CZĘŚĆ 4
Numer należał do właścicielki sali w browarze. Nazywała się Irena i prowadziła lokal razem z siostrą. To właśnie tam, trzy tygodnie po moich trzydziestych siódmych urodzinach, zorganizowałam Danielowi przyjęcie dla prawie sześćdziesięciu osób.
Pamiętała mnie.
Pamiętała też, że zapłaciłam wtedy całość z własnego konta, bo Daniel „nie powinien wiedzieć, ile kosztuje niespodzianka”.
Wybrałam numer, zanim Daniel otworzył drzwi.
— Ireno, tu Marta. Potrzebuję anulować dzisiejszą rezerwację na nazwisko Daniela Wysockiego.
— Oczywiście. Czy coś się stało?
— Tak. Rezerwacji dokonano bez mojej zgody, a zaliczkę pobrano z rachunku wspólnego.
Daniel odwrócił się gwałtownie.
— Co ty robisz?
Zakryłam dłonią mikrofon.
— Kończę przedstawienie.
— Nie masz prawa.
— Mam prawo do połowy pieniędzy, które wydałeś.
— To miała być moja uroczystość!
— Za wspólne pieniądze. Z gośćmi, których zaprosiłeś, przedstawiając mnie jako organizatorkę.
Irena poprosiła mnie o chwilę. W tle słyszałam brzęk szkła i czyjś śmiech. Daniel patrzył na mnie, jakby liczył, że za moment się przestraszę i ustąpię.
Nie ustąpiłam.
— Zaliczka zostanie zwrócona na konto, z którego ją pobrano — powiedziała Irena po chwili. — Rezerwacja jest anulowana.
— Dziękuję.
Rozłączyłam się.
Dzwonek przy drzwiach znów zabrzmiał. Daniel wyglądał, jakby ktoś wylał mu na twarz lodowatą wodę.
— Przyjechali — powiedział.
— Wiem.
— Co ja im powiem?
— Prawdę.
Otworzył drzwi.
Na ganku stała Helena z pudełkiem w rękach, Bridget z ogromnym bukietem balonów, Curtis i sześciu kolegów Daniela. Za nimi zaparkował samochód z kierowcą, który przywiózł tort. Na kremie widniał napis: „Daniel — człowiek, którego warto świętować”.
Helena uśmiechnęła się niepewnie.
— Kochanie, dlaczego Marta mówi, że niczego nie ma?
Daniel spojrzał na mnie.
— Marta odwołała przyjęcie.
Bridget natychmiast skierowała telefon w moją stronę.
— Naprawdę? Przecież wszyscy przyjechaliśmy.
— Nie odwołałam przyjęcia — powiedziałam. — Odwołałam rezerwację, którą Daniel zrobił za nasze wspólne pieniądze, licząc na to, że ja urządzę mu wszystko tak jak co roku.
Curtis wszedł na ganek.
— To prawda.
Daniel rzucił mu spojrzenie pełne wściekłości.
— Ty się nie mieszaj.
— Mieszam się od dziewięciu lat — odparł Curtis. — Najpierw milczałem, kiedy mówiłeś, że Marta musi się nauczyć niczego nie oczekiwać. Później pomagałem ci ją przywozić na twoje przyjęcia, udając, że nic nie wiem. Dzisiaj nie będę już udawał.
Helena ścisnęła pudełko tak mocno, że wieczko się wygięło.
— Co ty jej mówiłeś?
Daniel próbował odpowiedzieć, ale Bridget weszła mu w słowo.
— O jakim notesie wszyscy mówią?
Wyjęłam czarny notes z torebki. Mosiężne zapięcie błysnęło w świetle lampy nad gankiem.
— O tym. Zapisywałam każde zdanie, kiedy zaczynałam wątpić we własną pamięć.
— Marta, nie rób scen — syknął Daniel.
— Scenę zrobiłeś dziewięć lat temu. Ja tylko przestałam ją za ciebie sprzątać.
Otworzyłam notes.
— Trzydzieste trzecie urodziny: „Urodziny są dla dzieci”. Trzydzieste czwarte: „Jeśli chcesz kolacji, zarezerwuj ją sama”. Trzydzieste piąte: „Bycie żoną mnie jest twoim prezentem”. Trzydzieste siódme: golf przez cały dzień po tym, jak trzy tygodnie wcześniej przyjmowałeś sześćdziesiąt osób na własnym przyjęciu.
Nikt się nie poruszył.
Słyszałam tylko szelest foliowych balonów i odległy przejazd tramwaju.
Helena spojrzała na syna.
— To powiedziałeś?
— Nie w taki sposób.
— W taki sam — powiedział Curtis.
Daniel nagle zmienił ton. Złość ustąpiła miejsca panice.
— Marta, możemy porozmawiać sami.
