Kiedy przy grobie Wiktora obca kobieta powiedziała mi, że mój mąż żyje, jej twarz nagle pobladła

Kobieta przy grobie mojego męża powiedziała, że Wiktor żyje, a potem wymieniła miejsce, którego nie odważyłam się nawet odwiedzić.

Stałam bez ruchu, z bukietem chryzantem przyciśniętym do piersi. Był późny październik, kilka minut po czwartej po południu. Cmentarz pustoszał, a mokre liście przyklejały się do kamiennych alejek. Sześć lat wcześniej pochowano tu Wiktora. Nie widziałam jego twarzy w trumnie. Wieko zamknięto, bo — jak twierdzono — ciało po wypadku było zbyt zniszczone.

Przez wszystkie te lata powtarzałam sobie, że tak musiało być.

— Pani mąż żyje — powiedziała kobieta stojąca obok ogrodzenia.

Miała na sobie długą, ciemną spódnicę i chustkę spiętą pod brodą srebrną agrafką. W ręku trzymała małą skórzaną torebkę, na której wyszyto czerwonego ptaka. Jej palce były popękane od zimna, ale nie drżały.

— Proszę odejść — odpowiedziałam. — Nie mam pieniędzy i nie chcę żadnych przepowiedni.

— Niczego od pani nie chcę.

— Więc po co pani tu stoi?

Kobieta spojrzała na fotografię Wiktora. Zatrzymała wzrok na jego lewej brwi, lekko uniesionej, jakby mężczyzna na zdjęciu za chwilę miał zażartować. Ten szczegół znałam na pamięć. Wiktor zawsze tak patrzył, kiedy próbował ukryć kłamstwo.

— To nie jest grób pani męża — powiedziała ciszej.

Poczułam, jak zimno przechodzi przez płaszcz.

— Proszę uważać na słowa.

— Nazywam się Lidia. Szukam brata od sześciu lat. Dziś znalazłam jego twarz.

Roześmiałam się krótko, choć wcale nie było mi do śmiechu.

— Na cudzym nagrobku?

— Na zdjęciu pani męża.

W oddali trzasnęła furtka. Dźwięk odbił się od pustych alejek i sprawił, że obejrzałam się przez ramię. Nikogo nie zobaczyłam. Lidia podeszła bliżej, lecz nie przekroczyła żelaznego ogrodzenia.

— Jak miał na imię? — zapytałam, zanim zdążyłam się powstrzymać.

— Nazar. Miał bliznę pod lewym uchem i srebrny ząb. Na tym zdjęciu go nie widać, ale twarz… twarz się nie myli.

— Pani nie znała mojego męża.

— Znałam mojego brata. A pani znała Wiktora?

To pytanie zabolało bardziej, niż powinno. Wiktor zniknął w noc, kiedy pojechał odebrać pieniądze od klienta. Następnego dnia znaleziono rozbity samochód przy rzece. Kilkanaście metrów dalej leżało ciało. Dokumenty były nadpalone, ale jego portfel ocalał. Tak przynajmniej powiedział mi jego przyjaciel, Roman.

Roman pomagał wtedy przy identyfikacji. To on przekonywał mnie, żebym nie żądała otwierania trumny.

— Gdzie on jest? — wyszeptałam.

Lidia zacisnęła dłoń na pasku torebki. W jej oczach pojawił się gniew, ale pod nim zobaczyłam coś jeszcze. Nadzieję, której bała się wypowiedzieć.

— W miejscu, gdzie ludzie chowają rzeczy, których nie chcą pokazywać. W starym sanatorium za kamieniołomem. Numer budynku…

Urwała.

Na końcu alejki pojawił się czarny samochód. Zatrzymał się za cmentarnym murem. Nie widziałam kierowcy, ale Lidia natychmiast zesztywniała.

— Pani musi mi uwierzyć — powiedziała. — I nie może pani nikomu mówić, że mnie spotkała.

— Komu?

Lidia wyjęła z torebki złożoną kartkę, lecz zanim zdążyła mi ją podać, samochód ruszył. Kobieta spojrzała na niego, potem wsunęła kartkę pod moje chryzantemy.

— Proszę przyjechać sama. Dziś o ósmej.

— A jeśli to kłamstwo?

— Wtedy zobaczy pani, że ktoś bardzo się bał, iż pani pozna prawdę.

Odwróciła się i ruszyła między grobami. Chciałam ją zatrzymać, ale telefon w kieszeni zawibrował. Na ekranie pojawiło się imię Romana.

Odebrałam.

— Natalia, gdzie jesteś? — zapytał. — Właśnie dowiedziałem się, że ktoś wypytywał o dokumenty Wiktora.

