CZĘŚĆ 4
…— Pan Marek? — powtórzyłam do telefonu.
— Tak. Marek Zieliński, kierownik oddziału.
— Proszę niczego nie zatwierdzać. Nie składałam żadnego wniosku i nie wyrażałam zgody na zabezpieczenie mojego udziału.
Walery rzucił się w stronę telefonu.
— Anastazja, oddaj mi to!
Odsunęłam się, a Elżbieta stanęła między nami.
— Proszę się uspokoić.
— To moja żona! — krzyknął.
— I jej dokumenty — odpowiedziała Elżbieta.
W słuchawce Marek poprosił, żebym przyjechała rano z dowodem osobistym. Powiedział, że wniosek został zatrzymany, ponieważ podpis na jednym z załączników wzbudził wątpliwości.
Nie musiałam pytać, czy był mój.
Nie był.
Rozłączyłam się i przez chwilę patrzyłam na męża. Jeszcze tego samego wieczoru chciałam wierzyć, że jest tylko słaby. Że matka mówi, on wykonuje, a potem żałuje. Teraz rozumiałam, że przez lata myliłam jego wygodę z bezradnością.
— Podrobiłeś mój podpis?
— Nie podrobiłem.
— To co zrobiłeś?
— Podpisałem za ciebie, bo wiedziałem, że będziesz robić problemy.
Lubow Nikołajewna zakryła usta dłonią.
— Walery, nie mów tego.
— A co miałem zrobić? — odwrócił się do niej. — Ty sprzedałaś mieszkanie, pieniądze wpłaciłaś na nowe, a ja miałem pozwolić, żeby wszystko się rozpadło?
— To ty powiedziałeś, że ona się wyprowadzi.
— Bo miała się wyprowadzić!
— Nigdy tego nie obiecałam — powiedziałam.
Elżbieta zebrała swoje dokumenty.
— W takim razie nie ma o czym rozmawiać. Ogłoszenie zostaje wycofane. Zaliczka będzie do odzyskania, ale prowizja za zmarnowany czas nie.
— Pani nie może nam tego zrobić — wyszeptała Lubow Nikołajewna.
— To państwo zrobiliście to sobie — odparła Elżbieta i wyszła.
Po jej wyjściu Walery zaczął chodzić po kuchni. Mijał stół, lodówkę i stojące przy ścianie wiadro, jakby szukał miejsca, w którym mógłby ukryć własne decyzje.
— Posłuchaj — powiedział. — Odkręcimy to.
— Co odkręcimy?
— Kredyt. Ogłoszenie. Wszystko.
— A moje zaufanie?
Opuścił głowę.
— Nie wiem.
To była pierwsza uczciwa odpowiedź, jaką usłyszałam od niego tego wieczoru. Nie wystarczyła.
Rano pojechałam do banku. Marek znał mnie od czasu podpisania umowy kredytowej. Pamiętał nawet porcelanową gruszkę, którą wtedy przyniosłam w kieszeni płaszcza, bo kupiłam ją dla przyszłej kuchni.
— Pani podpis rzeczywiście się nie zgadzał — powiedział, przesuwając dokument po biurku. — Zatrzymaliśmy wniosek. Nie doszło do żadnego obciążenia pani udziału.
— Czy mogę dostać kopię wszystkiego, co złożył mój mąż?
— Oczywiście.
Na ostatniej stronie znalazłam oświadczenie Walerego, że „małżonka wyraża zgodę na planowaną zmianę miejsca zamieszkania i dobrowolnie zrzeka się roszczeń do środków przeznaczonych na nowe lokum matki”.
Przeczytałam to dwa razy.
Nie chodziło mu o wspólne życie.
Chodziło mu o to, żebym zniknęła bez rachunku, bez pytań i bez pieniędzy.
Po południu spotkałam się z nim u notariusza. Nie dlatego, że chciałam go karać. Chciałam, żeby każde kolejne słowo zostało zapisane.
Lubow Nikołajewna przyszła w tym samym wiśniowym płaszczu, lecz wyglądała na znacznie mniejszą. W dłoni ściskała kopertę z umową sprzedaży swojego mieszkania.
— Nabywca nie zgodzi się czekać — powiedziała.
— To pani problem — odpowiedział Walery.
