CZĘŚĆ 4

Bank chce wyjaśnienia przed końcem dnia.

Przez kilka sekund słyszałam tylko cichy trzask płomienia w świeczniku.

Potem wszystkie spojrzenia skierowały się na mnie.

Weronika odzyskała kolor.

— Widzicie? — powiedziała szybko. — To Julia ukradła pieniądze. Cały czas udawała niewinną.

— Nie dotykałam konta funduszu — odpowiedziałam.

Leon uniósł dłoń.

— Proszę pani, bank nie twierdzi, że wykonała pani przelew. Twierdzi, że użyto danych dostępowych przypisanych do pani stanowiska.

— Kto miał do nich dostęp? — spytałam.

Leon spojrzał na Weronikę, lecz nic nie powiedział.

Nie musiał.

Zrozumiałam, że przez te dwa lata ktoś korzystał z mojego nazwiska, ponieważ byłam jedyną osobą w rodzinie, której nikt nie podejrzewałby o przekręt.

Babcia podeszła do mnie. Jej bransoletka uderzyła o brzeg stołu.

— Julio, kiedy pracowałaś w zakładzie, czy Weronika miała dostęp do twojego gabinetu?

— Tak. Mówiła, że potrzebuje materiałów do kampanii. Czasem brała klucze.

— A hasło?

Przymknęłam oczy.

— Było zapisane w notesie. Nie na wierzchu, ale w szufladzie.

Weronika zrobiła krok w tył.

— To nie dowód.

— Nie — powiedział Leon. — Dowodem będzie system kontroli wejść.

Wyjął mały czytnik i położył go przy kieliszkach.

— Przez ostatnie trzy tygodnie sprawdzałem nie tylko przelewy, lecz także dostęp do gabinetów. W dniu każdego podejrzanego transferu kartę Julii odbijała osoba, która nie powinna była jej mieć.

— Kto? — zapytałam.

Leon wskazał na Michała.

Michał opadł na krzesło.

Weronika odwróciła się do niego.

— Powiedz, że to nieprawda.

— Nie mogę — wyszeptał.

— Powiedz!

— To ty dałaś mi kartę.

Jej twarz zmieniła się natychmiast.

— Kłamiesz, żeby ratować siebie.

— Ratować? — Michał parsknął gorzko. — Przez dwa lata spłacałem twoje długi i udawałem, że pieniądze wrócą. Potem odkryłem, że przepisałaś na mnie wszystkie zobowiązania. Nawet rachunek za samochód jest na moje nazwisko.

Dzieci Weroniki patrzyły na rodziców z przerażeniem.

— Tato, co się dzieje? — spytał najmłodszy syn.

Michał zakrył twarz.

Babcia odsunęła od siebie dokumenty.

— Weroniko, chciałaś pieniędzy. Po co?

Moja siostra patrzyła na złote listki na sukience Zosi.

— Chciałam przestać być biedną dziewczyną z zaplecza — powiedziała cicho. — Całe życie patrzyłam, jak Julia dostaje pochwały za wszystko. Za naukę. Za spokojny charakter. Za to, że potrafiła siedzieć przy babci i słuchać jej historii. A ja dostałam tylko rolę tej, która ma wyglądać dobrze przy stole.

— Więc upokarzałaś dziecko? — zapytałam.

— Chciałam, żebyś poczuła choć raz to, co ja czułam.

— Zosia nie była częścią naszego dzieciństwa.

Weronika zacisnęła usta.

— Nie rozumiesz.

— Rozumiem aż za dobrze. Tylko ty pomyliłaś ból z prawem do krzywdzenia innych.

Babcia odwróciła się do Leona.

— Czy przelew da się cofnąć?

— Tak, jeśli zareagujemy natychmiast. Ale musimy podpisać dyspozycję.

Podał jej dokument.

Wtedy Zosia dotknęła mojego rękawa.

— Mamo, a jeśli te pieniądze były naprawdę przeznaczone dla mnie?

— Nie były — powiedziałam. — Ktoś tylko tak je nazwał.

Babcia uklękła przy niej, choć wyraźnie bolało ją kolano.

— Posłuchaj mnie. Twoja pracownia nie zależy od tego jednego przelewu. Nawet gdyby fundusz został pusty, ja znajdę sposób, żebyś mogła się uczyć.

Zosia spojrzała na nią poważnie.

— Ale nie chcę, żeby ktoś tracił pieniądze przeze mnie.

Te słowa uderzyły Weronikę mocniej niż wszystkie dokumenty.

— Ona jest dzieckiem — powiedziała babcia. — A zachowuje się dojrzalej niż dorośli, którzy mieli chronić tę firmę.

Leon podpisał dyspozycję, a babcia przyłożyła pieczęć. Zanim jednak dokument został zamknięty w teczce, do sali weszła Anna, główna krawcowa.

Miała na sobie fartuch z kredowymi śladami i trzymała pudełko po butach.

— Przepraszam, że przeszkadzam — powiedziała. — Ale znalazłam to w szafie po dawnej pracowni Heleny.

Podała babci pudełko.

W środku leżały dziesiątki małych skrawków tkanin, każdy podpisany datą i nazwiskiem.

Babcia wyjęła jeden z nich.

