CZĘŚĆ 4
…Helena odłożyła telefon na stół, ale nikt się nie poruszył.
Za ścianą dzieci zaczynały koncert. Najpierw odezwały się skrzypce, potem kilka niepewnych głosów. Melodia była prosta i jasna, zupełnie niepasująca do sali, w której Goldie stała z włosami ciężkimi jak mokra lina.
— Dziś? — zapytała dziewczynka.
— Dziś — odpowiedziała Helena. — O północy zamykają punkt przyjęć. Później włosy nadal można ściąć, ale nie trafią do programu Laury.
Tomasz spojrzał na zegar.
— Zostały trzy godziny.
— I występ — przypomniała dyrektorka.
Goldie otarła policzek.
— Wystąpię.
— Nie musisz — powiedział Tomasz.
— Wiem. Dlatego wystąpię.
To było pierwsze zdanie, które wypowiedziała tego wieczoru bez oglądania się na niego.
Kobieta w czerwonym płaszczu, ta sama, która rozpoczęła awanturę, podeszła do Goldie. Nazywała się pani Maj, dowiedziałam się później. Teraz ścisnęła pasek swojej torebki tak mocno, że pobielały jej knykcie.
— Przepraszam — powiedziała.
Goldie spojrzała na nią bez uśmiechu.
— Za co?
Pani Maj odetchnęła.
— Za to, że uznałam, iż wiem więcej od ciebie.
— Nie lubię, kiedy dorośli mówią o mnie, jakbym nie stała obok.
— Masz rację.
— Wiem.
Tomasz prawie się uśmiechnął, choć łzy nadal błyszczały mu pod oczami.
Koncert odbył się bez zmian. Goldie wyszła na scenę w srebrnej sukience, a jej włosy spływały za nią aż do podestu. Podczas pierwszej piosenki warkocz zahaczył o drewnianą poręcz. Zobaczyłam, jak dziewczynka na sekundę traci rytm.
Tomasz poderwał się z krzesła.
— Nie ruszaj się! — zawołał.
Goldie sama odczepiła włosy.
— Poradzę sobie!
Te dwa słowa były ciche, ale usłyszałam je wyraźnie.
Tomasz opadł na miejsce. Jego dłonie zacisnęły się na kolanach. Tym razem nie pobiegł, żeby zrobić coś za nią.
Po występie wsiedliśmy do dwóch samochodów. Ja prowadziłam, a z tyłu siedziały Goldie i Helena. Tomasz jechał za nami. W lusterku widziałam jego światła, które drżały na każdej nierówności drogi.
Punkt fundacji mieścił się przy małej przychodni na obrzeżach miasta. O dwudziestej trzeciej czterdzieści pięć wpadliśmy do środka. W poczekalni pachniało środkiem do dezynfekcji i mandarynkami. Przy biurku siedziała krótko ostrzyżona kobieta w zielonym fartuchu.
— Pani Laura Nowak? — zapytała, przeglądając dokumenty.
— Jej córka — odpowiedziała Helena. — Laura zmarła, zanim zdążyła przekazać własne włosy.
Kobieta podniosła wzrok.
— Zostawiła zgłoszenie. Bez podpisu opiekuna nie mogliśmy go zrealizować.
Tomasz wyjął z kieszeni kartkę z kasety.
— To jej podpis.
Kobieta przeczytała dokument, a potem spojrzała na Goldie.
— Decyzja należy do ciebie. Możesz obciąć część włosów. Możesz zrezygnować. Nikt nie będzie cię przekonywał.
Goldie usiadła na krześle. Jej twarz odbijała się w dużym lustrze, pod którym wisiały fotografie dzieci w kolorowych czapkach.
— Chcę oddać tyle, żeby starczyło na perukę. Ale nie wszystko.
— Ile zostawiamy?
Goldie wzięła w dłoń kosmyk przy karku.
— Do ramion.
Tomasz zrobił krok w jej stronę.
— Mogę?
Dziewczynka spojrzała na jego ręce.
— Możesz zapleść mi włosy. Ale nie decyduj za mnie.
— Dobrze.
Usiadł za nią i zaczął rozplatać warkocz. Robił to powoli, jakby każda pętla była osobnym wspomnieniem. Gdy dotarł do czerwonej wstążki, zatrzymał palce.
— Tę zostawimy? — zapytał.
Goldie pokręciła głową.
— Nie. Mama jej nie potrzebuje.
Helena odwróciła się do półki z ulotkami. Ja zobaczyłam, że Tomasz przełknął coś bolesnego.
