W gabinecie prawniczki usłyszałam odgłos kolejnego telefonu Artioma, a kiedy spojrzałam na ekran, zobaczyłam wiadomość od teściowej: „Jeśli dziś tego nie załatwisz, on straci wszystko”.
Siedziałam przy biurku Swietłany Igorewnej, a jej mosiężna lampka rzucała na dokumenty ciepłe, nieruchome światło. Woda w szklance miała smak metalu. Przeczytałam wiadomość jeszcze raz i poczułam, jak pod żebrami zaciska mi się zimna obręcz.
— Czy to może być zwykła próba nacisku? — zapytałam.
— Może — odparła prawniczka. — Ale słowo „wszystko” rzadko pojawia się przypadkiem.
— Artiom twierdził, że chodzi o kłopoty podatkowe jego matki.
Swietłana uniosła wzrok znad notesu.
— A pani uwierzyła?
— Chciałam uwierzyć, że mój mąż nie próbuje zabrać mi oszczędności.
To zabrzmiało gorzej niż płacz. Przez osiem lat małżeństwa odkładałam pieniądze po cichu, miesiąc po miesiącu. Siedem milionów nie spadło mi z nieba. Były w nich premie, dodatkowe zlecenia i pieniądze ze sprzedaży domku mojej matki. Każdą większą kwotę zapisywałam w małym granatowym notesie z pękniętym rogiem. Ten notes leżał teraz obok ręki prawniczki, a każda linijka przypominała mi, ile razy odmawiałam sobie czegoś, żeby mieć zabezpieczenie.
— Proszę mi powiedzieć wszystko, co pani wie o finansach męża — poprosiła Swietłana.
— Niewiele. Prowadził firmę transportową. Ostatnio mówił, że ma przejściowe problemy z płynnością.
— Jakie problemy?
— Nie wiem. Gdy pytałam, odpowiadał, że nie rozumiem biznesu.
Prawniczka odsunęła dokument darowizny.
— To nie była żadna formalność. Jeżeli podpisałaby pani ten papier, pieniądze przeszłyby na jego matkę bez obowiązku zwrotu. Później odzyskanie ich wymagałoby osobnego sporu i udowodnienia, że działała pani pod wpływem błędu albo nacisku.
Mój telefon znów zawibrował. Tym razem dzwonił Artiom. Na ekranie pojawiło się jego zdjęcie z wakacji, na których obejmował mnie jedną ręką, a drugą trzymał kieliszek. Wyglądaliśmy jak para, której nic nie może zagrozić.
— Odbierze pani? — spytała Swietłana.
— Nie.
Po chwili przyszła wiadomość: „Nie rób głupstw. Wiesz, że bez tych pieniędzy wszystko się zawali”.
Serce uderzyło mi mocno.
— On nigdy nie powiedział, że coś się zawali — szepnęłam.
— Ludzie mówią prawdę, kiedy przestają pilnować słów — odparła.
O siedemnastej wyszłam z kancelarii z listą rzeczy do sprawdzenia: wyciągi, korespondencja bankowa, dokumenty firmy, informacje o wspólnym majątku. Na schodach pachniało mokrym drewnem i kurzem. Zanim dotarłam do ulicy, zadzwoniła nieznana kobieta.
— Pani Marina Sotnikowa? — zapytała.
— Tak.
— Nazywam się Olga Bielak. Pracowałam z Artiomem przy księgowości. Muszę się z panią spotkać, zanim on zorientuje się, że pani wie…
— Co pani wie?
Po drugiej stronie zapadła krótka cisza.
— To nie jego matka ma problem z pieniędzmi. To Artiom. I jeśli jutro rano nie zobaczy pani tych papierów, może być za późno…
CZĘŚĆ 2
— Gdzie możemy się spotkać? — zapytałam, ściskając telefon tak mocno, że zdrętwiały mi palce.
— W kawiarni naprzeciwko kancelarii. Za dwadzieścia minut. Proszę nikomu nie mówić, dokąd pani idzie.
Olga Bielak czekała przy stoliku pod oknem. Postawiła przede mną teczkę, ale długo nie zdejmowała z niej dłoni.
— Przez trzy lata prowadziłam księgowość firmy Artioma — powiedziała. — Kiedy zaczęły się zaległości, powtarzał, że załatwi finansowanie. Wczoraj zobaczyłam, co miał na myśli.
