Teściowa kazała mi spakować się na dworzec, a gdy podniosłam cudzą torbę, mój mąż nagle pobladł

Kiedy wysypałam zawartość torby na podłogę u mojej przyjaciółki, między cudzymi szlafrokami znalazłam zeszyt z sześcioma latami mojego życia przeliczonymi na pieniądze.

Siedziałam na zimnych płytkach w maleńkim pokoju Kasi, a za cienką ścianą jej córka Nina przesuwała plastikowe krzesełko. Pachniało wilgotnym tynkiem, proszkiem do prania i przypalonym mlekiem. Trzymałam zeszyt w dłoniach tak mocno, że tekturowa okładka wbiła mi się w skórę.

— Przeczytaj ostatnią stronę — powiedziała Kasia.

— Nie chcę.

— Wera, ona właśnie wyrzuciła cię z domu z torbą pełną swoich starych rzeczy. Myślisz, że ten zeszyt znalazł się tam przypadkiem?

Miała rację. Tylko że ja nadal słyszałam głos Lidii Arkadjewny, zimny i spokojny jak komunikat na dworcu.

„Bierz torbę i jedź do matki. Twoje rzeczy zostają tutaj”.

Przez sześć lat mieszkałam w jej mieszkaniu, remontowałam kuchnię, malowałam przedpokój, wymieniłam okna i kupiłam łazienkowe szafki za pieniądze po sprzedaży pokoju po babci. Nigdy nie wypominałam tego Igorowi. Był moim mężem. Wierzyłam, że wspólne życie nie polega na prowadzeniu rachunku za każdą kromkę chleba.

Lidia Arkadjewna prowadziła jednak taki rachunek.

„Kwiecień: leki dla Wery, czterysta dwadzieścia rubli”.
„Maj: rajstopy dla Wery, trzysta”.
„Czerwiec: połowa kurczaka zjedzona przez Werę, sto osiemdziesiąt”.

Przy jednym wpisie ktoś dopisał czerwonym długopisem: „Znowu długo się kąpała”.

Poczułam, jak coś zaciska mi się pod żebrami.

— Ona zapisywała nawet, ile razy korzystałaś z pralki — szepnęła Kasia.

— Nie tylko pralki. Zobacz tutaj.

Podałam jej stronę. Na dole widniała suma, podkreślona trzema grubymi kreskami. Obok ktoś dopisał: „Do odzyskania przy wyprowadzce”.

W tej samej chwili zawibrował mój telefon. Wiadomość od Igora.

„Matka mówi, że zostawiłaś klucze. Nie rób scen. Twoje rzeczy są bezpieczne”.

Zaśmiałam się krótko, choć nie było w tym nic zabawnego.

— Bezpieczne? — powtórzyła Kasia.

— Właśnie wyrzuciła moje pędzle do śmieci.

— Odpowiedz mu.

— Nie. Jeszcze nie.

Przewróciłam kartkę. Na odwrocie ostatniej strony widać było ślad wyrwanej kartki. Papier został poszarpany przy samym grzbiecie, a na jego krawędzi tkwiła kropla zaschniętego granatowego atramentu. Ten sam kolor widywałam na kopertach, które Lidia Arkadjewna trzymała w szufladzie pod obrusami.

— Tu czegoś brakuje — powiedziałam.

— Może najważniejszej strony.

Spojrzałam na torbę. Na samym dnie, pod starym pokrowcem na deskę do prasowania, leżało coś twardego. Wyjęłam prostokątny metalowy przedmiot owinięty w papier po chlebie. Nie należał do mnie.

Wtedy telefon zawibrował drugi raz. Tym razem wiadomość pochodziła od nieznanego numeru.

„Wero, jeśli znalazłaś zeszyt, nie jedź na dworzec. Przyjdź jutro o ósmej do starej pracowni. Muszę ci pokazać, co podpisano w twoim imieniu…”

CZĘŚĆ 2

„…kto podpisał dokument w twoim imieniu?” — dokończyła Kasia, czytając wiadomość przez moje ramię.

W starej pracowni byłam następnego ranka o siódmej pięćdziesiąt. Budynek po zakładzie dekoracyjnym stał za targowiskiem, z wybitymi szybami i metalową bramą pokrytą rdzą. W powietrzu wisiał zapach kleju, kurzu i mokrego kartonu. Na ścianie wciąż wisiał mój wyblakły napis: „Pracownia Wery — ozdoby ręcznie malowane”.

