CZĘŚĆ 4

Połączenie urwało się, ale nikt nie zapytał, kto miał przyjść do notariuszki.

Wiedziałam, że odpowiedź czeka na mnie w kancelarii przy placu Dębowym, piętnaście minut jazdy od domu. Wzięłam dokumenty, a Irena chwyciła mnie za ramię.

— Jedziemy razem.

— Nie chcę, żebyś musiała mnie ratować przed własną rodziną.

— Nie ratowałam cię. Pomagałam ci czytać to, co oni próbowali ukryć.

Ojciec podniósł się z krzesła.

— Pojadę z tobą.

— Nie — powiedziałam. — Zostań z wnukami. Ktoś musi dopilnować, żeby nie stali się zakładnikami tej historii.

Andrzej zacisnął szczękę.

— Nie mieszaj dzieci do naszych problemów.

— To nie ja urządziłam im przeprowadzkę do domu, którego nie mogłeś im zapewnić.

Dziewczynka z różowym plecakiem ścisnęła mocniej plastikową koparkę. Ten widok odebrał mi resztkę satysfakcji, która mogła pojawić się po jego słowach.

Dzieci nie były winne ani kredytu, ani ambicji dorosłych.

W kancelarii pachniało papierem, kawą i pastą do drewnianych mebli. Notariuszka, pani Wrona, czekała przy długim stole. Obok niej siedziała kobieta w zielonym płaszczu.

Rozpoznałam ją po chwili.

To była pani Celina, księgowa ojca. Przez lata przygotowywała nasze rozliczenia i kilka razy wysyłała mi kopie faktur, gdy mama twierdziła, że „nie trzeba wszystkiego przechowywać”.

— Pani Celina? — zapytałam.

Kobieta zdjęła rękawiczki.

— Przepraszam, że tak długo milczałam.

— Co pani wie?

— W zeszłym roku Andrzej przyszedł do mnie z mamą. Chcieli, żebym przygotowała zestawienie wydatków tak, aby wyglądało, że wszystkie remonty opłacili rodzice. Powiedziałam, że nie sfałszuję ksiąg.

— I co wtedy?

— Pani matka zabrała dokumenty. Potem Andrzej przyniósł mi formularz z pani podpisem. Od razu zobaczyłam, że podpis jest skopiowany. Nie zgłosiłam tego, bo bałam się, że stracę pracę. Zachowałam jednak pierwotne zestawienie na pendrive’ie i wysłałam kopię do kancelarii.

Irena spojrzała na mnie.

— To jest dowód, że nie tylko płaciłaś za remonty. Bez twoich pieniędzy dom zostałby przejęty przez bank już rok temu.

Pani Wrona rozłożyła drugi dokument.

— Pełnomocnictwo złożone w imieniu Eleny jest nieważne. Podpis nie pochodzi od niej, a data została wpisana później. Co więcej, osoba, która próbowała umówić sprzedaż, użyła adresu poczty elektronicznej należącego do Marii.

— Mamo — powiedziałam, gdy wróciliśmy do domu. — Dlaczego chciałaś sprzedać nieruchomość?

Stała przy kuchennym blacie. Na płycie stygnęła zupa, a obok leżała moja kremowa koperta, zgnieciona w połowie.

— Chciałam spłacić długi Andrzeja — odpowiedziała.

— Nie. Chciałaś zachować obraz rodziny, w którym on jest bohaterem, a ja problemem.

Jej twarz drgnęła.

— On ma dzieci.

— Ja też byłam twoim dzieckiem.

Mama usiadła. Przez kilka sekund gładziła palcem pęknięcie na kubku.

— Bałam się, że jeśli straci dom, dzieci zostaną mu odebrane.

— A bałaś się, że jeśli powiesz mi prawdę, przestanę płacić.

Nie zaprzeczyła.

Ojciec stał za nią, blady i zmęczony.

— Mario, podpisz odwołanie pełnomocnictwa i zgodę na sprzedaż tylko mojego udziału, jeśli Elena się zgodzi. Ja spłacę resztę kredytu z pieniędzy po warsztacie.

Andrzej gwałtownie się odwrócił.

— Jakim warsztacie? Sprzedałeś go?

— Wczoraj.

