CZĘŚĆ 4
…Notariusz nie wszedł od razu do komnaty. Stał na mokrych płytach dziedzińca, trzymając kopertę przy piersi, jakby papier mógł go ochronić przed tym, co za chwilę powie.
Rodrigo zszedł po schodach.
— Mów tutaj.
— Nie, don Rodrigo. Ten dokument dotyczy również pani.
Wskazał na mnie.
Mateo spał przy moim ramieniu. Jego oddech był równy, lecz ja czułam pod palcami każde drgnięcie małego ciała.
Notariusz podał mi kopertę.
— Niech pani otworzy.
Papier miał zapach dymu i wilgotnego wosku. Pieczęć była pęknięta na środku, jakby ktoś próbował ją oderwać, a potem przycisnął z powrotem.
Rozdarłam kopertę.
W środku znajdował się akt podpisany przez Isabel dwa dni przed porodem. Nie przekazywała majątku ani mężowi, ani kuzynowi. Ustanawiała fundusz dla dziecka i wyznaczała trzy osoby, które miały go chronić: Rodriga, Remedios oraz kobietę, która będzie karmiła Mateo, jeśli jego matka umrze.
Moje nazwisko widniało tam odręcznym pismem Isabel.
Elena Suárez.
Przez chwilę nie rozumiałam liter.
— Ona mnie nie znała — powiedziałam.
Remedios podeszła bliżej.
— Znała. Widziała panią na targu, kiedy karmiła pani Tomása pod arkadą. Powiedziała, że dziecko patrzyło na panią tak, jakby ufało całemu światu.
Poczułam nagłe pieczenie pod powiekami. Isabel, której nigdy nie spotkałam, zdążyła zauważyć moje życie, zanim sama straciła swoje.
Rodrigo wziął dokument do rąk.
— Dlaczego nie wiedziałem o tym akcie?
Notariusz spojrzał na Eusebia.
— Ponieważ pański zarządca zatrzymał go w archiwum majątku. Znalazłem kopię dopiero wtedy, gdy Marta opowiedziała mi o wyrzuconej akuszerce.
Eusebio cofnął się o krok.
— To fałszerstwo.
— W takim razie sam pan poprosił o przybicie drugiej pieczęci? — spytał notariusz.
Eusebio zacisnął dłoń na rozdartym rękawie. W jego twarzy nie było już chłodu, tylko rozpacz człowieka, któremu zawalił się plan.
— Hernán obiecał mi stanowisko administratora całej posiadłości. Miałem długi. Po śmierci Isabel wszystko miało przejść gładko. Dziecko było przeszkodą.
Hernán odsunął się od niego.
— Nie będziesz mnie oczerniał.
— To ty kazałeś mi przygotować księgę.
— Nie mam z tym nic wspólnego.
— Masz mój podpis na każdym rachunku.
Hernán rzucił się ku drzwiom, lecz Remedios zastąpiła mu drogę z laską w dłoni.
— Żaden Villaseñor nie przejdzie przeze mnie do mojego dziecka.
— To nie jest twoje dziecko — syknął.
Remedios uderzyła laską w kamień.
— Właśnie dlatego potrafię je chronić.
Rodrigo nie wezwał straży. Nie pozwolił też, by sprawę uciszono pieniędzmi. Zabrał księgi, akt Isabel i rachunki do kancelarii biskupiej, gdzie notariusz miał zabezpieczyć je przed zniszczeniem. Eusebio musiał podpisać przekazanie wszystkich dokumentów. Hernán stracił dostęp do majątku jeszcze tego samego dnia, kiedy odkryto, że część jego „pożyczek” pochodziła z pałacowej kasy.
Najbardziej zaskoczyło mnie jednak to, co zrobił Rodrigo.
Wieczorem wszedł do pokoju Mateo bez tytułu, bez służby i bez rozkazów. Położył na stole mały woreczek.
— To pieniądze na kamień dla Tomása — powiedział.
— Oddam je z pierwszej wypłaty.
— Nie.
— Nie chcę jałmużny.
— To nie jałmużna. To dług wobec kobiety, której chciałem zabrać pamięć razem z pracą.
Milczałam.
— Isabel wybrała panią, ale ja nie zasłużyłem na to, żeby pani została — dodał. — Jeśli odejdzie pani jutro, Mateo zostanie pod opieką Remedios. Nie zatrzymam pani.
Spojrzałam na śpiące dziecko.
— Zostanę do wiosny.
Rodrigo skinął głową.
— A potem?
— Potem zdecyduję sama.
Następnego dnia pojechałam z Remedios na cmentarz ubogich. Kamień dla Tomása nie był duży. Wykuto na nim jego imię, datę urodzenia i jedno zdanie, które pamiętałam z kołysanki Juliána: „Śpij, mój mały żeglarzu”.
Kiedy kamieniarz odsunął dłonie od mokrej litery, przyłożyłam do niej palce.
Nie prosiłam Tomása o przebaczenie, że karmię inne dziecko. Prosiłam tylko, by nie był zapomniany.
W pałacu Mateo zaczął nabierać sił. Lekarz przestał mówić o najgorszym. Remedios pilnowała rachunków, notariusz zabezpieczył fundusz, a Rodrigo po raz pierwszy sam siadał przy kołysce zamiast wydawać polecenia z korytarza.
Pewnego wieczoru znalazłam go w pokoju Isabel. Trzymał jej akt i patrzył na podpis.
— Ona wiedziała, że nie umiem być ojcem — powiedział.
— Wiedziała, że można się tego nauczyć.
— A pani? Umie pani być mamką dla cudzego dziecka po pochowaniu własnego?
— Nie. Codziennie uczę się od nowa.
Rodrigo długo patrzył na mnie.
— Czy Mateo może kiedyś poznać imię Tomása?
To pytanie przeszyło mnie mocniej niż wszystkie wcześniejsze rozkazy.
— Jeśli będziecie mówić o nim bez wstydu.
— Będziemy.
Minęła zima, lecz nie opisywałam jej jako końca bólu. Ból nie zniknął. Zmienił tylko miejsce. Mieszkał we mnie obok ciepła Mateo, obok głosu Remedios i obok ciężkiego oddechu Rodriga, który nauczył się wreszcie sam podnosić syna.
Pewnego ranka przyniesiono do pałacu nową kołyskę. Nie była z mahoniu. Zrobił ją stolarz z dzielnicy, a na jej boku wyrzeźbił małą łódkę.
Rozpoznałam nóż.
Ten sam, którym Julián wyciął pierwsze nierówne fale dla Tomása.
Rodrigo odzyskał go z mojej izby i kazał użyć do pracy. Nie zatrzymał wspomnienia w zamkniętej skrzyni. Pozwolił mu popłynąć dalej.
Mateo leżał w nowej kołysce, a ja przysunęłam do niego krzesło. Chłopiec otworzył oczy i zacisnął maleńką dłoń na moim palcu.
Za moimi plecami Rodrigo spytał cicho:
— Jak go nazwiemy, kiedy dorośnie i zapyta, kto uratował mu życie?
Spojrzałam na wyrzeźbioną łódkę.
— Powiecie mu prawdę. Że uratowało go dziecko, którego nie zdążyłam uratować.
Mateo poruszył ustami, a kołyska odpowiedziała cichym skrzypieniem noża sunącego po drewnie.
Przegapiłeś początek?
