CZĘŚĆ 4
Telefon upadł na stół ekranem do góry.
Nikt nie oddychał normalnie.
— Kupujący? — zapytała Natasza.
Kirill wyciągnął rękę po urządzenie.
— To nie jest tak, jak myślisz.
— Właśnie przeczytałam, że ktoś przyjedzie kupić mieszkanie — odpowiedziała. — Jak może być inaczej?
Raisa zacisnęła palce na oparciu krzesła. Na jej nadgarstku drżała bransoletka z ciężkimi bursztynowymi paciorkami.
— Kirill, powiedz jej, że to tylko formalność.
— Mamo, przestań.
To było pierwsze zdanie tej nocy skierowane przeciwko niej.
Raisa spojrzała na syna, jakby właśnie obudził się w środku snu i zaczął mówić cudzym głosem.
— Wszystko robiłam dla ciebie.
— Wiem.
— Nie, nie wiesz. Gdybyś nie sprzedał mieszkania, bank zabierze nam wszystko.
— Jakie „nam”?
Kirill odsunął krzesło. Nogi zaskrzypiały po jasnych płytkach.
— Ile jesteś winien? — spytałam.
— To nie twoja sprawa.
— Stała się moją sprawą w chwili, kiedy chciałeś zabezpieczyć dług na mieszkaniu wyremontowanym za moje pieniądze.
Notariuszka spokojnie otworzyła teczkę.
— Panie Kirill, proszę odpowiedzieć zgodnie z prawdą. Czy podpisał pan przedwstępną umowę sprzedaży?
Przez chwilę patrzył na mnie, potem na matkę.
— Tak.
Natasza zakryła usta dłonią.
— Dlaczego?
— Bo nie miałem wyjścia.
— Zawsze miałeś wyjście — powiedziałam. — Mogłeś powiedzieć mi prawdę.
Usiadł ciężko.
Dopiero wtedy zobaczyłam, jak bardzo był zmęczony. Nie wzbudziło to we mnie litości. Wzbudziło coś trudniejszego: świadomość, że człowiek, którego kochałam, przez wiele miesięcy wybierał kłamstwo, choć prawda mogła jeszcze coś uratować.
— Pożyczyłem pieniądze od ludzi, którym nie powinienem był ufać — powiedział. — Najpierw, żeby spłacić długi firmy. Potem, żeby pokryć odsetki. Myślałem, że sprzedam mieszkanie i wszystko zamknę.
— A moje roszczenie? — spytałam.
— Chciałem, żebyś podpisała zrzeczenie.
Raisa odezwała się natychmiast:
— Bo inaczej wszyscy trafimy na ulicę!
— Nie wszyscy — powiedziała Natasza. — Ty chciałaś sprzedać jej dom, żeby ratować jego błędy.
— To mój syn!
— A Światłana była twoją darmową kasą — odpowiedziała Natasza.
Kirill wstał gwałtownie.
— Natasza, przestań!
— Nie. Przez całe życie mówiłaś mi, że mam być wdzięczna bratu. A teraz dowiaduję się, że oddałby cudze pieniądze, żeby spłacić własne długi.
W kuchni pachniało rozlaną herbatą i mokrym tynkiem. Ten zapach natychmiast przeniósł mnie do pierwszych miesięcy remontu. Pamiętałam, jak siedziałam na odwróconym wiadrze, trzymając rachunki na kolanach, a Kirill mówił, że kiedyś wynagrodzi mi każdą nieprzespaną noc.
Nie chciałam już nagrody.
Chciałam, żeby przestał udawać, że moje poświęcenie było jego własnością.
— Umowa sprzedaży jest nieważna bez mojego zabezpieczenia — powiedziała notariuszka. — A jeśli kupujący wiedział o roszczeniu, może odpowiadać za próbę obejścia zobowiązania.
— On nic nie wiedział — szepnął Kirill.
— Ale ja już wiem — odezwał się pan Leonid.
Wyjął z teczki kopię wiadomości, którą wysłał mu Kirill tydzień wcześniej. Prosił w niej o potwierdzenie, że remont został opłacony „wspólnymi środkami małżeńskimi”.
— Przesłał mi pan tę prośbę, żebym zmienił zapis w dokumentacji — powiedział zarządca. — Nie zrobiłem tego, bo byłoby to fałszerstwo.
Kirill usiadł z powrotem.
Jego plan rozsypał się nie przez wielki skandal, tylko przez ludzi, których uznał za zbyt cichych, by mu się sprzeciwili.