Spojrzałam na niego.
— Właśnie tak mówiłeś o każdym moim problemie.
Zacisnął szczękę.
Notariusz wyjaśnił nam spokojnie, że bez mojego podpisu nikt nie może sprzedać całego mieszkania ani zabezpieczyć kredytu na moim udziale. Walery może zbyć swoją część, ale wtedy musi znaleźć kupca na coś, czego nikt rozsądny nie kupi bez porozumienia ze współwłaścicielem.
— Sprzedam ci swój udział — powiedział nagle.
Lubow Nikołajewna poderwała głowę.
— A gdzie my pójdziemy?
— Do wynajętego mieszkania.
— Przecież nie stać nas na to.
— Ciebie nie stać — odparł. — Ja wpłaciłem zaliczkę.
Wtedy zobaczyłam, czego naprawdę chciał Walery. Nie mieszkania dla matki. Nie spokoju. Chciał, żeby ktoś wreszcie uznał go za dorosłego mężczyznę, który podejmuje decyzje. Przez lata pozwalał matce kierować sobą, a potem próbował udowodnić jej, że potrafi kierować mną.
Tylko że nawet własnej zdrady nie umiał udźwignąć.
— Kupię twój udział — powiedziałam.
Walery spojrzał na mnie z niedowierzaniem.
— Za co?
— Za pieniądze, które odziedziczyłam po dziadku i których nie ruszałam od lat. Miałam je na wypadek choroby, nie na wypadek męża.
— Chcesz mnie wyrzucić?
— Chcę przestać być wspólniczką człowieka, który podpisuje za mnie dokumenty.
Podpisaliśmy umowę trzy dni później. Pieniądze poszły na spłatę jego udziału i zwrot środków, które zabrali ze wspólnego konta. Pozostałą część zaliczki oddało biuro pośrednictwa po potrąceniu opłaty. Walery musiał wynająć małe mieszkanie na obrzeżach miasta.
Lubow Nikołajewna nie zamieszkała ze mną.
Najpierw próbowała mnie przekonać.
— Przecież jesteś rodziną.
— Byłam żoną twojego syna. To nie znaczy, że jestem rozwiązaniem jego długów.
— On bez ciebie sobie nie poradzi.
— Poradzi sobie. Tylko będzie musiał sam.
— A ja?
Podałam jej numer miejskiego ośrodka pomocy seniorom i adres mieszkania tymczasowego, które wskazał jej nabywca. Nie zrobiłam tego z litości. Zrobiłam to, bo nie chciałam, by jej chaos pochłonął kolejną osobę.
Walery przyjechał po ostatnie rzeczy w sobotę rano. Zabrał ubrania, narzędzia i karton z fotografiami. Na dnie szuflady znalazł kluczyk z miedzianą zawieszką, na której wygrawerowaliśmy kiedyś datę zakupu mieszkania.
— To zostawię — powiedział.
— Nie.
Podałam mu zawieszkę.
— Należy do ciebie tak samo jak tamte lata. Nie będę ich wymazywać, ale też nie będę ich udawać.
Wziął ją i długo obracał w palcach.
— Kochałem cię.
— Wiem.
— A jednak wszystko zepsułem.
— Tak.
Nie zaprzeczył.
Przy wyjściu zatrzymał się przy kuchni. Porcelanowa gruszka wisiała na lodówce, lekko przekrzywiona.
— Pamiętasz, jak ją kupiliśmy?
— Pamiętam.
— Myślałem, że to mieszkanie będzie naszym początkiem.
— Było nim. Tylko nie dla nas obojga.
Walery odszedł bez kolejnej obietnicy. Lubow Nikołajewna zadzwoniła wieczorem z tym samym pytaniem, które przez lata rozwiązywało za nią wszystko:
— Nastusiu, przyjedziesz jutro?
Popatrzyłam na dokument własności leżący obok zestawienia spłat. Potem zdjęłam z lodówki porcelanową gruszkę. Magnes trzymał się słabo, bo pękła mu jedna nóżka.
— Nie, pani Lubow. Jutro proszę zadzwonić do swojego syna.
Po drugiej stronie długo było słychać tylko jej oddech.
A potem po raz pierwszy usłyszałam, jak sama odkłada słuchawkę.
Przegapiłeś początek?