Czekała tam Róża Markowna, moja dawna kierowniczka. Miała na sobie granatowy płaszcz, a w palcach ściskała drewniany piórnik z moimi pędzlami. Ten sam, który dała mi przed odejściem na emeryturę.

— Lidia powiedziała, że wyrzuciła je — powiedziałam.

— Nie wyrzuciła. Przyniosła je do mnie trzy dni temu i kazała nikomu nie mówić.

— Dlaczego?

Róża odłożyła piórnik na stół. Drewno było popękane przy zawiasie, ale wewnątrz pędzle leżały równo, owinięte w papier.

— Bo chciała, żebym potwierdziła, że sprzedałaś jej wyposażenie pracowni.

— Co?

— Powiedziała, że skoro nie masz już pracy, wszystko oddałaś rodzinie. Kazała mi podpisać oświadczenie.

W brzuchu poczułam lodowatą pustkę.

— A ty podpisałaś?

— Nie. Ale zobaczyłam coś, czego nie powinnam była widzieć.

Róża wyjęła z torebki plik kartek spiętych mosiężnym klipem. Na pierwszej stronie widniała nazwa biura pośrednictwa i opis mieszkania Lidii Arkadjewny. Cena była tak wysoka, że przez chwilę nie potrafiłam jej przeczytać.

— Ona sprzedaje mieszkanie? — zapytałam.

— Próbowała. Wczoraj przyprowadzono kupujących. Powiedziała im, że lokal jest pusty i można go przejąć od razu.

— Przecież Igor tam mieszka.

Róża spojrzała mi prosto w oczy.

— Igor był z nią.

Przypomniałam sobie jego wiadomość. „Twoje rzeczy są bezpieczne”. Nie zapytał, gdzie spałam. Nie zapytał, czy mam za co kupić jedzenie. Chciał tylko, żebym nie robiła scen.

— Po co sprzedawać mieszkanie?

— Tego nie wiem. Ale na jednej kartce jest nazwisko twojego męża.

Pod spodem widniała kwota zadatku i ręcznie dopisana data. Za trzy dni.

Zadzwoniłam do Igora. Odebrał po czwartym sygnale.

— Gdzie jesteś? — zapytał.

— W pracowni Róży.

Po drugiej stronie zapadła krótka cisza.

— Nie mieszaj w to obcych ludzi.

— Dlaczego twoje nazwisko jest na umowie dotyczącej sprzedaży mieszkania twojej matki?

— To nie twoja sprawa.

— Wyrzuciliście mnie, bo mieszkanie miało być puste dla kupujących?

— Wera, przestań krzyczeć.

— Nie krzyczę. Pytam.

Usłyszałam głos Lidii Arkadjewny w tle.

— Powiedz jej, żeby oddała zeszyt!

Igor natychmiast się rozłączył.

Róża pobladła.

— Jaki zeszyt?

Wyjęłam go z torby i położyłam na stole. Kiedy Róża zaczęła oglądać wyrwaną stronę, z kieszeni jej płaszcza wysunęła się mała koperta. Nie była zaadresowana. W środku znajdował się skrawek papieru z moim podpisem, ale pod podpisem widniała suma czterystu tysięcy i słowa: „pożyczka na remont, zwrot przy sprzedaży”.

— To nie jest mój podpis — powiedziałam.

Róża dotknęła papieru drżącym palcem.

— Wiem. Bo ten dokument podpisałaś sześć lat temu, tylko nie tak, jak ci pokazano…

W tym momencie przed pracownią zahamował samochód Lidii Arkadjewny. Drzwi otworzyły się z trzaskiem, a ona wysiadła z teczką pod pachą.

— Schowaj to — syknęła Róża.

Ale było już za późno. Lidia weszła do środka i położyła na stole kartkę, na której widniał mój podpis.

— Skoro chcesz prawdy, Wero, przeczytaj wszystko na głos…

CZĘŚĆ 3

„…przeczytaj wszystko na głos” — powtórzyła Lidia Arkadjewna, zamykając za sobą ciężkie drzwi pracowni.

Na zewnątrz padał mokry śnieg, a krople uderzały w blaszany parapet jak drobne kamienie. Lidia miała na sobie czarny płaszcz z dużym srebrnym zapięciem. Nie patrzyła na Różę. Patrzyła tylko na mnie.

— To ma być umowa pożyczki — powiedziałam.

— Jest umowa.