W kuchni zabrzmiał głuchy odgłos. Andrzej wypuścił z ręki kluczyki.

Ojciec sprzedał warsztat, jedyne miejsce, które przez czterdzieści lat uważał za swoje. Nie po to, żeby ratować dumę syna. Po to, żeby spłacić zobowiązanie, które zaciągnął bez mojej zgody.

— To nie wystarczy na wszystko — powiedziałam.

— Wiem. Dlatego oddam ci także samochód i część oszczędności. Nie jako zapłatę za bycie córką. Jako zwrot długu.

Spojrzałam na niego długo.

— A dom?

Pani Wrona przygotowała rozwiązanie. Mój udział pozostawał mój. Rodzice mogli zostać na parterze, jeśli podpiszą umowę o korzystaniu z pomieszczeń i przestaną podejmować decyzje dotyczące mojej części. Andrzej miał trzydzieści dni na znalezienie mieszkania, ale nie musiał opuszczać dzieci ani udawać, że wszystko jest w porządku.

To nie był triumf.

To było uporządkowanie ruin.

Najtrudniejsza rozmowa odbyła się wieczorem przy tym samym stole, przy którym mama nazwała mnie pasożytem. Dzieci spały na górze. Andrzej siedział z pochyloną głową.

— Chcę cię przeprosić — powiedział.

— Za co konkretnie?

Podniósł wzrok.

— Za wiadomość. Za to, że chciałem cię wyrzucić, choć wiedziałem, ile wpłaciłaś. Za to, że uznałem twój dom za rozwiązanie moich problemów.

— Nie wystarczy powiedzieć, że było ci ciężko.

— Wiem.

— Co zrobisz?

— Podejmę pracę w magazynie. Sprzedam samochód. Spłacę część kredytu. I zabiorę dzieci do wynajętego mieszkania, kiedy tylko będę mógł.

— Nie musisz mi obiecywać cudownej przemiany.

— Nie obiecuję. Podpiszę harmonogram spłat.

To był pierwszy sensowny plan, jaki usłyszałam od niego od lat.

Mama nie podeszła do mnie. Została na swoim krześle.

— Nie wiem, jak to naprawić — powiedziała.

— Zacznij od tego, że przestaniesz nazywać pomoc obowiązkiem.

— A jeśli nie potrafię?

— Wtedy będziemy rozmawiać tylko o rachunkach i umowach.

Pani Celina została świadkiem wszystkich podpisów. Pani Wrona przekazała mi kopię aktu, a Irena schowała dokumenty do mojego niebieskiego segregatora.

Tydzień później wróciłam do domu po rzeczy, które zostawiłam w pośpiechu. Na półce w korytarzu stała moja ceramiczna miseczka na klucze. Mama nie wyrzuciła jej, choć wyrzuciła wiele innych rzeczy.

Wzięłam ją do ręki.

— Możesz ją zabrać — powiedziała.

— Wiem.

Na schodach pojawiła się dziewczynka z różowym plecakiem.

— Ciociu Eleno, czy mogę ci coś pokazać?

Zaprowadziła mnie do pokoju, który miał należeć do niej. Na ścianie wisiał rysunek domu z trzema oknami. Przy jednym narysowała mnie z dużymi, czarnymi włosami.

— Mama powiedziała, że nie będziesz już tutaj mieszkać — szepnęła.

— Nie będę. Ale to nie znaczy, że zniknę.

— Przyjdziesz na moje przedstawienie?

Spojrzałam na Andrzeja. Stał w drzwiach i czekał, aż odpowiem.

— Jeśli twój tata zaprosi mnie jak gościa, a nie jak właścicielkę całego świata — powiedziałam.

Andrzej skinął głową.

— Zaproszę cię właściwie.

Wzięłam od dziewczynki rysunek. Na dole, pod domem, napisała krzywymi literami: „Tu wszyscy mają swoje miejsce”.

Nie powiedziałam jej, że dorośli potrafią to miejsce komuś odebrać jednym słowem.

Powiedziałam tylko:

— Zostaw jedno okno dla cioci.

A kiedy wieczorem podpisałam ostatni dokument, moja ceramiczna miseczka zabrzęczała na stole obok kluczy do mieszkania i kopii aktu własności.