CZĘŚĆ 4
— Kto nie może wiedzieć? — zapytałam.
Kamil stał na półpiętrze, z telefonem przy uchu i kopertą bankową zaciśniętą w drugiej dłoni. Żółte światło z korytarza padało na jego twarz, wydobywając cienie pod oczami. Wyglądał nie jak człowiek przyłapany na kłamstwie, lecz jak ktoś, kto właśnie usłyszał wiadomość większą od własnego oszustwa.
Po drugiej stronie odezwała się kobieta. Głos był tak wyraźny, że słyszałam go nawet z kilku kroków.
— Kamil, nie możesz już tego zatrzymać. Dokumenty są u notariusza.
Kamil odsunął telefon od ucha.
— Z kim rozmawiasz? — zapytała Helena.
Nie odpowiedział.
Zabrałam mu aparat z ręki. Nie szarpałam się z nim. Po prostu wyciągnęłam dłoń, a on przez moment patrzył na nią bez ruchu. Potem puścił telefon.
— Tu Marta Wysocka — powiedziałam.
W słuchawce zapadła krótka cisza.
— Jestem Alicja Rudzka — odpowiedziała kobieta. — Była żona Kamila.
Helena zachwiała się i oparła o poręcz.
— Była żona?
— Helena, nie teraz — syknął Kamil.
— Właśnie teraz — odparła Alicja. — Marta ma prawo wiedzieć, że Kamil nie zaciągnął długu tylko na siebie. Podrobił także mój podpis, kiedy próbował sprzedać mieszkanie, które kupiliśmy wspólnie. Zabezpieczyłam dokumenty i złożyłam je u notariusza.
Poczułam, jak zimno przechodzi mi po plecach.
Kamil przez cały rok opowiadał, że jego małżeństwo rozpadło się z powodu zdrady Alicji. Mówił, że była mściwa, niestabilna i chciała zabrać mu wszystko. Nigdy nie przyszło mi do głowy, że historia mogła wyglądać odwrotnie.
— Dlaczego mi pani pomaga? — zapytałam.
— Bo trzy tygodnie temu Kamil przyszedł do mnie z kopią pani dowodu osobistego. Chciał, żebym podpisała oświadczenie, że mieszkanie jest jego. Odmówiłam. Potem zobaczyłam pani nazwisko w projekcie umowy.
Spojrzałam na Kamila.
— Skąd miałeś kopię mojego dowodu?
— Z szuflady — wymamrotał.
— Z szuflady, do której nie miałeś prawa zaglądać.
— Byliśmy narzeczeństwem.
— Narzeczeństwo nie daje prawa do mojego życia.
Helena usiadła na schodku. Jej drogie kolczyki kołysały się przy policzkach.
— A ta bielizna? — zapytała. — Co z tym wszystkim ma wspólnego?
Odpowiedziała Karolina.
— Kamil poprosił mnie miesiąc temu o dane z hurtowni. Twierdził, że Marta ma silną alergię i potrzebuje specjalnego środka. Kiedy zobaczyłam, co kupił, zaczęłam sprawdzać numery zamówień. Potem zobaczyłam zdjęcia, które wysyłał mu pracownik pralni.
— Pracownik pralni? — powtórzyłam.
— Mężczyzna imieniem Radosław. Kamil płacił mu za fotografowanie twojego kosza, łazienki i suszarki. Radosław przestraszył się dopiero wtedy, gdy Kamil kazał mu podpisać kartkę, że twoja bielizna zawsze była brudna.
Kamil zacisnął dłonie.
— To miało tylko wyglądać źle.
Wszyscy spojrzeliśmy na niego.
— Co miało wyglądać źle? — spytałam.
— Twoja choroba. Twoje zaniedbanie. Cokolwiek. Potrzebowałem powodu, żeby odsunąć cię od decyzji i przekonać notariusza, że działasz pod wpływem emocji. Helena miała powiedzieć, że od miesięcy nie radzisz sobie sama.
Helena poderwała głowę.
— Nigdy się na to nie zgodziłam.
— Zgodziłaś się, kiedy powiedziałaś, że Marta jest nieodpowiedzialna.
— Powiedziałam to przy obiedzie, bo byłam zła. Nie wiedziałam, że chcesz użyć tego przeciwko niej.
W tej chwili na podjeździe zatrzymał się samochód. Przez uchylone okno usłyszeliśmy głos Tomasza Bielskiego.
— Pani Marto, proszę wyjść. Przyniosłem oryginały.
Kamil ruszył ku drzwiom, lecz Karolina zagrodziła mu przejście.
— Nie wyjdziesz z tymi dokumentami.
— Zejdź mi z drogi.
— Nie po tym, co zrobiłeś.
Tomasz wszedł do środka z teczką pod pachą. Towarzyszył mu Radosław, niski mężczyzna w granatowej koszuli, który ściskał czapkę tak mocno, że zmiął jej daszek.
— To on — powiedział Kamil.
— Tak — odpowiedział Radosław. — I mam coś, co powinienem oddać pani dawno temu.
Wyjął z kieszeni mały notes. Na kilku stronach widniały daty, kwoty i krótkie opisy: „zdjęcie kosza”, „butelka środka”, „koperta z dokumentami”. Przy ostatniej pozycji zapisano: „Marta ma podpisać w poniedziałek”.
Nie był to dowód z wielkiego filmu. Był zwykłym notesem z plamą po kawie i oderwanym rogiem.