Spojrzałam na kartkę ukrytą pod kwiatami. W tym samym momencie Roman dodał:

— Jeśli ktoś mówi ci, że twój mąż żyje, nie wierz mu. I nie jedź dziś do sanatorium, bo tam czeka na ciebie coś, czego nie powinnaś zobaczyć…

CZĘŚĆ 2

…Roman rozłączył się, zanim zdążyłam zapytać, skąd wiedział o sanatorium.

Przez chwilę stałam przy nagrobku, ściskając telefon tak mocno, że paznokcie wbiły mi się w skórę. Kartka pod chryzantemami była wilgotna. Na jednej stronie Lidia zapisała adres, a na drugiej krótkie zdanie: „Nazar miał na szyi bliznę w kształcie półksiężyca”.

Wiedziałam o tej bliźnie.

Wiktor miał ją od dzieciństwa. Opowiadał, że rozciął skórę o metalowy haczyk, kiedy miał siedem lat. Nigdy nie mówił, że mógłby mieć ją również ktoś inny.

O piątej trzydzieści odebrałam córkę Olę ze świetlicy. W małym budynku pachniało mokrymi rękawiczkami i kakao. Dziewczynka wybiegła do mnie z papierową koroną na głowie.

— Mamo, czemu jesteś taka blada?

— Jestem zmęczona.

— Płakałaś?

— Nie.

Nie uwierzyła mi. Ola miała sześć lat, kiedy Wiktor „zginął”. Pamiętała go tylko z fotografii i z czerwonego samochodzika, który został po nim w szafie. Tego wieczoru przycisnęła zabawkę do brzucha i zapytała:

— Czy tata naprawdę jest w niebie?

Zatrzymałam się przy schodach.

— Dlaczego pytasz?

— Bo dziś pani powiedziała, że czasem ludzie wracają, kiedy wszyscy myślą, że ich nie ma.

Serce uderzyło mi pod żebrami.

O siódmej czterdzieści zostawiłam Olę u sąsiadki, pani Ireny. Powiedziałam, że muszę załatwić pilną sprawę. Nie wspomniałam o Lidi ani o mężczyźnie, którego pochowano pod nazwiskiem Wiktora.

Stare sanatorium znajdowało się za kamieniołomem, prawie trzydzieści kilometrów od miasta. Jechałam tam drogą wąską jak pęknięcie w ziemi. O ósmej pięć zaparkowałam za zardzewiałą bramą. Budynek miał wybite okna, a na ścianie wisiała tablica z odpadającymi literami.

Lidia czekała przy bocznym wejściu. W dłoni trzymała latarkę, choć nad drzwiami paliła się żółta żarówka.

— Przyjechała pani sama? — zapytała.

— Tak.

— Roman wie, że tu jesteśmy?

— Twierdził, że nie powinnam przyjeżdżać.

Lidia skinęła głową.

— Więc wie.

Weszłyśmy do środka. Pod butami chrupało szkło. Na korytarzu stały metalowe łóżka, pokryte kurzem i ptasimi piórami. W powietrzu unosił się zapach wilgoci, wybielacza i spalonego oleju.

— Dlaczego mnie pani szukała? — spytałam.

— Nie szukałam pani. Szukałam brata. Tydzień temu zobaczyłam w internecie zdjęcie z cmentarza. Pani córka zamieściła je przy rocznicy śmierci Wiktora. Twarz na fotografii była twarzą Nazara.

— Ola nie publikuje zdjęć.

— Zrobiła to pani siostrzenica. Podpisała zdjęcie imieniem Wiktora.

Zatrzymałyśmy się przy schodach. Na poręczy wisiał kawałek czarnej tkaniny. Lidia dotknęła go i szybko cofnęła rękę.

— Nazar pracował kiedyś dla Romana — powiedziała. — Przewoził przesyłki, niczego nie pytał. Sześć lat temu zniknął po kłótni z nim.

— A Wiktor?

— Wiktor też miał powód, żeby zniknąć.

Na drugim piętrze znaleźliśmy pokój z zamkniętymi drzwiami. Zamek był nowy, reszta budynku się rozpadała. Lidia przyłożyła ucho do drewna.

— Słyszy pani?

Najpierw nic. Potem dobiegło nas ciężkie kaszlnięcie.

Zrobiło mi się słabo. Ten kaszel znałam. Wiktor chorował na oskrzela każdej zimy, a po trzecim kaszlnięciu zawsze uderzał pięścią w stół, jakby złościł się na własne płuca.

— To niemożliwe — powiedziałam.

Lidia wyjęła z kieszeni klucz.

— Pani mąż nie jest jedynym człowiekiem w tym budynku.

— Kto tam jest?

— Człowiek, który sześć lat milczał, bo bał się, że jego słowa zabiją nie tylko Romana.

Klucz wsunął się w zamek, lecz zanim Lidia przekręciła go do końca, na dole zatrzasnęły się drzwi wejściowe. Ktoś wszedł do sanatorium.

