CZĘŚĆ 4
…Telefon Iriny zadrżał jeszcze raz.
Na ekranie pojawiło się nazwisko osoby odpowiedzialnej za transakcję.
Tamara.
Nie jako matka. Nie jako właścicielka. Jako pełnomocniczka funduszu, który miał kupić dom za kwotę znacznie niższą od jego wartości.
W jadalni ktoś upuścił łyżeczkę.
Dźwięk metalu uderzającego o porcelanę przeszedł po stole jak ostrze.
— To nie jest sprzedaż — powiedziała Tamara. — To zabezpieczenie.
— Zabezpieczenie czego?
— Przyszłości Iriny.
— Za pieniądze wyprowadzone z mojego rachunku?
Jej twarz stężała.
— Twoja siostra potrzebowała pomocy.
— A Sofia potrzebowała dachu nad głową.
— Sofia ma ciebie.
— Miała. Tylko mnie nie było.
Sofia odwróciła wzrok.
To zdanie bolało, bo było prawdziwe. Nie mogłem schować się za tym, że niczego nie wiedziałem. Nie wiedziałem właśnie dlatego, że pozwoliłem wszystkim innym zarządzać moim życiem, kiedy ja zarządzałem firmą.
Helena wysunęła ku mnie formularz.
— Bank zablokował oba rachunki. Ale wniosek o sprzedaż musi zostać wycofany przez osobę, która go złożyła, albo przez zarząd spółki.
— Zarząd tworzymy tylko ja i Sofia — powiedziałem.
— W takim razie potrzebuję podpisu obojga.
Matka uśmiechnęła się nagle, choć jej uśmiech był cienki i napięty.
— Sofia nie podpisze. Nie po tym, co zrobiłeś.
Sofia spojrzała na mnie.
— To prawda. Nie wiem jeszcze, czy potrafię ci wybaczyć, że widziałeś mnie z zakupami i dalej siedziałeś w samochodzie.
— Nie proszę, żebyś mi wybaczyła.
— Dobrze. Bo nie mam dziś niczego do rozdania.
— Ale możesz podpisać dokument?
— Mogę. Jeśli tym razem będziesz czytał każdy wiersz razem ze mną.
Usiedliśmy przy stole. Helena położyła przed nami wniosek o wycofanie sprzedaży. Sofia przeczytała pierwszą stronę, potem drugą. Nie spieszyła się. Długopis leżał między nami, ciężki i czarny, jakby ważył więcej niż wszystkie karty, które odrzucono w sklepie.
Matka przesunęła się bliżej.
— Andrzeju, zanim zniszczysz tę rodzinę, pomyśl o siostrze.
— Myślałem o niej przez całe życie.
— Ona przechodzi leczenie.
Irina nagle zapłakała.
— Mamo, przestań.
Tamara spojrzała na nią z niedowierzaniem.
— Ty też przeciwko mnie?
— Nie przeciwko tobie. Przeciwko temu, co zrobiłaś.
Irina otarła policzek rękawem.
— Andrzej, klinika rzeczywiście kosztowała dużo. Ale nie wiedziałam, że pieniądze pochodzą z konta wspólnego. Mama powiedziała, że Sofia zgodziła się pomóc i że ty podpisałeś zgodę.
Sofia popatrzyła na nią spokojnie.
— Kiedy po raz pierwszy zapytałam o przelew, twoja matka powiedziała, że jeśli będę drążyć, pokaże Andrzejowi listę moich wydatków. To była lista zakupów spożywczych.
Irina zakryła twarz.
— Myślałam, że chcecie mnie wyrzucić z domu, bo jestem problemem.
— Chciałyśmy wyrzucić Sofię — powiedziała Tamara. — To nie to samo.
— Dla mnie już nie ma różnicy.
To był pierwszy raz, kiedy Irina odsunęła się od matki bez czekania na pozwolenie.
Podpisałem dokument. Sofia podpisała go chwilę później.
Helena zabrała kartki.
— Wyślę je natychmiast. Transakcja zostanie zatrzymana, ale będziecie musieli zabezpieczyć całą dokumentację.
— Zabezpieczymy — odpowiedziałem.
Notariusz wstał tak gwałtownie, że krzesło uderzyło w ścianę.
— Chcę wyjaśnić, że zostałem wprowadzony w błąd.
— Wyjaśni pan wszystko pisemnie — powiedziała Helena. — I przekaże kopię dokumentów.
Nie było krzyków. Nie było widowiska, którego spodziewała się matka.
Były tylko podpisy, kwoty i nazwiska.
Rzeczy, które wcześniej uważałem za nudne, nagle miały ciężar kamieni.
W południe Tamara próbowała wejść do gabinetu, lecz zamek nie rozpoznał jej karty. Zmieniłem uprawnienia w systemie domu, ale nie kazałem jej wyjeżdżać natychmiast.
Sofia spojrzała na mnie ostro.
— Dlaczego nadal tu jest?
— Bo chcę, żeby oddała klucze osobiście i podpisała spis rzeczy.
— To nie powód, żeby ją oszczędzać.
— Nie oszczędzam jej. Chcę zakończyć wszystko bez kolejnej tajemnicy.
