CZĘŚĆ 4
Człowiek po drugiej stronie nie wiedział jeszcze, że Daniel zostawił po sobie coś więcej niż drzewa.
— Kto mówi? — zapytałam.
— Antoni Bielec. Prowadzę szkółkę po drugiej stronie gminy. Daniel był tu trzy dni przed śmiercią.
Ścisnęłam telefon.
— Co pani powiedział?
— Że jeśli przyjdzie do mnie jego żona, mam przekazać jej niektóre rzeczy. Nie chciał mówić przez telefon.
Spojrzałam na nagie jabłonie. Na Roberta, który zwijał swój plan. Na Monikę, stojącą wśród rozlanych kropli kawy.
— Będę za pół godziny.
— Proszę przyjechać sama.
Rozłączył się.
Ben chwycił mnie za rękaw.
— Mamo, nie jedź sama.
— Pojedzie ze mną pani Hanna. Ty zostaniesz z Zosią u pani Elżbiety.
— A Monika?
Spojrzałam na sąsiadkę.
— Monika poczeka.
Nie czekała spokojnie.
Gdy wróciłam ze szkółki, przed jej domem stało już kilkanaście osób. Robert odjechał, zostawiając za sobą ślady opon na mokrej trawie. Pan Wiktor opowiadał komuś o białym samochodzie, a pani Hanna trzymała w ręce kartkę z rachunkiem.
Monika siedziała na niskim murku. Na kolanach miała pęk kluczy, którymi nerwowo uderzała o metalową sprzączkę torebki.
— Co powiedział Antoni? — zapytała.
— To nie twoja sprawa.
— Wszystko, co dotyczy tego sadu, jest teraz moją sprawą.
— Nie. Przestało nią być w chwili, gdy weszłaś przez płot.
Pani Hanna odsunęła się, dając nam przestrzeń.
Wyjęłam z samochodu drewnianą skrzynkę, którą dostałam w szkółce. Na wieku Daniel wypalił kiedyś małą literę „D”. W środku znajdowały się koperty z nasionami, rachunki za sadzonki i zeszyt w twardej, zielonej oprawie.
Antoni powiedział mi, że Daniel przyjechał do niego przed operacją.
Nie mówił, że umiera.
Powiedział tylko, że chce zabezpieczyć sad dla dzieci, bo „człowiek nigdy nie wie, ile jesieni jeszcze zobaczy”.
W zeszycie znalazłam plan.
Daniel zapisał, że zamierzał przekazać część przyszłych dochodów na szkolną stołówkę, ale sam sad miał zostać własnością Bena i Zosi. Antoni przechowywał dla niego młode drzewka z odpornych odmian. Mieli je posadzić między starymi jabłoniami w listopadzie.
Dwanaście dni przed zbiorem Daniel myślał o przyszłości.
Monika myślała o sprzedaży ziemi.
— Nie wiedziałam — powiedziała cicho.
— Wiedziałaś, że Daniel kochał te drzewa.
— To nie to samo.
— Dla niego było.
Monika patrzyła na skrzynkę. Nagle przestała zaciskać palce na kluczach.
— Robert powiedział, że jeśli nie usunę owoców, firma uzna teren za niewykorzystany. Obiecał mi zaliczkę. Miałam spłacić dług syna i wyjechać z nim do siostry.
— A potem?
— Potem miałam odkupić od ciebie część działki.
— Za pieniądze, które dostałabyś za zniszczenie mojego sadu?
Monika skinęła głową. Nie próbowała już udawać, że chodziło o kilka jabłek.
— W nocy miałam tylko zabrać owoce — powiedziała. — Robert kazał mi połamać gałęzie, żebyś nie mogła sprzedać ziemi komuś innemu. Mówił, że po śmierci męża będziesz zbyt zmęczona, żeby walczyć.
Poczułam mdłości.
Nie przez samą kradzież.
Przez to, że ktoś policzył moją żałobę jak przeszkodę w umowie.