Światło na korytarzu zamigotało.

Lidia chwyciła mnie za nadgarstek.

— Jeśli to Roman, niech pani niczego nie mówi.

Z dołu dobiegł głos:

— Natalia, wiem, że tu jesteś.

Lidia przekręciła klucz, a drzwi zaczęły się uchylać. Za nimi czekała odpowiedź na pytanie, które przez sześć lat zadawałam przy zamkniętej trumnie…

CZĘŚĆ 3

…Drzwi otworzyły się z cichym skrzypnięciem. W środku nie było Wiktora.

Na wąskim łóżku siedział mężczyzna o zapadniętych policzkach. Miał siwe włosy, poparzoną prawą dłoń i bliznę pod lewym uchem — dokładnie taką, jak opisała Lidia. Kiedy podniósł głowę, kobieta wypuściła latarkę.

— Nazar — powiedziała.

Mężczyzna spojrzał na nią, jakby jej imię należało do dawno zamkniętego życia.

— Myślałem, że już nie przyjdziesz.

Lidia podeszła do łóżka. Jej kolana ugięły się, ale nie upadła. Przycisnęła palce do ust, a potem dotknęła jego policzka.

— Szukałam cię w każdym mieście.

— Wiem.

— Wiedziałeś?

— Roman pokazywał mi listy. Nie pozwalał ich wysłać.

Na korytarzu rozległy się kroki. Lidia odwróciła się, lecz Nazar złapał ją za rękaw.

— Nie uciekajcie. To już nic nie zmieni.

Roman stanął w progu kilka sekund później. Miał na sobie czarny płaszcz, a w ręku teczkę. Na jego twarzy nie było zaskoczenia.

— Natalia — powiedział. — Powinnaś wrócić do córki.

— Ty go tu trzymałeś?

— Nie rozumiesz, co się wydarzyło.

— To wyjaśnij.

Roman spojrzał na Nazara.

— On był pijany. Wziął pieniądze, które należały do Wiktora, i zniknął. Samochód wypadł z drogi. Wiktor znalazł jego ciało, zabrał dokumenty i uznał, że to najlepsza okazja, by zacząć od nowa.

Nazar spuścił oczy.

— Nie umarłem w wypadku — powiedział. — Roman wyciągnął mnie z rzeki. Byłem przytomny. Widziałem Wiktora, który przeglądał mój portfel.

— Dlaczego nie powiedziałeś? — zapytałam.

— Bo Roman zagroził, że zabije moją siostrę, jeśli otworzę usta.

Lidia drgnęła.

— Naszą matkę też skrzywdził?

— Nie. Twoja matka już wtedy nie żyła.

Roman rzucił teczkę na podłogę.

— Wiktor nie chciał cię zostawić, Natalia. Chciał spłacić długi i wrócić. To ja powiedziałem mu, że możesz dostać pieniądze z ubezpieczenia. Wystarczyło, że wszyscy uwierzą w jego śmierć.

— A ja? — zapytałam. — Co miałam zrobić z żałobą?

— Miałaś dostać odszkodowanie.

— Nie dostałam. Pieniądze zniknęły z konta.

Roman zacisnął szczękę.

Wtedy Nazar wsunął dłoń pod materac i wyciągnął cienki notes z pękniętą okładką. Podał go Lidii.

— Tu są daty, kwoty i podpis Wiktora. Nie ten, którym posługiwał się przy tobie, tylko prawdziwy.

Lidia otworzyła notes. Na jednej stronie widniała lista przelewów, na drugiej numer rachunku Romana. Przy ostatniej kwocie zapisano: „Dług Natalii — oddać po wszystkim”.

Poczułam, że nogi odmawiają mi posłuszeństwa.

— Wiktor żyje? — zapytałam.

Roman milczał.

Nazar wskazał na teczkę.

— Żyje. Jest w porcie, pod nazwiskiem, którego używał przez ostatnie lata. Roman sprowadził go tu dziś rano, bo dowiedział się, że Lidia odnalazła cmentarz.

— Gdzie jest Wiktor? — krzyknęłam.

Roman chwycił teczkę i ruszył ku schodom.

Lidia wyciągnęła z niej kopertę, której wcześniej nie zauważyłam. W środku znajdował się dokument z podpisem Wiktora i adresem magazynu przy nabrzeżu.

Pod spodem dopisano jedno zdanie: „Jeżeli Natalia pozna prawdę, powiedzcie jej, dlaczego naprawdę odszedłem”.

W tej samej chwili telefon Romana zadzwonił. Odebrał, wysłuchał kilku słów i pobladł.

— Co się stało? — spytałam.

Roman spojrzał na mnie, a potem na Nazara.

— Wiktor nie uciekł z pieniędzmi — powiedział. — On zostawił coś, co może pogrążyć również mnie. I właśnie ktoś znalazł to w moim domu…