CZĘŚĆ 4
O osiemnastej trzydzieści siedziałam z Nikitą w małym gabinecie Tomasza Radeckiego, nad piekarnią przy ulicy Słonecznej. Za ścianą buczał piec, a w powietrzu mieszał się zapach drożdży i spalonego cukru.
Nikita trzymał Miszę na kolanach. Pluszowy niedźwiedź miał rozpruty ucho, ale kartka z podpisem nadal znajdowała się w kopercie na stole.
— Powiedział pan, że bank zabierze dom — przypomniałam.
Tomasz zdjął okulary i przetarł szkła rękawem koszuli.
— Tak wynika z dokumentów. Aleksiej zaciągnął pożyczkę pod zastaw nieruchomości.
— Bez mojego podpisu?
— Właśnie dlatego zadzwoniłem.
Położył przede mną grubą umowę. Papier był kremowy, a na pierwszej stronie widniała pieczęć kancelarii notarialnej.
— Aleksiej podrobił pani podpis — powiedział. — Ale to nie wszystko. W umowie zapisano, że dom należy wyłącznie do niego.
Przez moment słyszałam tylko ciężkie uderzenia blach w piekarni.
— Przecież kupiliśmy go razem.
— Wiem. Prowadziłem księgowość jego firmy. Widziałem przelewy z pani rachunku na konto sprzedającego. Dom nie mógł zostać wpisany wyłącznie na niego.
— Dlaczego pan milczał?
Tomasz spuścił wzrok.
— Bo Aleksiej zagroził, że oskarży mnie o kradzież. A potem dowiedziałem się, że zamierzał użyć tej umowy przeciwko pani.
— I nagle sumienie zaczęło panu przeszkadzać?
Nie odpowiedział od razu.
— Moja córka ma sześć lat — powiedział w końcu. — Kiedy zobaczyłem Nikitę na korytarzu sądu, pomyślałem, że moje milczenie też jest wyborem.
Nie ufałam mu. Jeszcze nie. Ale przesunął w moją stronę segregator zawierający kopie przelewów, korespondencję z bankiem i opinię dwóch niezależnych rzeczoznawców.
Wszystko prowadziło do jednego celu: Aleksiej chciał sprzedać dom, spłacić pożyczkę i wyjechać z Mariną za granicę. Zostawiłby mnie z dzieckiem, bez pieniędzy i z długiem, którego nie zaciągnęłam.
— Gdzie jest oryginał? — zapytałam.
Tomasz wskazał metalową kasetę.
— Tutaj. Znalazłem go dziś rano w archiwum firmy.
Otworzył kasetę. W środku leżała umowa, a pod nią koperta z nazwą banku.
— Jest jeszcze coś — powiedział. — Aleksiej podpisał oświadczenie, że wszystkie środki wpłacone na zakup domu pochodziły z jego firmy.
Roześmiałam się krótko, bez radości.
— To niemożliwe. Mam historię rachunku.
— On też to wiedział. Dlatego złożył wniosek o usunięcie części dokumentów z bankowości elektronicznej.
Wtedy zrozumiałam, dlaczego przez ostatnie tygodnie nie mogłam zalogować się na wspólne konto. Nie chodziło tylko o pieniądze. On próbował wymazać ślady mojego udziału w naszym życiu.
O dziewiętnastej piętnaście zadzwoniła sędzia Maj. Poleciła mi natychmiast wrócić do sądu. Aleksiej złożył nowy wniosek. Twierdził, że nagranie Nikity zostało wymuszone przeze mnie, a Tomasz jest wspólnikiem w oszustwie.
— Przyjedźcie oboje — powiedziała sędzia. — I proszę zabrać oryginał.
Nikita podniósł głowę.
— Muszę tam iść?
— Tylko jeśli chcesz.
— Chcę. Misza też.
W sali numer siedem Aleksiej stał przy oknie. Nie padał deszcz, lecz szyby były pokryte parą od mokrych płaszczy ludzi czekających na rozprawy. Marina siedziała obok niego, blada i nieruchoma. Larisa nie miała już makijażu pod oczami.
— To absurd — powiedział Aleksiej, gdy weszłam. — Wciągnęłaś dziecko w swoje zemsty.
— Nie używaj słowa „zemsta”, kiedy mówimy o podpisach — odpowiedziałam.
— Chcesz zabrać mi syna.
— Chcę, żeby nie musiał wybierać między nami.
— Kłamiesz.
Nikita schował twarz w Miszy.
Sędzia nakazała wszystkim usiąść. Tomasz położył oryginał umowy na stole. Aleksiej patrzył na nią tak, jakby był to przedmiot, który mógł go zranić.
— Panie Woronowicz — powiedziała sędzia — czy podtrzymuje pan twierdzenie, że dom został kupiony wyłącznie za środki pańskiej firmy?
— Tak.
Tomasz wyjął pierwszą kopię przelewu.
— Wpłata pochodziła z prywatnego konta Anny Woronowicz. Druga pochodziła z jej odprawy zawodowej. Trzecia została przekazana przez jej ojca w formie pożyczki.
Aleksiej zerwał się z krzesła.
— Radecki, obiecałem ci, że dostaniesz udziały w nowej spółce!
W sali zapadła cisza.
