CZĘŚĆ 4
…Nie doczytałam wiadomości. Oleg wyrwał się do przodu, lecz Borys zastąpił mu drogę laską.
— Ani kroku — powiedział starszy mężczyzna.
To nie była groźba. To było ostrzeżenie człowieka, który zbyt długo patrzył, jak inni udają, że nic się nie dzieje.
Oleg zatrzymał się przy stole. Jego oddech stał się urywany.
— Pani Rudzka, proszę stąd wyjść. To sprawa małżeńska.
— Nie, panie Olegu. Od chwili, gdy użył pan cudzego podpisu, przestała być wyłącznie sprawą małżeńską.
Przeczytałam wiadomość jeszcze raz.
Bank informował, że dwa miesiące wcześniej złożono wniosek o dodatkową pożyczkę zabezpieczoną naszym mieszkaniem. Dołączono skan mojego dowodu, kopię umowy kredytowej i podpis, który miał należeć do mnie.
Podpis był krzywy.
Tak krzywy, jakby ktoś próbował go odtworzyć z fotografii.
— Ty to zrobiłeś — powiedziałam.
— Nie rozumiesz, w jakiej byłem sytuacji.
— Rozumiem, że brałeś pieniądze za moimi plecami.
— Chciałem spłacić zaległości.
— Jakie zaległości?
Galina podniosła głowę.
Oleg milczał przez chwilę, a potem opadł na krzesło. Z kieszeni wypadł jeden z nowych kluczy. Uderzył o płytki i obrócił się kilka razy.
— Poręczyłem za kolegę — powiedział. — Miał otworzyć warsztat. Warsztat upadł. Potem próbowałem spłacać raty, ale odsetki rosły.
— Ile? — zapytała Galina.
— Osiemdziesiąt tysięcy.
— Osiemdziesiąt tysięcy? — powtórzyła. — Sprzedałeś nasze mieszkanie, bo bałeś się powiedzieć o długu?
— To nie było nasze mieszkanie tylko! — krzyknął. — Ty zawsze miałaś pieniądze, Tatiana. Po ojcu, z pracy, z dodatkowych zleceń. Wiedziałem, że jakoś to udźwigniesz.
W tej chwili zrozumiałam wszystko.
Nie chodziło tylko o Galinę. Nie chodziło o szacunek dla matki ani o porządek w szafkach. Oleg potrzebował opowieści, w której ja byłam gościem, a jego matka właścicielką. Jeśli uwierzyłabym, że mieszkam tam na cudzą łaskę, łatwiej byłoby mu zabrać moje pieniądze, mój podpis i moją zgodę.
— Dlatego pozwalałeś jej mnie kontrolować? — zapytałam.
— Matka miała pilnować, żebyś niczego nie wyniosła.
Galina odsunęła od siebie papierową torbę. Szmatka do kurzu wypadła na podłogę.
— Pilnować? — szepnęła. — Mówiłeś, że ona marnuje pieniądze.
— Bo marnowała.
— Na co?
— Na wszystko.
— Na raty kredytu — odpowiedziałam. — Na remont łazienki. Na twoje leczenie zębów. Na samochód, którego używasz do pracy.
Wyjęłam z teczki plik potwierdzeń. Każdy miał datę, kwotę i mój podpis elektroniczny. Oleg patrzył na nie, jakby oglądał rachunki z obcego życia.
— Nie musisz jej tego pokazywać — powiedział.
— Muszę. Przez lata opowiadałeś jej, że jestem pasożytem.
Galina zaczęła płakać, lecz nie podeszła do syna. Otarła policzek rękawiczką i zapytała:
— A te sześćset tysięcy?
— Twoje — powiedział Oleg.
— Nie moje — odpowiedziała. — Twoje kłamstwo.
Pani Rudzka wyjaśniła, że bank wstrzymał procedurę po otrzymaniu mojego sprzeciwu, a dokumenty z podrobionym podpisem zostały zabezpieczone. Nie musiałam tego wieczoru nigdzie jechać ani nikogo przekonywać. Wystarczyło, że podpisałam oświadczenie, iż nie udzielałam zgody na pożyczkę i sprzedaż.
Oleg próbował jeszcze raz przejąć kontrolę.
— Jeśli to zgłosisz, stracę pracę.
— To możliwe.
— A jeśli nie zgłosisz?
Spojrzałam na jego dłoń. Na palcach miał zadrapanie od metalowego zatrzasku teczki.
