CZĘŚĆ 4
Zdjęcie przedstawiało podpis podobny do mojego, ale nie identyczny.
Jedna litera w nazwisku była zbyt wysoka. Tak pisałam tylko wtedy, gdy bolała mnie ręka.
A moja ręka tego dnia była zupełnie zdrowa.
Obudziłam Maksyma, okryłam Katię kocem i w ciągu dziesięciu minut spakowałam najpotrzebniejsze rzeczy. Nie zabrałam waliz z ubraniami. Zabrałam teczkę, dokument własności mieszkania, akty urodzenia dzieci i stary notes babci, w którym zapisywała każdą pożyczkę, nawet tę na kilogram mąki.
— Dokąd jedziemy? — zapytał Maksym.
— Do wynajętego domu.
— A Siergiej?
— Zostaje ze swoimi decyzjami.
O pierwszej w nocy zaparkowaliśmy pod małym domem na obrzeżach miasta. Śnieg zasypywał schody, a w kuchni pachniało drewnem i suszonymi jabłkami. Właścicielka zostawiła na stole klucz oraz ręcznie napisany regulamin ogrzewania.
Katia usiadła na podłodze przy piecu.
— Czy my naprawdę jesteśmy powodem jego problemów?
Przykucnęłam przed nią.
— Nie. Dorośli czasem próbują wmówić dzieciom, że ich potrzeby są ciężarem. To nieprawda.
Maksym patrzył na mnie bez mrugania.
— Dlaczego niczego nie zauważyłaś wcześniej?
To pytanie zabolało, bo nie było oskarżeniem. Było prośbą o uczciwą odpowiedź.
— Zauważałam. Tylko każdą rzecz tłumaczyłam zmęczeniem, długiem, złym dniem. Bałam się przyznać, że człowiek, którego kocham, zaczął patrzeć na nas jak na przeszkodę.
O siódmej rano pojechałam do banku. Andriej przywiózł dzieci na miejsce, a sam czekał przy samochodzie z kubkiem gorzkiej kawy w dłoni.
— Nie musisz robić tego sama — powiedział.
— Wiem. Ale muszę zrobić to osobiście.
W oddziale banku pachniało tonerem i mokrymi płaszczami. Przy stanowisku siedziała młoda pracownica, pani Wierzbicka, która przeglądała dokumenty z miną coraz bardziej skupioną.
— Ten formularz nie jest państwa ostateczną zgodą — wyjaśniła. — Ale został złożony jako wniosek przygotowawczy. Podpis jest podejrzany.
— Czy bank może obciążyć moje mieszkanie?
— Nie bez pani potwierdzenia. Natomiast muszę przekazać sprawę do działu zgodności.
— A co z pożyczką?
Kobieta spojrzała na drugi dokument.
— Jest jeszcze coś. Pieniądze dla wierzyciela zostały wysłane z rachunku matki pana Siergieja, nie z banku. Jeśli ona wycofa przelew, zobowiązanie pozostaje jego prywatnym długiem.
W tej samej chwili zadzwoniła Lubia.
— Nataszo, przyjedź do mnie. Znalazłam zeszyt.
Pojechałam tam sama. W salonie na stole stała ta sama filiżanka z pękniętym uchem. Obok leżał gruby zeszyt w brązowej okładce, związany sznurkiem z suszonymi liśćmi laurowymi.
— Siergiej prowadził go od początku — powiedziała Lubia. — Myślałam, że zapisuje koszty firmy.
Otworzyłam zeszyt.
Daty. Kwoty. Nazwiska.
A przy każdej większej sumie jedno zdanie: „Natasza podpisze po Nowym Roku”.
Na ostatniej stronie znalazła się notatka z datą sprzed trzech miesięcy: „Dzieci trzeba odsunąć. Wtedy nie odmówi przy matce”.
Przez chwilę nie mogłam oddychać.
— Dlaczego mi to pokazujesz dopiero teraz? — zapytałam.
Lubia spuściła wzrok.
— Bo wczoraj zobaczyłam, że nie chodzi mu o ratowanie firmy. Chodziło mu o to, żebyś została z nim z poczucia winy.
— A ty mu wierzyłaś?
— Wierzyłam, że mój syn jest zagubiony. To nie to samo, co wierzyć, że jest niewinny.
Siergiej czekał przed domem. Stał bez czapki, a włosy miał mokre od śniegu. W ręku trzymał plastikową reklamówkę z pudełkiem galarety, której nie zdążyliśmy zjeść.
— Przyjechałem po ciebie — powiedział.
— Nie po mnie. Po mój podpis.
— Chcę wszystko naprawić.
— Zacznij od prawdy.
— Jeśli oddam ci dokumenty i przyznam, że podpisałem za ciebie, stracę firmę.
— Firma już jest stracona. Ty próbowałeś tylko sprawić, żebyśmy zapłacili za jej pogrzeb.
Zacisnął palce na reklamówce. Plastik pękł, a pudełko zsunęło się na śnieg.
— Kochałem cię.