— Z moim podpisem.

— Sama ją podpisałaś.

Róża przesunęła w moją stronę lupę, której używała do oglądania drobnych wzorów na porcelanie.

— Wero, spójrz na datę.

Data była późniejsza o trzy tygodnie od dnia, w którym sprzedałam pokój po babci. Wtedy wszystkie pieniądze przelałam na rachunek Lidii Arkadjewny, bo powiedziała, że załatwia ekipę i kupuje materiały. Pamiętałam, jak siedziałam przy jej kuchennym stole, a ona mówiła: „Nie martw się, dziecko, wszystko będzie nasze”.

— Dlaczego na dokumencie jest inna data? — zapytałam.

Lidia poprawiła srebrne zapięcie płaszcza.

— Bo tak było wygodniej.

— Wygodniej komu?

Nie odpowiedziała.

Róża wyjęła z szuflady drugą kartkę.

— To kopia zamówienia na remont. Podpisałaś ją przy mnie, kiedy przywiozłaś pierwszą zaliczkę. Jest tam wyraźnie napisane: „pieniądze przekazane jako udział Wery w lokalu, zwracane wyłącznie za jej pisemną zgodą”.

Lidia gwałtownie odsunęła krzesło.

— To prywatne papiery.

— I dlatego chciałaś, żebym podpisała oświadczenie, że Wera wszystko ci podarowała? — zapytała Róża.

Twarz Lidii zrobiła się szara.

Drzwi otworzyły się ponownie. Wszedł Igor. Był przemoczony, z włosami przyklejonymi do czoła. W dłoni ściskał czapkę tak mocno, że materiał pobielał na szwach.

— Mamo, mówiłem, żebyś nie przychodziła sama.

— Ty jej przyniosłeś te dokumenty? — spytała Lidia.

— Nie.

— To po co tu jesteś?

Igor spojrzał na mnie.

— Chciałem z nią porozmawiać.

— Rozmawiałeś już. Kazałeś mi wyjechać, żebyście mogli sprzedać mieszkanie.

— To nie tak.

— Róża widziała kupujących.

— Mieliśmy długi — wyrzucił z siebie.

Lidia odwróciła głowę.

— Nie mów jej.

— Dosyć, mamo! — krzyknął Igor.

Metalowy klips spadł ze stołu na beton i zabrzęczał w ciszy.

Igor przetarł twarz.

— Pożyczyłem pieniądze na remont dźwigu. Potem próbowałem je odzyskać na zakładach. Wszystko straciłem. Lidia miała sprzedać mieszkanie, spłacić ludzi, a ja miałem wyjechać.

— A ja? — zapytałam.

— Miałem cię sprowadzić później.

— Do czego? Do pustego mieszkania, którego już by nie było?

Nie odpowiedział.

Lidia zacisnęła dłonie na teczce.

— Wera, nie udawaj świętej. Mieszkałaś u mnie za darmo.

— Zapłaciłam za remont.

— To były pieniądze na życie rodziny.

— Nie. To były moje pieniądze.

Róża wyjęła z kieszeni jeszcze jeden dokument.

— Jest coś więcej. Wczoraj odwiedził mnie kierownik banku. Powiedział, że przelew Wery nie trafił na remont. Dwa dni później cała kwota została wypłacona gotówką przez Igora.

Igor cofnął się o krok.

— Mamo, powiedziałaś, że te pieniądze poszły na materiały.

Lidia spojrzała na niego, ale nie znalazła już spokojnego tonu.

— Nie pamiętam.

— Ty prowadziłaś rachunki — powiedział Igor.

Na stole leżał zeszyt. Na jego ostatniej stronie brakowało kartki, lecz między okładką a grzbietem tkwił wąski pasek papieru. Róża wyciągnęła go pęsetą. Był to fragment brakującej strony.

Widniały na nim trzy słowa: „zapłacił za ciebie”.

Pod spodem była kwota, której nie znałam. A kiedy Lidia ją zobaczyła, upuściła teczkę.

Wtedy zadzwonił telefon Róży. Kobieta odebrała, słuchała przez kilka sekund, a potem spojrzała na mnie.

— Kupujący są już pod mieszkaniem. Ale nie przyszli oglądać lokalu. Przywieźli rzeczoznawcę, bo znaleźli w dokumentach coś, czego Lidia nie mogła sprzedać…

Róża urwała, a ja poczułam, że najgorsza część tej historii dopiero miała się rozpocząć…