Tomasz spojrzał na niego z niedowierzaniem.
— Sam to powiedziałeś. Przy świadkach.
Aleksiej zrozumiał za późno. Właśnie przyznał, że zna Tomasza i próbował go przekupić.
Marina zakryła twarz dłońmi.
— Powiedz im o drugim rachunku — powiedziała.
— Zamknij się.
— Powiedz! Przelałeś tam moje pieniądze i pieniądze Anny. Obiecałeś, że po sprzedaży domu zaczniemy od nowa.
Aleksiej odwrócił się do niej gwałtownie.
— To miał być mój dom. Moja firma. Wszystko zbudowałem sam.
— Nie — odpowiedziałam. — Zbudowałeś to z pieniędzy, pracy i zaufania ludzi, których uznałeś za zbyt słabych, żeby się sprzeciwić.
Sędzia przerwała mu, zanim zdążył odpowiedzieć. Nakazała zabezpieczenie domu i rachunków, przyznała mi tymczasową opiekę nad Nikitą oraz zakazała Aleksiejowi kontaktowania się z synem bez obecności kuratora. Nie było widowiskowego aresztowania. Były dokumenty, które nie pozwalały już odwrócić faktów.
Najtrudniejsza rozmowa odbyła się jednak nie z Aleksiejem, lecz z Nikitą.
W piątek rano siedzieliśmy w gabinecie psycholożki dziecięcej. Na półce stały drewniane zwierzęta, a na dywanie leżały kredki starte do połowy.
— Tata mówił, że jeśli powiem prawdę, zabiorą cię do domu dziecka — powiedział Nikita.
— Wiem.
— Bałem się bardziej o ciebie niż o siebie.
Przyciągnęłam go do siebie.
— To nie był twój obowiązek.
— Ale uratowałem dom?
Spojrzałam na Miszę, którego ucho wciąż trzymała biała nić.
— Pomogłeś powiedzieć prawdę. Dom uratowały też dokumenty, Tomasz i ludzie, którzy w końcu przestali się bać.
Aleksiej dostał możliwość spotkań z synem pod nadzorem. Podczas pierwszego spotkania przyniósł nowego niedźwiedzia, większego i droższego.
Nikita nie wziął go.
— Misza ma moje sekrety — powiedział.
Aleksiej spojrzał na mnie.
— Zniszczyłaś wszystko.
— Nie. Ty pomyliłeś posiadanie z miłością.
— Chciałem tylko zachować rodzinę.
— Chciałeś zachować to, co rodzina ci dawała.
Usiadł ciężko na krześle. Przez chwilę patrzył na syna, który naprawiał łapę Miszy nową nitką. Nie przeprosił. Nie umiał jeszcze przeprosić bez dodawania „ale”.
Później sprzedał samochód, zrezygnował z udziałów w firmie i zgodził się spłacić część długu. Marina odeszła, gdy dowiedziała się, że rachunek, na który przelewał pieniądze, był zapisany wyłącznie na niego. Larisa zamieszkała u siostry i napisała do mnie jeden list. Nie prosiła o przebaczenie. Przyznała, że przez strach przed synem nauczyła wnuka milczenia.
Dom został przy mnie i Nikicie, ale nie był już taki sam. W gabinecie Aleksieja wymieniłam zamek, nie dlatego, że bałam się jego powrotu, lecz dlatego, że nie chciałam, aby kolejne dziecko znalazło tam przedmiot przeznaczony do zastraszania.
Tomasz zeznawał przed bankiem i przed biegłymi. Stracił pracę w firmie, ale odzyskał własne nazwisko. Czasem przywoził Nikicie drożdżówki z piekarni. Nigdy nie pytał go o nagranie.
A Nikita przestał przepraszać za mówienie.
Pewnego czwartku, kilka tygodni później, odwiedził mnie w kuchni z kartką w dłoni. Narysował trzy postacie, krzywy dom i niedźwiedzia z ogromnym uchem.
— To nie jest rysunek — powiedział. — To plan.
— Jaki plan?
— Chcę założyć pudełko na rzeczy, których dorośli nie chcą widzieć. Będziemy tam wkładać ważne papiery. I guziki. I listy.
— Po co guziki?
— Żeby pamiętać, że szczegóły też mówią prawdę.
Nie poprawiłam mu rysunku. Pomogłam tylko przymocować na pudełku kartkę z napisem: „Rzeczy, które trzeba przeczytać do końca”.
Kiedy odkładał do środka kopię umowy, Misza wypadł mu z rąk. Z rozprutego ucha wysunęła się jeszcze jedna, maleńka kartka, której wcześniej nie zauważyliśmy.
Nikita podał mi ją bez słowa.
Była to lista zdań, które Aleksiej kazał mu powtarzać przed rozprawą.
Na ostatniej linijce, napisanej większymi literami, widniało: „Mama jest sama”.
Przekreśliłam te słowa i podałam mu ołówek.
— Napisz coś prawdziwego.
Nikita długo myślał, po czym dopisał pod spodem jedno zdanie.
„Mama usłyszała.”
A potem wsunął kartkę do pudełka, tuż obok dokumentu, który miał odebrać nam dom.
Misza został na wierzchu, z białą nicią wystającą z ucha jak mała flaga.
Przegapiłeś początek?