— Wtedy jutro spróbujesz ponownie.
— Nie zrobię tego.
— Już zrobiłeś.
Pani Rudzka podała mi gotowe oświadczenie. Przeczytałam je powoli, siedząc przy stole, przy którym Oleg przez lata decydował, kto może wejść do naszego mieszkania. Potem podpisałam.
Galina patrzyła na pismo.
— Co zamierzasz zrobić ze mną? — zapytała cicho.
To pytanie zaskoczyło mnie bardziej niż wszystko inne.
— Z tobą?
— Przez cały czas pozwalałam mu tak mówić. Przychodziłam bez zapowiedzi. Otwierałam szafki. Wmawiałam ci, że jesteś tu obca.
— Byłaś jego narzędziem.
— Ale trzymałam to narzędzie w rękach.
Nie umiałam jej od razu wybaczyć. Nie po tym, jak oglądała moje rzeczy i nazywała to troską. Jednak zobaczyłam przed sobą nie generała, lecz kobietę, która właśnie odkryła, że syn użył jej imienia do odebrania komuś domu.
— Nie chcę, żebyś tu przychodziła bez zapowiedzi — powiedziałam. — Nigdy więcej.
— Rozumiem.
— I nie chcę żadnych kluczy.
Galina spojrzała na pęk leżący przy nodze Olega.
— Oddaj jej.
Oleg nie poruszył się.
— Oleg — powiedziała matka. — Oddaj klucze.
Powoli wyjął je z kieszeni. Trzy błyszczące klucze spadły na blat. Jeden odbił się od filiżanki i zatrzymał tuż przy mojej dłoni.
— Zostajesz? — zapytał.
Nie pytał o miłość. Pytał, czy nadal będzie miał dostęp do mieszkania, pieniędzy i mojego strachu.
— Nie — odpowiedziałam.
— Dokąd pójdziesz?
— Do siostry. Na kilka dni.
— To mieszkanie jest także moje.
— Owszem. Dlatego nie wyrzucę cię dziś na ulicę. Ale od tej chwili wejdziesz tu tylko przy świadku i po ustaleniu terminu. Rzeczy zabierzesz w sobotę.
Galina wstała. Jej kolana lekko drżały.
— Pojadę z tobą — powiedziała do syna.
Oleg spojrzał na nią z niedowierzaniem.
— Mamo?
— Nie po to, żeby cię chronić. Po to, żebyś nie sprzedał jeszcze jednego kłamstwa.
Pani Rudzka zebrała dokumenty. Borys podniósł z podłogi papierową szmatkę i odłożył ją na torbę Galiny.
Przy drzwiach Oleg zatrzymał się.
— Tatiana, ja naprawdę chciałem tylko naprawić sytuację.
— Naprawa zaczyna się od nazwania szkody.
— A jeśli wszystko oddam?
— To nie cofnie podpisu, którego użyłeś bez zgody.
— Kochasz mnie jeszcze?
Pytanie zawisło między nami, ciężkie i spóźnione.
Pomyślałam o jego bucie na mojej torebce, o dłoni na mojej twarzy, o tym, jak spokojnie mówił, że nie jestem gospodynią we własnym domu.
— Kochałam człowieka, który umiał usiąść przy stole i powiedzieć prawdę — odparłam. — Ty od dawna nim nie jesteś.
Galina zamknęła oczy.
Oleg nie odpowiedział. Nie dlatego, że zabrakło mu słów. Po prostu po raz pierwszy każde słowo mogło kosztować go więcej niż cudzą łzę.
Kiedy wyszli, zostałam z panią Rudzką jeszcze kilka minut. Spakowałam dokumenty, wsunęłam je do wodoodpornej koperty i schowałam do torby.
Na podłodze leżała moja pognieciona przepustka do pracy. Podniosłam ją, wygładziłam kciukiem i przypięłam z powrotem do paska.
Na stole zostały trzy klucze.
Nie wyrzuciłam ich.
Zabrałam je do banku następnego ranka, gdzie położyłam je obok podpisu, który miał sprzedać moje mieszkanie.
Urzędniczka spojrzała na metalowy pęk i zapytała:
— To jest dowód?
— Nie — powiedziałam. — To jest granica.
A gdy przyłożyła pieczęć do mojego oświadczenia, klucze zadźwięczały na blacie jak trzy krótkie uderzenia w zamknięte kłamstwo.
