CZĘŚĆ 4
Marta otworzyła drzwi, zanim zdążyłam odpowiedzieć.
Na korytarzu stała kierowniczka oddziału banku, pani Elżbieta, z granatową teczką przyciśniętą do piersi. Miała mokre włosy, jakby biegła od samochodu, i zaczerwienione dłonie.
— Przepraszam, że przyjechałam bez zapowiedzi — powiedziała. — Ale otrzymaliśmy dyspozycję dotyczącą pani kredytu.
Igor pobladł.
— Jaką dyspozycję?
Elżbieta nawet na niego nie spojrzała.
— Pani Walerio, ktoś próbował zmienić numer rachunku, z którego pobierane są raty. Złożono też wniosek o ustanowienie pełnomocnika do pani konta.
W pokoju podniosła się fala głosów.
— To niemożliwe — powiedział Igor.
— Właśnie dlatego przyjechałam osobiście — odpowiedziała Elżbieta. — Wniosek został odrzucony, bo podpis nie zgadzał się z wzorem. Ale kopia dokumentu została dołączona do akt.
Spojrzałam na Igora.
— Kto go złożył?
Elżbieta otworzyła teczkę.
— Pani mąż.
Ludmiła złapała się oparcia krzesła.
— Igor, powiedziałeś, że to tylko zgoda na korespondencję.
— Mamo, zamknij się.
To było pierwsze zdanie tego wieczoru, które wypowiedział do niej bez uśmiechu i bez udawanej cierpliwości. Nie zrobiło mi się go żal.
Elżbieta podała mi formularz.
— Proszę podpisać potwierdzenie blokady pełnomocnictwa. I jeszcze jedno: bank potrzebuje informacji, czy nadal zamierza pani spłacać kredyt wspólnie z mężem.
— Nie — odpowiedziałam. — Od jutra spłacam go sama.
Igor odsunął się od stołu.
— Waleria, nie możesz tak po prostu odciąć mnie od konta.
— To moje konto.
— Jesteśmy małżeństwem.
— Małżeństwo nie daje ci prawa do podpisywania się za mnie.
Elżbieta wyjęła kolejną kartkę.
— Jest jeszcze kwestia ubezpieczenia mieszkania. Pani mąż próbował dopisać siebie jako współwłaściciela. Wniosek złożono trzy dni temu.
Wtedy zrozumiałam, dlaczego Igor przez ostatni tydzień tak często pytał, czy dokumenty są w szufladzie, a nie w sejfie. Nie chodziło o ciekawość. Chodziło o czas.
— Chciałeś przepisać moje mieszkanie, kiedy byłam w ciąży — powiedziałam.
— Chciałem zabezpieczyć rodzinę.
— Swoją czy moją?
Nie odpowiedział.
Pani Elżbieta poprosiła mnie o podpis. Długopis miał ciężką, metalową obudowę i zostawił na palcu zimny ślad. Kiedy złożyłam podpis, poczułam coś dziwnie prostego: jakby przez tę jedną kreskę wróciło do mnie wszystko, co przez lata oddawałam bez pytania.
Potem pojechałam do szpitala z Martą.
Igor chciał jechać za nami, ale Stefan zastąpił mu drogę.
— Najpierw spakujesz swoje rzeczy — powiedział.
— To nie twoja sprawa.
— Przez dziesięć lat wszyscy udawaliśmy, że nie nasza. Dzisiaj już jest.
Na izbie przyjęć pachniało środkiem dezynfekującym i mokrymi płaszczami. Była dwudziesta pierwsza czterdzieści. Położna przyłożyła urządzenie do mojego brzucha, a ja wpatrywałam się w białą lampę nad łóżkiem.
Przez kilka sekund panowała cisza.
Potem usłyszałam szybkie, mocne bicie serca dziecka.
Zamknęłam oczy.
— Dziecko jest bezpieczne — powiedziała lekarka. — Ale pani organizm jest skrajnie przemęczony. Musi pani odpocząć. Stres i odwodnienie mogły wywołać skurcze.
— Czy mogę wrócić do domu?
— Może pani, ale nie powinna pani zostawać sama.
Marta ścisnęła moją dłoń.
— Nie zostanie.
Igor czekał na korytarzu, kiedy wyszłam. Stał przy automacie z wodą, z rozpiętym kołnierzykiem i twarzą człowieka, który nagle odkrył, że pieniądze nie potrafią zatrzymać czasu.
— Czy z dzieckiem wszystko dobrze? — zapytał.
— Tak.
Odetchnął, ale nie z ulgi. Raczej z poczucia, że problem nie zdążył stać się jeszcze większy.
— Waleria, przesadziłem. Wszyscy przesadziliśmy.
— Nie mów „wszyscy”. To rozmywa odpowiedzialność.
— Byłem pod presją.
— Czego?
Spojrzał na podłogę.
— Matka powiedziała, że jeśli nie zdobędę pieniędzy, straci dom. Miała długi.
Ludmiła, która przyjechała za nim, gwałtownie odwróciła głowę.