O siódmej pięćdziesiąt pięć zadzwonił domofon.
Raisa pobiegła do przedpokoju.
— To kupujący — powiedziała.
— Nie otwieraj — rzucił Kirill.
— Jeśli nie otworzymy, stracimy pieniądze!
— Już je straciłem.
Przyszły nabywca wszedł po chwili z pośrednikiem. Mężczyzna miał skórzaną teczkę i spojrzenie kogoś, kto uważał transakcję za zakończoną.
— Panie Kirill, mamy umówiony podpis.
Notariuszka podeszła do niego i wręczyła mu kopię umowy majątkowej.
— Proszę przeczytać paragraf siódmy.
Mężczyzna przebiegł wzrokiem po stronie. Jego pewność zniknęła.
— Dlaczego nie powiedziano mi o roszczeniu?
Kirill otworzył usta.
— To sprawa rodzinna.
— Nie kupuję rodzinnej sprawy. Kupuję nieruchomość bez obciążeń.
Odłożył teczkę.
— Wycofuję się.
Raisa zrobiła krok w jego stronę.
— Nie może pan!
— Mogę. I właśnie to robię.
Pośrednik wyszedł za nim, nawet nie żegnając się z Kirillem.
Mężczyzna stracił mieszkanie, kupującego i szansę na spłatę długu w jeden poranek. Ale najtrudniejsza rozmowa dopiero miała się odbyć.
Kirill podszedł do mnie, nie próbując mnie dotknąć.
— Światłana, proszę. Nie sprzedawaj tego. Jeśli dasz mi czas, oddam wszystko.
— Nie chcę już być twoim terminem płatności.
— Kocham cię.
— Być może. Ale miłość bez uczciwości stała się dla mnie rachunkiem, którego nie zamierzam dalej opłacać.
Wyjęłam z czarnego segregatora przygotowane wypowiedzenie umowy małżeńskiej i położyłam je na stole.
— Masz dwie możliwości. Sprzedasz mieszkanie uczciwie, spłacisz moje udokumentowane nakłady i sam rozwiążesz swoje długi. Albo ja zabezpieczę roszczenie i będziesz tłumaczył każdą próbę sprzedaży.
— A ty?
— Ja wracam do swojego mieszkania. Tego, którego nie sprzedałam, bo ty uznałeś ostrożność za brak miłości.
Raisa wyszeptała:
— Zostawisz własnego męża bez domu?
Spojrzałam na nią.
— Nie zabieram mu domu. Zabieram mu prawo do udawania, że moje pieniądze nigdy tu nie istniały.
Natasza podniosła swoją walizkę.
— Mamo, jadę do cioci. Nie będę spała w pokoju odebranym Światłanie.
Raisa spojrzała na Kirilla, oczekując, że znów ją poprze.
Tym razem tego nie zrobił.
Usiadł przy stole i wziął do ręki pierwszą fakturę za remont. Papier zadrżał między jego palcami.
Nie przeprosił od razu. Nie było wielkich słów ani cudownej przemiany. Były tylko liczby, podpisy i rzeczy, których nie dało się już wymazać.
W południe spakowałam swoje ubrania do starej granatowej walizki. Czarny segregator włożyłam na samą górę, żeby nie został pod ciężarem rzeczy.
Kiedy wychodziłam, zatrzymałam się przy kuchni. Na blacie leżała lista przelewów, ta sama, którą kiedyś sporządziłam, żeby wiedzieć, ile kosztował nas każdy etap remontu.
Kirill stał obok niej.
— Światłana — powiedział. — Czy naprawdę niczego nie da się uratować?
Pomyślałam o pustym mieszkaniu sprzed trzech lat. O betonie, kurzu i pierwszej lampie, którą wybrałam sama. O tym, jak długo myliłam wspólny dom z dowodem na wspólne serce.
— Remont można zrobić od nowa — odpowiedziałam. — Zaufania nie da się dopisać do faktury.
Wzięłam walizkę.
Na korytarzu pan Leonid podał mi kopię dokumentu zabezpieczającego moje roszczenie. Kartka była ciepła od jego dłoni.
Podpisałam odbiór i wsunęłam ją za ostatnią stronę segregatora.
Za plecami usłyszałam, jak Kirill po raz pierwszy czyta na głos kwotę, którą naprawdę był mi winien.
Nie brzmiała jak cztery miliony.
Brzmiała jak cena wszystkich zdań, których nigdy nie odważył się powiedzieć swojej matce.
Przegapiłeś początek?
