Kelner wyrzucił mnie z restauracji w rocznicę ślubu, a gdy usłyszał moje nazwisko, nagle pobladł

Kelner powiedział, że tacy jak ja powinni jeść w domu, właśnie wtedy, gdy przy pustym krześle czekałem na moją zmarłą żonę.

Stałem przy wejściu restauracji „Pod Żurawiem”, z płócienną torbą przewieszoną przez ramię i marynarką, której łata na łokciu zaczynała się już odklejać. Był piątkowy wieczór, kilka minut po dziewiętnastej. Za szybą połyskiwały kieliszki, a z kuchni dobiegał zapach pieczonego czosnku i rozmarynu. Ten zapach znałem lepiej niż własne dłonie.

— Rezerwacja? — zapytała młoda kelnerka, patrząc najpierw na moją twarz, potem na buty.

— Nie mam. Chciałbym tylko stolik przy ścianie.

— Wszystko zajęte.

Wskazałem miejsce pod lustrem w ciężkiej, złotej ramie. Stał tam jeden wolny stolik.

— Ten jest wolny.

— Czeka na gości.

— Na jakich gości?

Nie odpowiedziała. Zamiast tego zacisnęła palce na notesie, jakby moja obecność mogła zabrudzić jej białą koszulę. W końcu odwróciła się do baru.

— Marek, załatwisz to?

Podszedł do mnie chłopak może dwudziestodwuletni, wysoki, z włosami ułożonymi tak sztywno, że nawet para z kuchni nie potrafiła ich poruszyć. Na mankiecie miał srebrną spinkę w kształcie widelca. Uśmiechał się, ale w jego oczach nie było ani odrobiny uprzejmości.

— Słucham?

— Chciałbym zjeść kolację. Dla dwóch osób. Rocznica ślubu.

— Proszę pana, mamy pełną salę.

— Widzę wolny stolik.

Marek spojrzał na moje ubranie.

— Ten stolik jest dla naszych stałych klientów.

— Byłem stałym klientem, zanim pan nauczył się chodzić.

Przez chwilę słyszałem tylko brzęk sztućców. Potem chłopak parsknął śmiechem.

— Staruszku, jeśli nie masz pieniędzy, siedź w domu. Nie prowadzimy tu jadłodajni.

Poczułem, jak coś ciężkiego osiada mi pod żebrami. Nie złość. Jeszcze nie. Bardziej ból, bo Oana zawsze mówiła, że człowieka poznaje się po tym, jak traktuje tych, od których niczego nie potrzebuje.

— Proszę podać mi menu — odpowiedziałem.

Marek rzucił kartę na stół. Uderzyła o blat tak mocno, że stojąca obok świeca zadrżała.

Usiadłem. Zamówiłem nasze ulubione dania: zupę cebulową dla siebie i naleśniki z wiśniami dla Oany. Poprosiłem też o drugie nakrycie. Kelnerka spojrzała na puste krzesło, ale nic nie powiedziała.

Kiedy Marek przyniósł otwartą butelkę wina, wskazałem na nią.

— Nie piję alkoholu.

— Na koszt firmy, staruszku.

Odszedł, zanim zdążyłem odpowiedzieć. Po chwili usłyszałem za barem jego przyciszony głos.

— Niech posiedzi dziesięć minut. Potem wyrzucimy gościa. Jutro i tak podpisujemy papiery, a takich reliktów nie będziemy tu obsługiwać.

— A jeśli naprawdę jest właścicielem? — zapytała cicho barmanka.

— Właściciel? Ten człowiek? Przecież prawdziwy właściciel nie żyje od dwóch lat.

Ścisnąłem serwetkę tak mocno, że papier pękł mi między palcami. Oana nie żyła, ale ja siedziałem naprzeciwko jej pustego krzesła. I właśnie wtedy Marek wyjął z szuflady czarną teczkę, położył ją na barze i ruszył w moją stronę…

CZĘŚĆ 2

Marek zatrzymał się przy moim stoliku, trzymając czarną teczkę pod pachą. W restauracji było już po dziewiętnastej trzydzieści, lecz sala nadal pełna była rozmów, stukotu widelców i muzyki sączącej się z małego głośnika nad półką z winami.