— Rozmawialiśmy sami przez dziewięć lat.
— Nie chciałem cię niszczyć.
— Chciałeś, żebym przestała prosić.
— Chciałem, żebyś doceniła, co robię.
— Co robiłeś?
Wskazał na siebie.
— Pracowałem. Płaciłem rachunki. Byłem tutaj.
— Ja też pracowałam. Ja też płaciłam. A bycie tutaj nie oznacza bycia obecnym.
Wtedy wydarzyło się coś, czego nie przewidziałam. Helena podeszła do Daniela i wyrwała mu z ręki telefon.
— Pokaż mi wiadomości, które wysyłałeś przed każdym moim przyjazdem — powiedziała.
— Mamo, oddaj telefon.
— Powiedziałeś mi, że Marta jest przewrażliwiona. Powiedziałeś, że sama nie chce świętować. Przez lata dzwoniłam do ciebie o północy, bo myślałam, że ona nie znosi urodzin.
Daniel zrobił krok w jej stronę.
— Nie masz prawa mnie osądzać.
— A ty miałeś prawo osądzać ją?
Helena oddała mu telefon, ale nie cofnęła się.
— Wracam do domu — powiedziała. — Tort zabieram ze sobą. Nie będę świętować człowieka, który urządza cudze upokorzenie jak tradycję.
Bridget opuściła balony.
— Ja też nie wiedziałam — szepnęła.
— Wiem — odpowiedziałam. — Ale wiedzieć teraz to już twój wybór.
Goście zaczęli odchodzić. Jeden po drugim. Bez pożegnań, bez żartów, bez zdjęć. Kierowca zabrał tort, a balony Bridget zaczepiły się o gałąź nad chodnikiem i pękły z ostrym trzaskiem.
Daniel został na ganku sam ze mną i Curtisem.
— Co teraz? — spytał.
Nie chodziło mu o małżeństwo. Chodziło o pieniądze, zaproszonych ludzi i obraz siebie, który właśnie rozpadł się przed rodziną.
— Jutro przenoszę swoją pensję na osobne konto — powiedziałam. — Wspólną kartę blokuję do czasu rozliczenia zaliczki. Skonsultowałam to już z doradczynią finansową.
— Zaplanowałaś to?
— Od dnia, kiedy spędziłam swoje trzydzieste ósme urodziny w spa, za pieniądze odkładane po dwadzieścia złotych.
Popatrzył na mnie z niedowierzaniem.
— Oszczędzałaś przede mną?
— Oszczędzałam coś dla siebie. To różnica.
Curtis odchrząknął.
— Daniel, powinieneś przeczytać tę kartkę.
Wyjął z kieszeni złożony papier i podał mu go. Daniel rozwinął go przy świetle ganku. Rozpoznałam pismo od razu.
Na dole, pod listą rzeczy do zorganizowania na jego urodziny, widniało zdanie: „Nie przypominać Marcie o jej dacie. Sama się złamie”.
Daniel przeczytał je raz. Potem drugi.
— Naprawdę to napisałem? — zapytał.
— Tak — odpowiedział Curtis.
— Nie pamiętam.
— Ja pamiętam za ciebie.
Wzięłam notes z jego dłoni, zanim zdążył go dotknąć.
— Nie chcę już, żebyś przepraszał za to, że zostałeś przyłapany. Jeśli kiedykolwiek będziesz chciał naprawić cokolwiek, zacznij od zwrotu pieniędzy za wszystkie urodzinowe rachunki, które pokryłam sama. Potem powiedz prawdę bez świadków i bez oczekiwania, że cię pocieszę.
— A jeśli tego nie zrobię?
— Wtedy będę miała odpowiedź.
Nie powiedziałam, że odchodzę. Nie powiedziałam też, że zostaję. Przez lata Daniel podejmował decyzje za nas oboje, a potem nazywał moje milczenie zgodą. Tym razem nie dostał ode mnie gotowego zakończenia.
Weszłam do kuchni i zgasiłam palnik pod sosem. Na blacie wciąż stała jego pusta miska, ta sama, z której zwykle jadł urodzinowe śniadanie przygotowane przeze mnie.
Wzięłam ją i schowałam do szafki.
Nie wyrzuciłam jej.
Jeszcze nie wiedziałam, co zrobię z małżeństwem, ale wiedziałam, co zrobię z jego kolejnymi urodzinami: nie pozwolę już, żeby ktoś używał ich do mierzenia mojej wartości.
Na kuchennym stole został tylko czarny notes, otwarty na zdaniu, które przez dziewięć lat bałam się przeczytać na głos.
Tym razem przeczytałam je Danielowi wprost w twarz: „Sama się złamie”.
— Nie — powiedziałam. — Sama się przypomnę.
Przegapiłeś początek?