— Gdzie są owoce? — spytała pani Hanna.
Monika wskazała garaż.
W środku znaleźliśmy trzynaście skrzynek. Osiem miało naklejki z moim nazwiskiem, trzy były już puste, a dwie stały przy drzwiach z przygotowanymi cenami. Pani Hanna rozpoznała swoje etykiety.
— Oddasz mi pieniądze — powiedziała.
— Nie mam ich.
— Masz samochód.
Monika spuściła wzrok.
Sprzedała samochód jeszcze tego samego dnia. Pieniądze wystarczyły na zwrot należności pani Hannie i pokrycie kosztu naprawy ogrodzenia pana Wiktora. Resztę przekazała mi na zakup nowych drzewek.
Nie było w tym nic bohaterskiego.
Była cena.
Taka, jaką sama wybrała.
Robert próbował następnego ranka wysłać człowieka po podpisaną umowę, ale Antoni zdążył powiadomić gminnego geodetę o błędnej mapie. Plan sprzedaży został unieważniony, a firma wycofała się, gdy dowiedziała się o sfałszowanym przebiegu granicy. Robert nie dostał ani działki, ani parkingu, ani możliwości przerzucenia winy na Monikę.
Monika straciła wszystko, po co weszła do mojego sadu.
Nie wyrzuciłam jej z ulicy.
Ale przez wiele tygodni nie pozwoliłam jej zbliżać się do płotu bez pani Hanny albo pana Wiktora. Nie dlatego, że chciałam ją upokorzyć. Potrzebowałam, żeby granica przestała być czymś, co można przesunąć jednym kłamstwem.
Nowe drzewka posadziliśmy w sobotę.
Ben trzymał sznurek, żeby wyznaczyć prosty rząd. Zosia siedziała na odwróconym wiadrze i wrzucała ziemię do małych dołków, choć większość lądowała na jej kapciach.
Monika przyszła dopiero pod koniec pracy. Nie miała kwiecistej bluzki. Założyła zwykły płaszcz, a w rękach niosła ciężką skrzynkę.
— To ostatnie owoce — powiedziała. — Te, których nie sprzedałam.
Ben spojrzał na mnie.
— Możemy je zostawić na stole?
Zawahałam się.
Monika wyciągnęła z kieszeni mały notes.
— Zapisałam, komu jestem winna pieniądze i ile. Nie chcę, żebyś musiała mnie pilnować.
— Nie chodzi o notes.
— Wiem.
Podeszła do najstarszej jabłoni. Jej kora była rozcięta w dwóch miejscach, ale pień nadal trzymał się mocno.
— Mogę ją opatrzyć? — zapytała.
— Możesz podać bandaż.
To nie było przebaczenie.
Jeszcze nie.
Ale podałam jej lnianą szmatkę z apteczki, a ona ostrożnie przycisnęła ją do rany na korze. Nie dotykała drzewa jak złodziej. Dotykała go jak ktoś, kto wreszcie zrozumiał, że żywe rzeczy nie stają się niczyje tylko dlatego, że ich właściciel jest zbyt smutny, by krzyczeć.
Wieczorem Ben przyniósł czapkę Daniela i zawiesił ją na jednej z nowych podpór.
— Tata mówił, że drzewa opiekują się nami — powiedział.
— Miał rację.
— A kto opiekuje się drzewami?
Spojrzałam na rząd młodych sadzonek, na zeszyt Daniela leżący na skrzynce i na Monikę, która za płotem przywiązywała bandaż do starej jabłoni.
— Ci, którzy pamiętają, komu je powierzono — odpowiedziałam.
Ben poprawił daszek czapki.
Nad sadem zapadł zmierzch, a na pierwszym drzewku, cienkim jak palec Zosi, zawisła mała drewniana tabliczka z wypalonym imieniem Daniela.
Pod nią, świeżo wbita w ziemię, stała druga.
„Nie przekraczać granicy”.
Przegapiłeś początek?