— Proszę pana, muszę poprosić o opuszczenie lokalu — powiedział.

— Nie zjadłem jeszcze kolacji.

— To nie ma znaczenia.

— Ma. Zamówiłem ją i za nią zapłacę.

Marek pochylił się nade mną. Poczułem zapach ostrej wody kolońskiej i mięty.

— Nie rozumie pan, że zajmuje pan stolik ludziom, których stać na tę restaurację?

Podniosłem wzrok.

— A pan rozumie, że właśnie obraża pan człowieka, który przez czterdzieści siedem lat płacił rachunki za ten lokal?

— Pana nazwisko?

— Roman Bielecki.

Uśmiech zniknął mu z twarzy tylko na sekundę. Potem wrócił, jeszcze bardziej pogardliwy.

— Brzmi znajomo. Wisi tu gdzieś na starej tabliczce?

Odwróciłem głowę. Nad wejściem nie było już mosiężnej tabliczki z napisem „Bieleccy”. Zostało po niej jaśniejsze prostokątne miejsce na ścianie. Oana wypolerowała tę tabliczkę własnymi rękami w dniu otwarcia. Pamiętałem, jak drżała, kiedy przekręcała klucz w drzwiach po raz pierwszy.

— Zdejmij pan płaszcz i wyjdź — powiedział Marek. — Nie będę powtarzał.

— A jeśli nie wyjdę?

— Wezwę ochronę.

Wtedy podeszła barmanka. Miała może pięćdziesiąt lat, krótkie siwe włosy i bliznę w kształcie półksiężyca na nadgarstku. Poznałem ją dopiero po głosie.

— Panie Romanie?

Spojrzałem na nią uważniej.

— Irena?

Jej oczy natychmiast zaszkliły się łzami.

— Nie wiedziałam, że pan przyjdzie.

— Ja też nie wiedziałem, czy będę miał odwagę.

Marek gwałtownie odwrócił się w jej stronę.

— Do pracy, Irena.

— To jest pan Bielecki — powiedziała. — Proszę go nie wyrzucać.

— Nie ty decydujesz.

— Pracowałam tu, zanim ty skończyłeś szkołę.

Marek zacisnął szczękę. Na jego szyi pulsowała cienka żyła.

— Jutro lokal zmienia właściciela. Powinnaś się z tym pogodzić.

W sali ucichła rozmowa przy najbliższym stoliku. Poczułem, że serce zaczyna mi bić szybciej. Zmiana właściciela? Nikt nie miał prawa sprzedawać „Pod Żurawiem”. Po śmierci Oany prowadzenie restauracji powierzyłem Markowi, synowi mojej siostry. Miał pilnować pracowników i ksiąg. Nigdy nie dostał udziałów.

— Kto podpisał umowę? — zapytałem.

— Nie pańska sprawa.

— Właśnie moja.

Marek otworzył teczkę i wyciągnął dokument z pieczęcią. Zobaczyłem swoje nazwisko, a pod nim podpis, którego nie złożyłem.

Poczułem zimno w dłoniach.

— To niemożliwe — wyszeptałem.

— Wszystko jest możliwe, kiedy człowiek nie pilnuje własnych interesów — odparł.

Irena położyła na barze mały klucz z mosiężną zawieszką w kształcie żurawia.

— Panie Romanie, musi pan pojechać ze mną do starego magazynu. Jest tam coś, czego Marek nie znalazł.

— Co takiego?

Spojrzała na niego, potem na mnie.

— Dowód, że Oana przewidziała ten dzień.

W tej samej chwili za restauracją huknęły drzwi. Ktoś wszedł od strony zaplecza i zawołał Marka po imieniu. Irena pobladła.

— To człowiek od kupca — szepnęła. — Przyjechał po dokumenty…

CZĘŚĆ 3

Człowiek z zaplecza wszedł do sali, otrzepując z ramion mokry płaszcz. Była prawie dwudziesta, a na jego palcu błyszczał ciężki sygnet z herbem firmy budowlanej. Marek natychmiast schował dokument do teczki.