Fryzjerka odmierzyła długość białą taśmą. Potem związała włosy w trzech miejscach i uniosła nożyczki.
— Gotowa?
Goldie spojrzała w lustro.
— Gotowa.
Pierwsze cięcie zabrzmiało jak przecięcie grubego sznura. Włosy opadły na pelerynę, ciężkie i lśniące. Drugie cięcie było łatwiejsze. Przy trzecim Goldie zaczęła płakać, ale nie odwróciła głowy.
Tomasz także płakał.
— Tato — powiedziała.
— Jestem.
— Nie płacz tak, jakby umarła.
Zamknął oczy.
— Płaczę, bo żyjesz i właśnie zrobiłaś coś, czego ja bałem się zrobić za ciebie.
Fryzjerka położyła odcięte warkocze na papierze i owinęła je jasnym sznurkiem. Nie miodową kopertą, nie żółtą taśmą, nie pamiątką, której pilnował Tomasz. Tym razem paczka była podpisana imieniem Goldie.
Goldie podniosła ją obiema rękami.
— To pójdzie do kogoś, kto tego potrzebuje?
— Tak — powiedziała kobieta. — Jeśli wszystko się zgadza, twoje włosy dostanie dziewczynka w twoim wieku.
— Ma imię?
— Jeszcze go nie znamy.
Goldie pomyślała chwilę.
— To napiszcie, że są od dziewczynki, która długo nie wiedziała, że może sama wybrać.
Tomasz odsunął się od lustra.
— Goldie, muszę ci powiedzieć jeszcze jedną rzecz.
— Wiem. O mamie.
— Nie wszystko zrozumiałem z jej listu. Wybrałem tę część, która pozwalała mi zatrzymać cię przy sobie. Bałem się, że kiedy obetniesz włosy, przestaniesz pamiętać Laurę.
— Pamiętam jej szalik.
— I jej śpiew?
— Trochę.
— A mnie pamiętasz?
Goldie odwróciła się na krześle. Krótkie włosy musnęły jej ramiona.
— Ciebie pamiętam, kiedy robisz naleśniki za słone.
Tomasz roześmiał się przez łzy.
— To dobrze.
— Ale jutro nie będziesz mnie czesał.
— Jutro pokażesz mi, jak chcesz, żebym to robił.
Helena podeszła do nich i wręczyła Goldie drugi list Laury. Ten, który od lat trzymała w torbie.
— Możesz przeczytać teraz albo kiedyś — powiedziała.
Goldie otworzyła kopertę. W środku była jedna kartka i małe zdjęcie Laury z krótkimi włosami, w wieku siedemnastu lat. Na odwrocie widniało zdanie: „Twoje ciało nie jest pomnikiem po mnie. Jest twoim miejscem”.
Goldie długo patrzyła na fotografię.
— Mama była naprawdę piękna — powiedziała.
— Była — odpowiedział Tomasz. — Ale ty nie musisz wyglądać jak ona, żeby ją kochać.
W drodze powrotnej Goldie zasnęła z głową opartą o szybę. Na jej kolanach leżała paczka z warkoczami. Tomasz jechał obok nas, a kiedy zatrzymaliśmy się na czerwonym świetle, zobaczyłam, że nie patrzy już na włosy córki jak na relikwię.
Patrzył na nią.
Następnego ranka w szkole dzieci otoczyły Goldie przy wejściu.
— Naprawdę je obcięłaś?
— Tak.
— Dlaczego?
Goldie dotknęła końcówek, które sięgały teraz ramion.
— Bo to była moja decyzja.
Potem wyjęła z plecaka kartkę z fundacji. Nie było na niej zdjęcia ani nazwiska. Tylko numer przesyłki i informacja, że włosy zostały przyjęte.
Tomasz pojawił się przed salą muzyczną jak zwykle, z małym lusterkiem pod pachą i metalowym pudełkiem po miętówkach. Tym razem jednak nie wyciągnął spinek.
Goldie podała mu grzebień.
— Zrobisz mi dwa kucyki?
— Takie same?
— Nie. Jeden wyżej.
— A jeśli krzywo?
— To poprawię.
Usiadł za nią. Przesunął grzebień przez krótkie pasma, ostrożnie, bez łez i bez obietnic, których nie rozumiał.
Na dnie metalowego pudełka została samotna spinka w kształcie gwiazdki. Goldie wzięła ją, przypięła do własnej kieszeni i powiedziała:
— Tę zachowam nie dla mamy. Dla siebie.
Przegapiłeś początek?