— To moje pierwsze próbki — wyjaśniła Zosi. — Nikt wtedy nie wierzył, że potrafię projektować.

— A ty nadal szyłaś? — spytała Zosia.

— Tak. Nawet kiedy się śmiali.

Babcia spojrzała na Weronikę.

— Dlatego nie wyrzucę cię z rodziny. Ale wyrzucę cię z firmy. To nie jest kara za ambicję. To skutek tego, że użyłaś cudzych rąk jako schodów.

Weronika otworzyła usta.

— Mamo…

— Nie proś mnie o pieniądze. Poproś o pracę, jeśli naprawdę chcesz coś naprawić.

Wszyscy zamarli.

— Jaką pracę? — zapytała Weronika.

— Magazyn. Inwentaryzacja materiałów. Pod nadzorem Anny. Bez dostępu do rachunków. Bez przywilejów. Za zwykłą pensję.

Michał spojrzał na nią.

— To upokorzenie.

— Nie — odpowiedziała Anna. — Upokorzeniem było patrzeć, jak ludzie czekają na stypendia, podczas gdy wy kupowaliście sobie nowe samochody.

Weronika zaczęła płakać, ale tym razem nikt nie odsunął od niej talerza ani nie podał chusteczki.

Nie dlatego, że chcieli ją zranić.

Po prostu po raz pierwszy musiała sama sięgnąć po to, czego potrzebowała.

Michał podpisał oświadczenie, że przekaże księgowości wszystkie hasła i dokumenty. Nie został aresztowany ani wyprowadzony przez obcych ludzi. Babcia nie chciała robić z rodzinnego kryzysu widowiska większego niż to, które urządziła Weronika.

Ale pieniądze musiały wrócić.

Część odzyskano z rachunków firmy Michała. Za resztę sprzedał samochód, który kupił za fundusz. Weronika oddała biżuterię, choć przedtem przez długi czas trzymała ją w dłoni i patrzyła, jakby żegnała się z własną skórą.

Najtrudniejsza rozmowa odbyła się jednak później, w małej pracowni na końcu zakładu.

Był tam stół po babci, żelazko z porysowaną rączką i ściana pełna próbek materiałów.

Zosia postawiła na blacie swoją sukienkę.

— Nie chcę jej wyrzucać — powiedziała.

— Nikt nie każe ci tego robić — odpowiedziała Anna.

— Ale wszyscy się z niej śmiali.

Babcia przesunęła palcem po złotych listkach przy kołnierzu.

— To właśnie dlatego powinna tu zostać. Nie jako dowód, że od razu umiałaś wszystko. Jako dowód, że zaczęłaś.

Zosia spojrzała na mnie.

— Mamo, mogę przerobić ten krój?

— Możesz zrobić z nim, co chcesz.

— Nawet jeśli będzie brzydki?

— Zwłaszcza wtedy.

Córka uśmiechnęła się nieśmiało.

Następnego ranka w pracowni pojawiła się pierwsza uczennica programu, który Weronika próbowała opróżnić. Była to czternastoletnia Lena z małej miejscowości, z walizką pełną materiałów i jednym szkicownikiem.

Zosia czekała na nią przy stole.

— Babcia powiedziała, że pokażesz mi, gdzie są nici — oznajmiła Lena.

— Pokażę. A potem ty pokażesz mi swoje rysunki.

Stałam w progu, kiedy Zosia położyła na stole granatową sukienkę. Nie wyglądała już jak coś, co trzeba ukrywać. Obok niej leżały nowe próbki, kreda krawiecka i lista nazwisk dziewczyn, które miały otrzymać pomoc.

Pierwsze nazwisko na liście należało do Leny.

Drugie dopisała Zosia własnym pismem.

Weronika przyszła do magazynu tydzień później. Miała prosty fartuch i żadnych błyszczących kolczyków. Przez kilka godzin sortowała bele materiału, nie podnosząc wzroku.

Przy wyjściu zobaczyła Zosię.

— Ta sukienka… — zaczęła.

Zosia czekała.

— Była ładna — powiedziała Weronika.

— Nadal jest.

Weronika skinęła głową, lecz nie poprosiła o przebaczenie. Może jeszcze nie umiała. Może wiedziała, że żadna krótka rozmowa nie naprawi chwili, w której śmiała się z dziecka razem z całą rodziną.

— Mogę kiedyś zobaczyć twoje projekty? — zapytała.

Zosia spojrzała na mnie.

Odpowiedziałam dopiero wtedy, gdy sama lekko skinęła głową.

— Możesz. Ale tylko jeśli przyjdziesz jako pracownica, nie jako właścicielka cudzego wysiłku.

Weronika przyjęła to bez protestu.

Wieczorem babcia przyniosła do pracowni stare pudełko po butach i położyła je obok sukienki.

— Wybierz jeden skrawek — powiedziała Zosi.

Córka długo przeglądała próbki, aż znalazła kawałek ciemnozielonego jedwabiu.

— Ten.

— Co z niego zrobisz?

Zosia wzięła kredę i narysowała pierwszą linię na papierze.

— Kieszeń — odpowiedziała. — Dużą. Taką, do której zmieści się wszystko, czego nie wolno zgubić.