— Kochać kogoś to nie znaczy wystawiać jego dzieci za drzwi, żeby łatwiej było go nacisnąć.
— Twoje dzieci nigdy mnie nie zaakceptowały.
Maksym wysiadł z samochodu Andrieja. Nie podszedł bliżej, ale jego głos dotarł do nas wyraźnie.
— Nie musiałeś być moim ojcem. Wystarczyło, żebyś nie próbował sprzedać domu mojej mamy.
Siergiej odwrócił się do niego.
— Nie sprzedawałem.
— Przygotowałeś dokumenty.
— Nie rozumiesz, jak działa świat.
— Rozumiem, że jeśli ktoś każe mi ukryć prawdę przed mamą, to nie robi tego dla nas.
Siergiej spojrzał na Lubie. Matka wyszła na ganek i trzymała w dłoni swój zeszyt.
— Oddaj Natashy klucze — powiedziała.
— Jakie klucze?
— Do mieszkania. I podpisz oświadczenie, że nie masz prawa używać jej danych w żadnej umowie.
Roześmiał się krótko, nerwowo.
— Wszyscy przeciwko mnie?
— Nie — odpowiedziała Lubia. — Wszyscy po stronie tego, co zrobiłeś. To różnica.
Wtedy wydarzyło się coś, czego się nie spodziewałam. Siergiej wyjął z kieszeni klucz do naszego mieszkania, położył go na zamarzniętej poręczy i wyciągnął telefon.
— Zadzwonię do banku — powiedział. — Odwołam wniosek.
— Nie wystarczy — odpowiedziałam. — Powiesz też, że podpisałeś za mnie.
Przymknął oczy.
— Jeśli to zrobię, wierzyciel zabierze mi samochód i firmę.
— A jeśli nie zrobisz, bank będzie myślał, że próbowałam cię oszukać. Nie będę brała na siebie twojego kłamstwa.
Przez długą chwilę patrzył na klucz.
Potem zadzwonił.
Słyszałam tylko jego stronę rozmowy.
— Nazywam się Siergiej Orłow. Wniosek złożony w sprawie mieszkania mojej żony zawiera podpis wykonany przeze mnie. Proszę go wycofać i zaznaczyć, że nie wyraziła zgody.
Lubia zamknęła oczy.
Maksym odwrócił głowę, jakby nie chciał, żeby ktokolwiek zobaczył jego ulgę.
Ja patrzyłam na dłonie Siergieja. Drżały, ale tym razem nie próbował ich ukryć.
Bank przyjął jego oświadczenie. Wierzyciel dostał przelew od Lubii, lecz nie jako darowiznę. Został spisany jako pożyczka na jego nazwisko, z terminem spłaty i zabezpieczeniem jego udziałów w firmie. Lubia nie uratowała mu życia bez warunków. Uratowała tylko to, co jeszcze dało się uratować, nie oddając mu mojego domu.
Siergiej sprzedał samochód, zamknął biuro i sam rozliczył pracowników. Nie prosił mnie o pieniądze. Nie dlatego, że nagle stał się innym człowiekiem, ale dlatego, że po raz pierwszy konsekwencje zostały zapisane dokładnie przy jego nazwisku.
Ja złożyłam w banku własne oświadczenie i zabrałam wszystkie dokumenty do skrytki. Rozpoczęłam też postępowanie o rozdzielność majątkową. Nie chciałam zemsty. Chciałam, żeby żadna przyszła decyzja Siergieja nie mogła dotknąć dzieci.
Po tygodniu spotkaliśmy się w mieszkaniu, żeby podzielić rzeczy. Na lodówce wciąż wisiała kartka „Na stół. Mama”. Została przyklejona krzywo, bo taśma odchodziła od rogu.
Siergiej wziął swoją wiertarkę, kilka książek i kubek z odpryśniętym uchem. Zatrzymał się przy półce Maksyma.
— Mogę mu zostawić komputer? — zapytał.
— Zapytaj jego.
Maksym stał w korytarzu.
— Zostaw. Ale nie jako prezent.
— Jak więc?
— Jako rzecz, którą kupiłeś, zanim zacząłeś nas liczyć.
Siergiej skinął głową. To nie było pojednanie. Jeszcze nie. Było pierwszym uczciwym zdaniem, jakie padło między nimi od dawna.
Katia podeszła do lodówki, zdjęła kartkę i podała ją mnie.
— Zrobimy własną galaretę w wynajętym domu?
— Zrobimy.
— Bez śledzi?
— Bez śledzi.
Wzięłam nóż, odcięłam recepturkę od pudełka i wyrzuciłam ją do kosza. Potem spojrzałam na kartkę, na której cudze „Na stół” zamieniło się w tłustą plamę.
Maksym zabrał komputer, Katia przyniosła garnek, a Andriej zawołał z korytarza, że mięso już stygnie.
Przy stole brakowało jednej osoby.
I po raz pierwszy to nie dzieci miały tłumaczyć, dlaczego.
Przegapiłeś początek?