Przez chwilę milczała.
— A jeśli spróbuje jeszcze raz?
— Wtedy nie będę jej synem przy stole. Będę wspólnikiem pilnującym majątku.
Sofia przytaknęła, lecz nie wyciągnęła do mnie ręki.
To również było uczciwe.
O piętnastej siedzieliśmy w służbowej izbie. Jej dwie kartonowe skrzynie stały przy ścianie. Znalazłem w jednej z nich rachunek ze sklepu. Na dole, obok sumy dwudziestu trzech dolarów, Sofia dopisała ołówkiem: „mleko, chleb, jajka, lek”.
— Tego nie wyrzucę — powiedziała, kiedy zobaczyła kartkę.
— Nie musisz.
— Nie zatrzymam jej jako pamiątki. Zatrzymam, żeby pamiętać, że pieniądze nie były największym problemem.
— Wiem.
— Nie, Andrzej. Dopiero zaczynasz wiedzieć.
Przyjąłem to bez obrony.
Wieczorem Tamara przyniosła klucze. Położyła je na stole obok dokumentu wycofującego sprzedaż domu.
— Podpiszę — powiedziała. — Ale chcę, żebyś wiedział, dlaczego to zrobiłam.
— Wiem, czego chciałaś. Chciałaś zabezpieczyć Irinę.
— Nie. Chciałam, żeby nikt już nigdy nie mógł jej porzucić.
Irina stała za nią z opuszczonymi ramionami.
— A więc odebrałaś komuś dom, żeby mnie zatrzymać przy sobie? — zapytała.
Tamara otworzyła usta, ale odpowiedź nie przyszła od razu.
— Bałam się — powiedziała w końcu.
To nie usprawiedliwiało fałszerstwa. Nie zwracało pieniędzy. Nie cofało nocy Sofii na składanym łóżku. Ale po raz pierwszy matka nazwała prawdziwy powód, zamiast zasłaniać go rodziną.
— Irina zamieszka przez jakiś czas w mieszkaniu opłaconym z jej własnych oszczędności — powiedziałem. — Klinika dostanie pieniądze legalnie albo leczenie zostanie przerwane. Nie będę już finansował niczego ukrytego.
Irina skinęła głową.
— Zgadzam się.
Tamara spojrzała na mnie.
— A ja?
— Wynajmiesz mieszkanie. Opłacę pierwsze trzy miesiące, ale umowa będzie na twoje nazwisko. Potem poradzisz sobie sama.
— Wyrzucasz matkę?
— Odbieram ci możliwość wyrzucenia mojej żony.
To zabolało ją bardziej niż groźba.
Następnego ranka Sofia nie wróciła do głównej sypialni. Powiedziała, że potrzebuje osobnego pokoju i czasu. Zgodziłem się. Nie próbowałem kupić jej przebaczenia, bo po raz pierwszy rozumiałem, że prezent może być kolejną formą nacisku.
Wspólnie przeszliśmy przez wszystkie rachunki. Znaleźliśmy czterdzieści siedem przelewów, trzy fałszywe wnioski i jeden podpis, który nie należał do mnie. Pieniądze zostały zamrożone, a dokumenty przekazane odpowiednim instytucjom. Nie musieliśmy urządzać rodzinnego przedstawienia w sądzie, by każdy wiedział, co się stało. Tamara podpisała przyznanie do odpowiedzialności za wniosek sprzedażowy. Notariusz wycofał poświadczenie. Bank przywrócił Sofii pełny dostęp do kont.
Najtrudniejsze było jednak coś innego.
Przy kolacji Sofia położyła przede mną kartkę z zakupami i dwadzieścia trzy dolary, które znalazła w kieszeni starego płaszcza.
— Oddaję ci — powiedziała.
— To twoje.
— Wiem. Chcę tylko, żebyś zapłacił za kawę i truskawki.
Spojrzałem na nią.
— Razem?
— Razem. Ale bez kart.
Pojechaliśmy do tego samego sklepu. Kasjerka rozpoznała Sofię i na widok mnie uniosła brwi.
— Tym razem wszystko przejdzie? — zapytała.
Sofia podała jej banknoty.
— Tym razem płacimy gotówką.
Kupiła kawę, truskawki i dokładnie to, co wcześniej odłożyła. Kiedy wychodziliśmy, podała mi mały koszyk.
— Nieś.
Wziąłem go.
W domu nie weszliśmy przez główne drzwi. Sofia skierowała się ku tylnej ścieżce, tej samej, którą przemierzała tamtego ranka. Zatrzymała się przy służbowym wejściu i spojrzała na mosiężny klucz w swojej dłoni.
— Ten klucz zostaje u mnie — powiedziała.
— Wiem.
— Nie jako dowód, że zostałam wypchnięta.
— Jako dowód, że sama wybierasz, którędy wejść.
Sofia wsunęła klucz do zamka, a potem podała mi koszyk z kawą i truskawkami.
— Więc idź pierwszy, Andrzeju.
Otworzyłem drzwi, a ona powiedziała cicho:
— Tylko tym razem nie znikaj, kiedy ktoś zacznie mówić.
Przegapiłeś początek?
