CZĘŚĆ 4

Wiadomość kończyła się adresem archiwum miejskiego i godziną: czternasta trzydzieści.

Pod spodem widniało jeszcze jedno zdanie: „Jeśli chcesz wiedzieć, kto naprawdę miał prawo decydować o chacie, przyjedź sam”.

— To niemożliwe — powiedział Anton.

— Kto wysłał wiadomość? — zapytałam.

— Nie wiem.

— Pokaż.

Podał mi telefon. Numer był ukryty, ale zdjęcie przedstawiało stary dokument z charakterystyczną pieczęcią notarialną. Rozpoznałam ją. Babcia przechowywała kiedyś podobne papiery w pudełku po herbacie.

Oksana stała przy samochodzie i ściskała torebkę.

— Ja o żadnym testamencie nie wiem — powiedziała.

— A jednak ktoś uważa, że powinnaś wiedzieć — odparłam.

Jurij zebrał swoje dokumenty.

— Pani Tatiano, jeśli pozwoli pani, kierowcy zabiorą wszystko. Nie będę uczestniczył w przyjęciu z podrobioną zgodą.

— A zaliczka?

— Zgłoszę sprawę organizatorowi. Jeśli odzyskają pieniądze od Oksany, to już nie będzie moja decyzja.

Oksana pobiegła za nim.

— Proszę poczekać! Ja oddam wszystko!

— Nie mogę przyjąć obietnicy zamiast właścicielki nieruchomości — odpowiedział.

Samochody odjechały, zostawiając na żwirze mokre ślady opon. Goście stali bezradnie pod jabłonią. Jedna z kobiet trzymała tort w kartonowym pudełku, a krem waniliowy spływał po jego boku.

— Możecie wrócić do miasta — powiedziałam spokojnie. — Nie mam do was pretensji. Zostaliście zaproszeni pod fałszywym pretekstem.

Nikt się nie poruszył.

— Oksana, powiedz im — zwrócił się do siostry Anton. — Powiedz, że wynajęłaś cudzy dom.

— Nie będę się upokarzać.

— Już nas wszystkich upokorzyłaś.

Alina odłożyła bukiet na maskę samochodu.

— Mamo, jadę do babci koleżanki. Nie chcę tu być.

— Alina, zostań!

— Powiedziałaś, że ciocia dała ci pozwolenie. Kłamałaś także mnie.

Dziewczyna odwróciła się i ruszyła drogą. Oksana zrobiła krok za nią, lecz zatrzymał ją krzyk Antona.

— Ani kroku, dopóki nie powiesz mi, co jeszcze podpisałaś.

Oksana odwróciła się powoli.

— Nic.

— Kłamiesz.

Podeszłam do stołu pod jabłonią. Położyłam na nim kopię umowy, którą Jurij zostawił, oraz kartkę znalezioną w altanie.

— Ten podpis nie jest mój. Ale ktoś musiał ci pomóc.

— Sama go zrobiłam.

— Nie. Twój podpis jest pochyły, z długim ogonem przy ostatniej literze. Ten został napisany ręką kogoś, kto próbował go naśladować, ale zatrzymał pióro przed końcem. To nie jest podpis osoby, która zna twój charakter pisma.

Anton popatrzył na nią.

— Kto podpisał za Tatianę?

Oksana milczała.

Na drodze pojawiła się starsza kobieta w granatowym płaszczu. Szła powoli, podpierając się parasolem, choć nie padało. Rozpoznałam ją dopiero, kiedy podeszła bliżej.

To była Nina Pawłowna, dawna sąsiadka babci.

— Przepraszam, że tak późno — powiedziała. — Ale nie mogłam już dłużej patrzeć, jak ta dziewczyna niszczy rodzinę.

Anton zesztywniał.

— Pani Nina, co pani tu robi?

— To ja wysłałam wiadomość. Mam klucz do archiwum i wiem, gdzie szukać dokumentów twojej matki.

— Mojej matki?

Nina spojrzała na mnie.

— Twoja babcia i twoja teściowa pokłóciły się wiele lat temu. Wszyscy myśleli, że chodziło o pieniądze. Nie chodziło.

Wyjęła z torby płaską kopertę w kolorze ciemnej zieleni. Nie była nowa, ale papier pozostał nienaruszony.

— W testamencie zapisano, że chata i ziemia przechodzą na Tatianę pod jednym warunkiem.

Poczułam chłód w palcach.

— Jakim?

— Że Anton otrzyma udział w nieruchomości dopiero wtedy, gdy przez dziesięć lat wspólnie z tobą będzie ją utrzymywał i gdy oboje podpiszecie zgodę na każdą zmianę sposobu jej wykorzystania.

Spojrzałam na Antona.

— Wiedziałeś o tym?

Nie odpowiedział od razu.

Oksana zakryła twarz dłonią.

— On wiedział — powiedziała cicho.

Anton zamknął oczy.

— Dowiedziałem się po śmierci mamy.

— I nic mi nie powiedziałeś?

— Bałem się, że pomyślisz, iż remontowałem dom dla siebie.

— Przez lata pozwalałeś Oksanie mówić, że należy ci się połowa.

— Myślałem, że jeśli będę ją uspokajał, problem sam zniknie.

— Problemy nie znikają, Anton. One tylko rosną, kiedy karmisz je milczeniem.

Nina podała mi kopertę.

— Jest jeszcze druga strona testamentu. Twoja babcia zapisała tam coś o Oksanie.