— Nie chciałam, żebyś jej mówił.
Patrzyłam na nich oboje.
— Więc próbowałeś zabrać moje mieszkanie, żeby spłacić jej długi?
— Chciałem tylko pożyczyć.
— Bez pytania. Fałszując mój wniosek.
— Bałem się, że odmówisz.
— Słusznie się bałeś.
Ludmiła zrobiła krok do przodu. Nie miała już tej pewności siebie, z którą rano rozstawiała ludzi przy stole. Włosy wysunęły jej się z upięcia, a na rękawie zostało kilka okruszków ciasta.
— Walerio, ja…
— Nie przepraszaj za pomocą słów, których użyjesz tylko dlatego, że straciłaś przewagę.
Zacisnęła usta.
— Co mam zrobić?
— Podpisać potwierdzenie, że nie rościsz sobie praw do mojego mieszkania i że nigdy nie prosiłam o zameldowanie ciebie. Potem oddasz mi wszystkie klucze.
— A jeśli nie?
— Wtedy dokumenty i tak zrobią swoje.
To nie była groźba. Był to pierwszy raz, kiedy powiedziałam im prawdę bez drżenia w głosie.
Następnego ranka spotkałam się z notariuszem. Marta przyniosła kopie akt, Stefan złożył pisemne oświadczenie, a Radosław przesłał potwierdzenie pożyczki na samochód. Wszystkie dokumenty znalazły się w jednej teczce, tej samej, którą położyłam na stole podczas wielkanocnej kolacji.
Igor przyszedł sam.
Usiadł naprzeciwko mnie. Nie prosił o kawę.
— Podpisałem rozwiązanie wspólności majątkowej — powiedział.
— Wiem.
— Sprzedam samochód i oddam pieniądze za pożyczkę.
— Nie mnie obiecuj. Radosławowi.
— Oddam też część pieniędzy za remont.
— Zgodnie z wyliczeniem, nie według tego, co uznasz za wygodne.
Skinął głową.
— Matka zamieszka u siostry. Dom wystawiamy na sprzedaż.
To było wszystko, czego chciałam od początku: nie jego bankructwa, nie zemsty, nie upadku człowieka, którego kiedyś kochałam. Chciałam, żeby przestał udawać, że cudza praca pojawiła się sama.
— A rozwód? — zapytał.
— Złożę dokumenty.
Wbił wzrok w teczkę.
— Czy kiedyś pozwolisz mi zobaczyć dziecko?
Pytanie zabolało, bo odpowiedź nie była prosta.
— To zależy od tego, co zrobisz po wyjściu stąd. Nie od tego, co obiecasz dzisiaj.
Przyjął to bez kłótni.
Kiedy wyszedł, zostałam z Martą i notariuszem. Na stole leżał dokument mojego ojca. Jego podpis był lekko pochylony, jak zawsze, gdy pisał szybko.
Marta dotknęła koperty.
— Dlaczego nigdy wcześniej jej nie otworzyłaś?
— Ojciec powiedział, że mam ją przeczytać dopiero wtedy, gdy ktoś spróbuje wmówić mi, że nie mam prawa do własnego życia.
— Miał rację.
Uśmiechnęłam się przez łzy.
Wieczorem wróciłam do mieszkania. Nie urządziłam kolejnej kolacji. Nie posprzątałam od razu plamy z białego kołnierzyka. Powiesiłam sukienkę na krześle, żeby zachować ją do sprawy rozwodowej jako dowód tamtego wieczoru.
Potem wyjęłam z lodówki mały talerz z kawałkiem wielkanocnego ciasta. Usiadłam przy stole i położyłam obok niego kartkę z listą rzeczy dla dziecka.
Pierwsza pozycja brzmiała: „kocyk z kieszenią na termometr”.
Dopisałam drugą: „nie uczyć go, że miłość oznacza znoszenie upokorzeń”.
Telefon zadzwonił. To była Marta.
— Walerio, przyszła wiadomość z banku. Pełnomocnictwo Igora zostało ostatecznie unieważnione.
— Dziękuję.
— I jeszcze jedno. Pani Elżbieta znalazła w aktach potwierdzenie, że część jego długu wobec ciebie została spłacona pieniędzmi z twojego pierwszego mieszkania. To zamyka ostatnią lukę.
Spojrzałam na białą sukienkę wiszącą na krześle. Plama po sosie nie wyglądała już jak znak wstydu. Była dowodem, od którego zaczęłam mówić.
Położyłam dłoń na brzuchu. Dziecko poruszyło się mocno, dokładnie pod żebrami.
— Słyszałeś? — szepnęłam. — Twoja babcia nie będzie już decydować, kto może siedzieć przy naszym stole.
Z kuchni dobiegło ciche stuknięcie. To nie był talerz. To był długopis, który zsunął się z kartki i zatrzymał przy ostatniej zapisanej linijce.
Przeczytałam ją jeszcze raz.
„Dom zaczyna się tam, gdzie nikt nie każe ci przepraszać za własny oddech.”
Przegapiłeś początek?
