nie wiedział, że człowiek, który tego ranka przyjął od niego teczkę w banku, był kimś, kogo znałam od lat…