— Panie Marku, właściciel już czeka w samochodzie — powiedział przybysz. — Potrzebuje oryginałów.

— Za chwilę je dostanie.

Irena chwyciła mnie za rękaw.

— Teraz.

Nie pytałem. Wstałem i ruszyłem za nią wąskim korytarzem. Za drzwiami kuchni panował żar, para i zapach przypalonej cebuli. Przeszliśmy obok chłodni, a potem zeszliśmy po trzech betonowych stopniach do magazynu. Irena wsunęła klucz do metalowej szafki pod półką z mąką.

Zamek zgrzytnął.

W środku leżała blaszana puszka po przyprawach, pomalowana na kremowo. Na wieczku Oana namalowała czerwonego żurawia. Pamiętałem tę puszkę. Trzymała w niej kiedyś suszony majeranek, a później rzeczy, których nie chciała zostawiać w domu.

— Powiedziała mi, żebym otworzyła ją tylko wtedy, kiedy ktoś spróbuje odebrać panu restaurację — rzekła Irena.

— Dlaczego nic mi nie powiedziała?

— Bo bała się, że pan po jej śmierci odda wszystko Markowi z poczucia winy.

Z puszki wyjęła plik papierów przewiązany kuchennym sznurkiem. Na wierzchu leżała kopia aktu notarialnego i odręczny list Oany.

„Romanie, jeśli to czytasz, znaczy, że ktoś próbuje użyć mojego odejścia przeciwko tobie. Moje udziały nie należą do Marka. Przekazuję je pracownikom restauracji, pod warunkiem że miejsce zachowa nazwę i kuchnię, którą zbudowaliśmy razem.”

Pod listem znajdowała się podpisana umowa oraz wykaz udziałów. Czterdzieści procent należało do Oany, a ona przekazała je funduszowi pracowniczemu. Marek nie mógł sprzedać lokalu. Nie miał nawet prawa wystawiać go na sprzedaż.

Wtedy do magazynu wbiegła księgowa Teresa, ściskając skórzaną teczkę.

— Znalazłam resztę — powiedziała zdyszana. — Przelewy na konto Marka. Przez siedemnaście miesięcy wyprowadzał pieniądze z restauracji.

Marek stanął w drzwiach. Za nim pojawił się mężczyzna z sygnetem.

— To oszczerstwo — syknął.

Teresa rozłożyła rachunki na skrzynce z ziemniakami.

— Tu są faktury za mięso, którego nigdy nie dostarczono. Tu wypłaty gotówkowe. A tutaj pański podpis.

— Podrobiłaś je.

— Nie. Podpisałeś je przy mnie, kiedy powiedziałeś, że pieniądze są potrzebne na remont dachu.

Marek spojrzał na mnie.

— Wujku, posłuchaj. Chciałem tylko sprzedać lokal, spłacić długi i zacząć od nowa.

— Podrobiłeś mój podpis.

— Myślałem, że i tak pan wszystko zostawi. Po Oanie nie chciał pan tu przychodzić.

Zrobiło mi się niedobrze, ale nie odwróciłem wzroku.

— Oana zostawiła udziały ludziom, którzy codziennie karmili obcych. Nie człowiekowi, który wyrzuca głodnych za drzwi.

Mężczyzna z sygnetem cofnął się o krok.

— Bez ważnej umowy nie kupuję niczego — powiedział. — A jeśli te dokumenty są prawdziwe, pańska oferta właśnie przestała istnieć.

Marek otworzył usta, lecz wtedy w kieszeni jego płaszcza zadzwonił telefon. Spojrzał na ekran i nagle stracił kolor.

— Kto dzwoni? — zapytałem.

Nie odpowiedział. Odebrał, słuchał kilka sekund, a potem wyszeptał:

— Nie. Tylko nie ona.

Na wyświetlaczu widniało nazwisko osoby, której nikt z nas nie spodziewał się już zobaczyć. Irena dotknęła mojego ramienia.

— Panie Romanie, jeśli ona mówi prawdę, dokumenty Oany to dopiero początek…