Rozłożyłam dokument na stole. Atrament wyblakł, lecz słowa były czytelne.

Babcia napisała, że Oksana może korzystać z domu podczas rodzinnych spotkań, ale nigdy nie wolno jej wynajmować go ani przedstawiać jako własności rodziny Antonów. Dodała, że jeśli ktokolwiek spróbuje wykorzystać chatę dla własnego zysku, Tatiana ma prawo odebrać mu dostęp na zawsze.

Oksana przeczytała zapis i osunęła się na ławkę.

— Babcia mnie nienawidziła — szepnęła.

— Nie — odpowiedziała Nina. — Twoja matka prosiła ją, żeby dała ci czas. Mówiła, że jesteś impulsywna i że kiedyś zrozumiesz granice.

Oksana roześmiała się gorzko.

— Wszyscy mnie tylko pilnowali. Nikt mi nie ufał.

— Zaufanie nie jest nagrodą za głośne żądania — powiedziałam.

Oksana spojrzała na mnie z twarzą mokrą od łez.

— Potrzebowałam pieniędzy. Miałam dług po leczeniu Aliny. Jeśli nie zapłacę, stracę mieszkanie.

To był moment, którego się nie spodziewałam. Złość nie zniknęła, ale przestała być jedynym uczuciem.

— Dlaczego nie powiedziałaś?

— Bo wiedziałam, co usłyszę.

— Co?

— Że znowu przesadziłam.

— A przesadziłaś?

Oksana opuściła wzrok.

— Tak.

Anton usiadł obok niej.

— Ile wynosi dług?

— Czterdzieści osiem tysięcy.

— A ile dostałaś od organizatora?

— Sześćdziesiąt pięć.

— Czyli po spłacie zostałoby ci siedemnaście.

— Chciałam wynająć chatę także na kolejne spotkania. Wtedy mogłabym spłacać raty.

— Bez zgody Tatiany — powiedział.

— Myślałam, że jeśli raz podpisze, później już nie odmówi.

To zdanie uderzyło mnie najmocniej. Nie dlatego, że było zaskakujące. Dlatego, że było szczere.

Wzięłam telefon i zadzwoniłam do organizatora targów. Wyjaśniłam, że umowa zawiera podrobiony podpis i że nieruchomość nie może być wynajmowana. Mężczyzna po drugiej stronie długo milczał, a potem zaproponował spotkanie jeszcze tego samego dnia.

— Nie będę cię kryła — powiedziałam do Oksany. — Ale nie zostawię też Aliny bez dachu nad głową.

Anton poderwał głowę.

— Co chcesz zrobić?

— Sprzedam starą szklarnię za chatą. Jest na mojej ziemi, ale od lat stoi pusta. Pieniądze wystarczą na spłatę długu. Resztę oddasz sama.

Oksana patrzyła na mnie, jakby nie rozumiała.

— Po tym wszystkim jeszcze mi pomagasz?

— Pomagam twojej córce. Tobie stawiam warunek.

— Jaki?

— Napiszesz przy wszystkich, którym obiecałaś wynajem, że nie jesteś właścicielką chaty i że podrobiłaś zgodę. Oddasz zaliczkę. A potem przez rok nie wejdziesz na moją posesję bez zaproszenia.

Oksana zbladła.

— Chcesz mnie zniszczyć.

— Nie. Chcę, żebyś po raz pierwszy poniosła ciężar własnych decyzji razem z prawdą, a nie zamiast niej.

Anton spojrzał na mnie.

— A ja?

— Ty też masz warunek. Przestaniesz być pośrednikiem między nami. Jeśli Oksana czegoś potrzebuje, poprosi mnie sama. Jeśli odmówię, nie będziesz mnie przekonywał za zamkniętymi drzwiami.

Anton skinął głową. Twarz miał zmęczoną, ale spokojniejszą.

— Zgadzam się.

Oksana długo patrzyła na dokument babci. Potem wyjęła telefon, otworzyła wiadomości i zaczęła pisać.

— Co mam napisać?

— Prawdę.

Jej palce drżały nad ekranem.

„Nie jestem właścicielką domu przy ulicy Jabłoniowej. Zawarłam umowę bez zgody właścicielki i użyłam podrobionego podpisu. Zwrócę pieniądze według ustalonego harmonogramu”.

Kiedy skończyła, podała mi telefon.

— Wyślij — powiedziałam.

Kliknęła.

W ogrodzie zapadła cisza. Zegar na werandzie nagle zaskrzypiał i wybił siedemnaście czterdzieści dwa, choć wskazówki nadal stały nieruchomo.

Liza podeszła do stołu i postawiła przede mną porcelanową filiżankę babci.

— Mamo, co teraz będzie z tą chatą?

Spojrzałam na altanę, na stół pod jabłonią i na odklejony lampion kołyszący się nad pustymi krzesłami.

— Będzie miejscem, do którego zaprasza się ludzi — odpowiedziałam. — Nie miejscem, które ktoś sobie przywłaszcza.

Anton wziął do ręki stary dokument i złożył go ostrożnie wzdłuż zagięcia.

Oksana stała przy samochodzie, czekając na Alinę. Nie prosiła już o klucze, pieniądze ani kolejną przysługę.

Nina Pawłowna podeszła do zegara i nakręciła go jednym ruchem.

Kukułka wyskoczyła z drewnianego domku, a jej głos poniósł się nad pustym stołem.