Ale właśnie dlatego Kamil nie potrafił go unieważnić.
— Zapłaciłem mu za trzy zdjęcia — powiedział. — Nie za to wszystko.
Radosław spojrzał na niego.
— Zapłaciłeś mi za to, żebym milczał. To nie to samo.
Tomasz rozłożył dokumenty na stole. Fałszywe pełnomocnictwo, rachunki za przemysłowy środek, kopię mojego dowodu i projekt umowy. Przy każdym dokumencie zaznaczył miejsce, w którym znajdowała się niezgodność.
— Sprzedaż zostaje wstrzymana — powiedział. — Bank został powiadomiony. Pełnomocnictwo nie ma mocy, a środki nie mogą zostać wypłacone.
Kamil chwycił się oparcia krzesła.
— Jeśli nie sprzedam mieszkania, zabiorą mi samochód i firmę.
— To twoje zobowiązania — odpowiedziałam.
— Marta, błagam. Ja chciałem tylko wyjść z długów.
Patrzyłam na niego długo. W głowie wrócił obraz czarnej bielizny z małą haftowaną jaskółką, leżącej na białym półmisku. Nie chodziło o to, czy raz założyłam ją drugi dzień. Chodziło o to, że Kamil potrzebował mojego wstydu, żeby odebrać mi prawo do własnego głosu.
— Powinieneś był poprosić o pomoc — powiedziałam. — Nie zrobić ze mnie problemu, który trzeba usunąć.
— A jeśli przeproszę?
— Przeprosiny nie cofają podpisów.
— Kochasz mnie jeszcze?
Pytanie zabrzmiało prawie dziecinnie. Dawniej rzuciłabym się, by go pocieszyć. Tamtej nocy pomyślałam jednak o czerwonych śladach na nadgarstku i o tym, ile razy tłumaczyłam lekarzowi, że nie wiem, skąd wzięła się wysypka.
— Kochałam człowieka, który nie musiał mnie poniżać, żeby poprosić o ratunek — odpowiedziałam. — Ty wybrałeś coś innego.
Helena zaczęła płakać. Nie podeszła do syna. Zamiast tego zdjęła z talerza moją bieliznę i podała mi ją przez zaciśnięte palce.
— Przepraszam — powiedziała. — Nie za to, że pytałam o pranie. Za to, że uwierzyłam w jego wersję ciebie.
Wzięłam ją, ale nie schowałam do torebki. Położyłam ją na teczce z fałszywym pełnomocnictwem.
— Rano pójdę do lekarza — powiedziałam. — A potem do kancelarii.
— Sama? — zapytała Karolina.
Spojrzałam na nią.
— Nie. Pójdziesz ze mną.
Radosław opuścił głowę.
— Ja też przyjdę. Powiem, co zrobiłem.
Tomasz zebrał dokumenty, a Alicja nadal czekała na linii. Poprosiłam ją, żeby przesłała mi wszystko, co miała. Nie dlatego, że chciałam zemsty. Potrzebowałam pełnego obrazu, zanim podejmę decyzję o mieszkaniu.
Kamil został na schodach, między matką a drzwiami, z pustymi rękami. To mieszkanie miało być dla niego ratunkiem, ślub miał być jego nowym początkiem, a moje zawstydzenie narzędziem. Stracił wszystkie trzy rzeczy, zanim zdążył położyć podpis pod umową.
Nazajutrz lekarka powiedziała, że podrażnienie powinno ustąpić po odstawieniu agresywnego środka. Wyjaśniła też spokojnie, że bieliznę najlepiej zmieniać codziennie, lecz jeden wyjątkowy dzień nie czyni z człowieka osoby chorej ani brudnej.
Zapisałam to zdanie w telefonie.
Nie po to, by tłumaczyć się Kamilowi.
Dla siebie.
Tydzień później spotkałam się z Alicją w kancelarii. Podpisałyśmy oświadczenia, a ona pokazała mi kopię własnego małżeńskiego dokumentu. Na jego marginesie Kamil dopisał kiedyś ołówkiem: „Marta niczego nie sprawdzi”.
Przekreśliłam te słowa jednym ruchem.
Na końcu zostawiłam tam notes Radosława, rachunek za środek do prania i fałszywy podpis — trzy rzeczy, które miały odebrać mi wiarygodność.
Tomasz zamknął teczkę.
— Co mam wpisać w rubryce dotyczącej dalszego przeznaczenia mieszkania? — zapytał.
Pomyślałam o ojcu, o jego ciasnym pokoju nad warsztatem i o Hani, mojej siostrzenicy, która zawsze bała się zasypiać, gdy za ścianą słyszała kłótnie rodziców.
— Nie sprzedaję go — odpowiedziałam. — Zostawiam je ojcu i Hani. Niech to będzie miejsce, w którym nikt nie będzie musiał prosić o pozwolenie na czyste ubrania, spokojny sen ani własne zdanie.
Tomasz skinął głową.
A kiedy wychodziłam z kancelarii, zadzwoniła Karolina.
— Marta, Helena chce ci coś oddać.
— Co takiego?
— Tę jaskółkę. Powiedziała, że nie powinna już leżeć na stole.
Zatrzymałam się na chodniku i spojrzałam na mały haft przy szwie.
— Powiedz jej, żeby ją zatrzymała — odparłam. — Niech pamięta, jak łatwo można pomylić cudzy wstyd z własną racją.