Otworzyła teczkę. W środku leżały kopie wezwań do zapłaty i zestawienie zobowiązań. Kwoty zlewały mi się przed oczami. Rozpoznałam jednak nazwę firmy męża i datę przypadającą na następny poranek.
— Co się wtedy stanie?
— Mija termin spłaty największego długu. Artiom obiecał wierzycielowi pieniądze. Nie powiedział, skąd je weźmie.
Przypomniałam sobie wiadomość teściowej: „on straci wszystko”. Nie pisała o swoich podatkach. Pisała o nim.
— Dlaczego przyniosła mi pani te dokumenty?
Olga spojrzała w szybę, za którą ludzie mijali kawiarnię z pochylonymi od deszczu głowami.
— Bo słyszałam, jak mówił matce, że pani podpisze darowiznę, jeśli nie dowie się o długach. Nie chcę, żeby uwierzyła pani w tę samą opowieść co ja: że to tylko chwilowy problem.
Zadzwoniłam do Swietłany Igorewnej. Poprosiła, żebym sfotografowała dokumenty i wróciła do kancelarii. Olga nie sprzeciwiła się. Kiedy chowałam telefon, znów zobaczyłam połączenie od Artioma. Tym razem odebrałam.
— Gdzie jesteś? — zapytał bez powitania.
— Sprawdzam papiery.
Przez chwilę słyszałam tylko jego oddech.
— Marina, nie rób z tego śledztwa. Matka czeka. Podpiszemy i wszystko ci wyjaśnię.
Spojrzałam na datę w zestawieniu. Jutro rano.
— Wyjaśnij teraz. Dlaczego twoje długi mają zostać spłacone z moich oszczędności?
Po drugiej stronie zapadła cisza. Potem Artiom powiedział cicho:
— Kto ci pokazał te dokumenty?…
CZĘŚĆ 3
Nie odpowiedziałam. Zakończyłam rozmowę i wróciłam do kancelarii z Olgą. Swietłana Igorewna obejrzała kopie, porównała daty z wiadomościami Artioma i odłożyła na bok przygotowaną darowiznę.
— Tu nie ma ani słowa o pożyczce czy zwrocie — powiedziała. — Jeśli pani podpisze, przekaże pani pieniądze jego matce. To, co zrobią później, pozostanie poza pani kontrolą.
Wiedziałam to już od niej, a jednak dopiero teraz zrozumiałam, po co Artiom tak nalegał na pośpiech. Pomyślałam o granatowym notesie: o premiach, dodatkowej pracy, domku mojej matki. O latach, które zamknął w jednym słowie: „formalność”.
Swietłana pomogła mi sprawdzić dostęp do mojego rachunku i doradziła, żebym niczego nie podpisywała bez przejrzenia dokumentów. Olga zostawiła kopie i wyszła. Tuż przed zamknięciem drzwi powiedziała:
— Przykro mi, że dowiedziała się pani ode mnie.
— Mnie też — odpowiedziałam.
Artiom czekał pod naszym mieszkaniem. Stał przy samochodzie, z telefonem w dłoni. Kiedy mnie zobaczył, ruszył naprzeciwko, jakbyśmy mieli się po prostu przywitać po pracy.
— Matka się denerwuje — zaczął. — Możemy jeszcze dziś to załatwić.
— Widziałam wezwania do zapłaty.
Przystanął. Uśmiech pozostał mu na twarzy o sekundę za długo, a potem zniknął.
— Nie znasz sytuacji firmy.
— To mi ją wyjaśnij. Ile jesteś winien?
Wymienił kwotę niższą niż ta, którą widziałam w zestawieniu. Gdy mu to powiedziałam, opuścił wzrok. Przyznał w końcu, że liczył na pieniądze ode mnie, bo inaczej nie dotrzyma obietnicy danej wierzycielowi.
— Oddałbym ci je — powiedział.
— Dlaczego więc kazałeś mi podpisać darowiznę na twoją matkę, a nie umowę, w której zobowiązujesz się do zwrotu?
Nie odpowiedział. Telefon w jego dłoni rozświetlił się wiadomością od teściowej. Zanim odwrócił ekran, zobaczyłam pytanie: „Podpisała?”.
— Ona wie o długach? — zapytałam.
Artiom zacisnął usta. Wtedy zrozumiałam, że nie chodzi już o to, czy zdoła mi oddać pieniądze. Chodziło o to, jak długo oboje planowali ukrywać przede mną prawdę…
